I OSK 2750/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E.R. o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2750/17, w sprawie ze skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1511/16 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji postanawia: uzupełnić wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2750/17 w ten sposób, że dotychczasowe rozstrzygnięcie oznaczyć jako pkt 1 oraz dodać pkt 2 sentencji o treści: "oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego". A.R. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1511/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, pismem z 4 września 2017 r., wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Odpis skargi kasacyjnej został przesłany do pełnomocnika skarżącej i doręczony mu w dniu 21 września 2017 r. Następnie skarga kasacyjna została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie na skutek Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z 9 lipca 2019 r., do stron postępowania przesłano zawiadomienia o wyznaczeniu terminu rozprawy. Przesyłka adresowana do A.R. wróciła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z adnotacją "adresat zmarł". Z akt sprawy wynika, że spadek po A.R. nabyli jej zstępni, w tym E.R. Pismem z 4 września 2019 r. dotychczasowy pełnomocnik A.R. wskazał, że na podstawie udzielonego pełnomocnictwa zgłasza swój udział w sprawie w charakterze mocodawcy E.R., będącego następcą prawnym skarżącej A.R. Pełnomocnik wskazał w nim, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe zarzuty i wnioski skargi na decyzję Ministra, wnosi o oddalenie skargi kasacyjnej oraz wnosi o "zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa wg. norm przepisanych". W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie kosztów wskazano, że "strona przegrywająca winna zwrócić poniesione koszty drugiej stronie zgodnie z art. 204 p.p.s.a.". Wyrokiem z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2750/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1511/16 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji. W powyższym wyroku Sąd nie wypowiedział się co do zwrotu kosztów postępowania. W piśmie 21 października 2019 r. pełnomocnik E.R. złożył wniosek o uzupełnienie ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie o w przedmiocie zwrotu kosztów. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z 4 września 2019 r. E.R., będący spadkobiercą A.R. wstąpił w prawa strony po zmarłej matce wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz złożył wniosek o zwrot kosztów procesu według norm przepisanych. Mimo to Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach. Wnosząc o uzupełnienie wyroku powołano się na treść art. 204 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) dalej jako "p.p.s.a." oraz 209 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) dalej jako "p.p.s.a.", strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wniosek taki, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu (§ 1a). Jeżeli uzupełnienie wyroku dotyczy wyłącznie kosztów, sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym (§ 2 i § 3 a contrario p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie wniosek o uzupełnienie wyroku został złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku, zatem podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. W oparciu o powyższe przesłanką uzupełnienia wyroku jest, więc fakt pominięcia przez sąd w sentencji niektórych żądań strony lub niezamieszczenie orzeczenia, które powinien był on zamieścić z urzędu. Jednym z takich orzeczeń, które sąd zamieszcza z urzędu jest orzeczenie o kosztach postępowania, gdyż art. 209 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego osobistego stawiennictwa strony. Do niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, które mogą podlegać zwrotowi od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej, na podstawie art. 204 p.p.s.a. należy zaliczyć również zwrot kosztów związanych z przygotowaniem odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie bowiem do art. 179 p.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Po upływie terminu na wniesienie odpowiedzi lub po zarządzeniu doręczenia odpowiedzi wnoszącemu skargę kasacyjną, wojewódzki sąd administracyjny niezwłocznie przedstawi skargę kasacyjną wraz z odpowiedzią i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Przy czym już samo złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym, z którym na zasadach ogólnych zapoznają się sąd orzekający w sprawie, jak również strony postępowania, którym to pismo zostanie doręczone. Należy w tym miejscu zaakcentować, że żądanie zwrotu kosztów postępowania jest ograniczone czasowo i następuje na żądanie strony domagającej się zwrotu kosztów postępowania. Wskazuje na to treść art. 210 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie (§ 1). Przepis § 1 nie ma zastosowania w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego. W takim przypadku o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu (§ 2). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że powołane we wniosku przepisy art. 204 i art. 209 p.p.s.a. stanowią podstawę zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny kosztów postępowania w wyroku oddalającym skargę kasacyjną. W rozpoznawanej sprawie pismem z 4 września 2019 r., pełnomocnik reprezentujący następcę prawnego skarżącej wniósł o zwrot kosztów. Wyrokiem z dnia 10 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, przy czym w orzeczeniu nie w przedmiocie kosztów. W myśl przepisu wyżej przywołanego art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. Ponieważ w wyroku z dnia 10 września 2019 r., Sąd nie rozstrzygnął wniosku o zwrot kosztów, wniosek o uzupełnienie wyroku w tym zakresie jest zasadny. W przedmiotowej sprawie mimo, że wniosek o zasądzenie kosztów dotarł do sądu przed zamknięciem rozprawy, czyli zachowany został wymóg określony w art. 210 p.p.s.a., to zauważyć należy, że występujący w sprawie pełnomocnik nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną, jak również nie uczestniczył w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zastosować art. 204 p.p.s.a. i orzec zwrotu "kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa wg. norm przepisanych". Reasumując z uwagi na to, że w wyroku z dnia 10 września 2019 r., nie rozstrzygnięto o kosztach postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o uzupełnienie wyroku w tym zakresie zasługiwał na uwzględnienie i na podstawie art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. oraz art. 207 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.