I OSK 2297/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-10-28

Skład orzekający: Karol Kiczka, Piotr Niczyporuk, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający 30-letni termin do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, jest zgodny z Konstytucją RP i Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wprowadzenie 30-letniego terminu do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., jest zgodne z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym. Sąd stwierdził, że takie ograniczenie czasowe służy stabilizacji stanu prawnego, ochronie interesu publicznego oraz zasadzie pewności prawa, a także jest proporcjonalne do celów, jakie miały zostać osiągnięte na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W związku z tym, skarga kasacyjna oparta na zarzutach naruszenia tych przepisów została oddalona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń z lat 50. XX wieku dotyczących przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego z Konstytucją RP i Konwencją Europejską. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Szlęzak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.S., W.G. i L.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 684/22 w sprawie ze skargi K.S., W.G. i L.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 25 maja 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 684/22), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę K. Ś., L. G. i W. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 r. nr GZ.rn.625.227.2017 o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Warszawskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 7 lipca 1950 r., dotyczącego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa 47 działek z nieruchomości ziemskiej Folwark N. o pow. [...] ha, oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 29 grudnia 1953 r., w zakresie, w jakim utrzymał w mocy ww. orzeczenie, tj. w zakresie przejęcia 24 działek z nieruchomości Folwark N. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości K. Ś., L. G. i W. G. orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucili: I. w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 1491) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 roku, w sytuacji, gdy – w ich ocenie - przepis ustawy nowelizującej narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyrażoną ww. przepisie Konstytucji, zasadę ochrony interesów strony w toku postępowania oraz zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa poprzez dokonanie znaczącej zmiany przepisów w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, a także narusza zasadę proporcjonalności poprzez użycie przez ustawodawcę nieproporcjonalnych środków do realizacji celu założonego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 roku, w sytuacji, gdy – w ich ocenie - przepis ustawy nowelizującej jest niezgodny z zasadą równości wyrażoną w ww. przepisie Konstytucji poprzez różnicowanie sytuacji obywateli państwa polskiego, 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 roku, w sytuacji, gdy – w ich ocenie - przepis ustawy nowelizującej doprowadził do pozbawienia ochrony prawnej praw majątkowych skarżących oraz do materialnoprawnego zróżnicowania statusów własności — a w konsekwencji naruszenie art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez brak odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, co skutkowało pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o zwrot nieruchomości o pow. [...] ha z nieruchomości ziemskiej Folwark N., ewentualnie pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej, II. w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 4) ·art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. [dalej, jako: Konwencja Europejska] w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 roku, w sytuacji, gdy przepis ustawy nowelizującej narusza zasadę zakazu dyskryminacji w zakresie ochrony prawa własności mienia skarżących wyrażonych w Konwencji Europejskiej, co skutkowało – w ich ocenie - pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o zwrot nieruchomości o pow. [...] ha z nieruchomości ziemskiej Folwark N., a w razie braku takiej możliwości, również pozbawieniem skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej, 5) art. 6 ust. 1 Konwencji Europejskiej w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 roku, w sytuacji, gdy działanie organu tj. wydanie przedmiotowej decyzji w oparciu o przepis ustawy nowelizującej narusza – w ich ocenie- ich prawo do rzetelnego procesu sądowego określonego w Konwencji Europejskiej oraz prowadzi do pozbawienia skarżących prawa do ubiegania się o odszkodowanie z uwagi na brak prejudykatu koniecznego do wytoczenia powództwa o odszkodowanie związanego z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej. Wobec tak ukształtowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o: a) uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 684/22 w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. uwzględnienie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2022 roku, nr GZ.m.625.227.2017 i uchylenie jej w całości, b) zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny sprawy o sygn. akt K 2/22 w przedmiocie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji - przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, Skarżący ponad powyższe wnieśli o rozpoznanie ich skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w badanej sprawie nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych, a które to zarzuty okazały się nie tylko nieuzasadnione, ale i nie zostały w pełni poprawnie sformułowane. Autor skargi kasacyjnej wprawdzie podał, że skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na: obrazie prawa materialnego oraz istotnym naruszeniu przepisów proceduralnych, ale następnie stwierdził, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzuca (cyt.): "1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego"(dalej ustawa nowelizująca). Zarzut naruszenia art. 2 ust 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego został trzykrotnie zmultiplikowany w pkt od 1 do 3 i powiązany z zarzutem naruszenia art. 151 p.p.s.a oraz wskazanymi przepisami Konstytucji RP. W pkt II skargi kasacyjnej wskazano zaś na naruszenie art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji Europejskiej w zw. z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Europejskiej w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Jak z powyższego zatem wynika, skarga kasacyjna została w istocie oparta wyłącznie na obrazie prawa materialnego, gdyż przepis art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491 dalej ustawa nowelizująca), ma charakter prawnomaterialny. Zważywszy jednak, że wskazane uchybienia nie są na tyle istotne, aby uniemożliwiały ustalenie granic wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że została ona sporządzona w stopniu umożliwiającym jej merytoryczne rozpoznanie. Z treści zarzutów i ich uzasadnienia wynika, że istotą sporu w sprawie jest zgodność przepisu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej ze wskazanymi w skardze przepisami Konstytucji RP oraz przepisami prawa międzynarodowego, co ma znaczenie dla możności zastosowania tego przepisu przez Sąd I instancji. Należy zatem przypomnieć przyczyny wprowadzenia omawianych zmian do Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim zgodnie z treścią art. 156 § 2 k.p.a. przed nowelizacją przepis ten stanowił, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jeżeli natomiast decyzja była dotknięta pozostałymi - niewymienionymi w tym przepisie wadami, a więc wadami z pkt 2, 5 i 6 art. 156 § 1 k.p.a. - nie istniała żadna granica czasowa uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności decyzji. W tym stanie prawnym Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015r., sygn. akt P 46/13 zasygnalizował potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, podnosząc, że pozostaje to w interesie porządku publicznego. W ocenie Trybunału, ustawodawca ma obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest więc ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności wzruszalności decyzji, bo trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji, ale również, jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może, bowiem, z jednej strony, deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony - przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie, której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Nowelizacja k.p.a. dokonana przepisami ustawy z 11 sierpnia 2021 r., jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją RP. Należy przy tym nadmienić, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej to nie jedyny przykład ograniczenia czasowego w dochodzeniu roszczeń w prawie administracyjnym, w tym także w zakresie ograniczenia czasowego stwierdzania nieważności decyzji. Tytułem przykładu wskazać można obowiązujący od 1 stycznia 1992 r. przepis art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm.). Zgodnie z art. 63 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowania toczące się w tych sprawach podlegają umorzeniu. Przepis ten był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyrokach z dnia 22 lutego 2000 r. sygn. akt SK 13/98 (opubl. OTK 2000/1/5) oraz z dnia 15 maja 2000r., sygn. akt SK 29/99 (opubl. OTK 2000/4/110) orzekł, iż cytowany przepis jest zgodny z art. 2, art. 64 , art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji. W tę linię orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącą ograniczenia dochodzenia praw w czasie, wpisują się także wyroki Trybunału dotyczące oceny zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) tj. wyroki z 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09, z 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07, ale także wcześniejszy wyrok z 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02 Z wyżej poczynionych rozważań wynika, że wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa nie jest sytuacją nową, było już przedmiotem badań przed Trybunałem Konstytucyjnym i nie nasuwało zastrzeżeń co do zgodności takiej regulacji z Konstytucją. Zatem zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na przywołanych w skardze przepisach Konstytucji RP, w tym zwłaszcza jej art. 2 a także art. 32 ust. 1 i 64 ust. 2 należy uznać za bezzasadne. W ocenie Sądu Odwoławczego, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością, równoważą jej negatywne skutki. Należy przy tym zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny podobne stanowisko na temat problematyki związanej ze zgodnością z Konstytucją RP zastosowania art. 2 ustawy nowelizującej wypowiedział już w wielu wyrokach (por. np. wyroki z: 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1827/22, 2 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2052/22, 21 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2074/22, 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, 12 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2499/20, 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2282/22, 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2298/22, 3 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2215/22, 7 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 2475/22 i 16 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 57/23 publik. CBOSA). Tym samym należy uznać, co wynika z wcześniej poczynionych wywodów, że wprowadzona regulacja doprowadziła do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego i nie ogranicza nadmiernie praw obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten czas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Skoro w takim długim czasie jednostka nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona. W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody związanej z wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej. Dalej należy wskazać, że z ustalonych przez Sąd I instancji okoliczności faktycznych sprawy wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczeń wpłynął do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 28 lipca 2017 r. Daty doręczeń stronie kwestionowanych w postępowaniu nadzwyczajnym orzeczeń wydanych w latach 50-tych XX wieku nie udało się ustalić, jednak nie jest kwestionowane że weszły one do obroty czyli zostały doręczone lub ogłoszone. Dla potrzeb zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej nie jest istotna prawidłowość wprowadzenia decyzji (orzeczenia) do obrotu. Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników, jak również decyzja doręczona jedynie "do wiadomości". Koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata. W badanej sprawie nie ulega wątpliwości, że nie udało się odnaleźć archiwalnych akt dotyczących postępowania zakończonego wydaniem orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1950 r. Niewątpliwie jednak przedstawione przez organ okoliczności i wywiedzione na ich podstawie wnioski dowodzą tego, że orzeczenie to weszło do obrotu prawnego i miało to miejsce przed upływem 30 lat, o których mowa w ww. art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Dowodem na to jest przede wszystkim treść decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 10 marca 1972 r., którą to decyzją zmieniono na podstawie art. 135 k.p.a. orzeczenie z 7 lipca 1950 r. w zakresie działki nr [...]. Zgodnie z brzmieniem art. 135 § 1 k.p.a. z daty 10 marca 1972 r., decyzja, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który decyzję wydał lub przez organ wyższego stopnia. Skoro powyższe orzeczenie z 7 lipca 1950 r. było przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, zakończonego wydaniem ww. decyzji z 10 marca 1972 r., to w świetle powyższego logiczne są wnioski organu, że powyższe orzeczenie, a także orzeczenie wyższej instancji z 29 grudnia 1953 r. weszły do obrotu prawnego najpóźniej w tym dniu. Sąd podziela tym samym ustalenia Ministra, iż do doręczenia kwestionowanych orzeczeń doszło najpóźniej w dniu 10 marca 1972 r. czyli blisko 45 lat przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności (28 lipca 2017 r.). Należy także odnotować, że skarżący kasacyjnie w swojej skardze nie kwestionują zaakceptowanych przez WSA ustaleń organów w zakresie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie trzydziestu lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Jednakże w ocenie NSA należało odnieść się do tych okoliczności dla zaakceptowania w pełni słuszności rozstrzygnięcia podjętego przez sąd instancji. Wobec tego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że spełnione zostały warunki określone w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej. W odniesieniu do postawionych zarzutów w zakresie niezgodności art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. z prawem międzynarodowym, zauważyć należy, że Europejski Trybunał Praw Człowieka rozważał już skargę, dotyczącą ustawy z 11 sierpnia 2021 r., której zarzutami objęto naruszenie art. 6 i art. 13 Konwencji i art. 1 Protokołu Nr 1 (decyzja ETPC z 13 grudnia 2022 r., 5815/22, Borkowska i inni v. Polska, LEX nr 3459532). W jej uzasadnieniu wskazano, że w wyniku nowelizacji k.p.a., z mocy prawa umorzono postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych w latach 50 - tych XX w., na mocy których poprzednicy prawni skarżących zostali pozbawieni własności nieruchomości i obecnie wyłączono skarżącym (następcom prawnym osób uprzednio wywłaszczonych) możliwość ochrony prawnej. Trybunał uznając ww. skargę za niedopuszczalną wyjaśnił, że istota, zakres oraz specyficzne cechy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie pozwalają na uznanie, że do tego postępowania odnosi się art. 6 § 1 Konwencji. W konsekwencji zarzutom skargi kasacyjnej w tym zakresie także należy odmówić waloru zasadności. Końcowo dodać należy, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Jak sami zauważyli skarżący kasacyjnie, z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawa o sygnaturze akt K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. – w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Ewentualne, więc uznanie przez Trybunał Konstytucyjny, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodny ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, zgodnie z art. 145a k.p.a., będzie mógł stanowić przesłankę żądania przez stronę wznowienia postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W świetle zaprezentowanych rozważań zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za bezzasadne, a zaskarżony wyrok jako odpowiadający prawu. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło