I OSK 279/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2022r., sygn. akt II SA/Gd 165/22 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2021r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 5 października 2022 r. II SA/Gd 165/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w K. (Skarżąca) na decyzję Wojewody Pomorskiego (Wojewoda) z [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu naruszenie : 1) przepisów prawa materialnego - art. 925 k.c, w związku z art. 924 k.c. w związku z art. 129 ust. 5 pkt u.g.n. w związku z art. 36 u.z.t.w.n. i art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że Wnioskodawczyni jest uprawniona do uzyskania odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości jako spadkobierczyni osoby wywłaszczonej (osób wywłaszczonych) mimo, że nie była spadkobierczynią osoby wywłaszczonej w dacie otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy/spadkodawców), 2) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 129 ust. 5 pkt u.g.n. w związku z art. 36 u.z.t.w.n. i art. 35 ust. 1 i 2 u.z.t.w.n. polegające na ustaleniu prawa do uzyskania odszkodowania na rzecz Przeciwnika skargi mimo braku legitymacji wskutek nabycia nieruchomości pod tytułem singularnym a nie uniwersalnym, a mianowicie w drodze Umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia [...] grudnia 1980 r. Rep A [...], Mając na uwadze prezentowane podstawy skargi Skarżąca wniosła : a. na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, ewentualnie b. na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej jej decyzji Starosty Kartuskiego (Starosta), Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a, i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu poniesionych przez nią kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, od Wojewody według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że sporna nieruchomość znajduje się we współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Właścicielami przedmiotowej nieruchomości zgodnie z treścią księgi wieczystej Nr [...] są: G.K. (Wnioskodawczyni) oraz K. K. na podstawie umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z [...] grudnia 1980 r. Rep A [...]. Powyższe oznacza, że Wnioskodawczyni i K. K. nie są spadkobiercami J. i B. W., lecz nabyli przedmiotową nieruchomość na podstawie umowy. Umowa ta została zawarta [...] grudnia 1980, a więc za życia B. i J. W. Zgodnie z ustaleniami Starosty, Wojewody oraz Sądu Wojewódzkiego B.W. zmarł 3 lipca 1994 r., a J.W. 10 lutego 2009r. W ocenie Skarżącej uprawnienie do odszkodowania nie mogło być więc przedmiotem spadkobrania po B. W. i J. W. Skarżąca wskazała, że zgodnie z przepisem art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a zgodnie z treścią art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Doktryna powszechnie przyjmuje, że przejście majątku spadkowego na spadkobierców podlega mechanizmowi sukcesji uniwersalnej, a więc jest przejściem z mocy prawa ogółu praw i obowiązków zmarłego; spadkobiercy nabywają je w takim samym zakresie, w jakim przysługiwały spadkodawcy. Konstrukcja ta pozwala zapewnić spadkobiercom jednakową sytuację prawną, a zarazem pozwala przesądzić los prawny wszystkich składników majątku zmarłego, nie pozostawiając luk. Sukcesja uniwersalna jest w prawie polskim zasadą, od której przepisy szczególne przewidują wyjątki, np. w odniesieniu do zapisu windykacyjnego oraz praw, które przechodzą na określone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami uprawnionego. (Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Opublikowano: WKP 2022). Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie nieruchomość objęta przedmiotem wniosku nie weszła w skład spadku, ponieważ przed datą jego otwarcia, czyli przed datą śmierci J. W. i B. W. przeszła na własność Wnioskodawczyni oraz K. K. w drodze umowy. Wnioskodawczyni nie mogła być więc spadkobiercą prawa do odszkodowania za ograniczenie własności nieruchomości, skoro w dacie otwarcia spadku, nieruchomość nie wchodziła już w skład spadku. Zgodnie z cytowanym wyżej stanowiskiem doktryny, w skład spadku wchodzą jedynie te uprawnienia, które w dacie otwarcia spadku przysługiwały spadkodawcy. Skoro J. i B. W. zbyli nieruchomość przed swoją śmiercią - datą otwarcia spadku, to nieruchomość objęta wnioskiem nie weszła w skład spadku. Wraz z nieruchomością nie weszły w skład spadku również prawa do żądania odszkodowania. Odmienne stanowisko prowadziłoby do wniosku, że mimo tego, że sama nieruchomość nie weszła w skład spadku, to w skład spadku wchodzą prawa dotyczące tej nieruchomości. Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oparł się na treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021 r. I OPS 1/20, zgodnie z którą odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), może być od dnia 1 stycznia 1998 r., ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1938 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W ocenie Skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił przy wydaniu wyroku tez uzasadnienia orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujących, że chodzi wyłącznie o spadkobierców w rozumieniu sukcesji uniwersalnej polegającej nie tylko na samym fakcie dziedziczenia prawa do odszkodowania, ale również prawa własności. Za takim rozumieniem tegoż orzeczenia przemawia następująca teza cytowanej uchwały: Za przyjęciem stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do otrzymania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego wywłaszczonego właściciela nieruchomości przemawia przede wszystkim konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia. Zasada ta stanowi bowiem uzupełnienie ochrony prawa własności i innych praw majątkowych, co ma szczególne znaczenie w przypadku wywłaszczenia, z uwagi na zachodzący związek pomiędzy chronionymi prawami, ti. prawem własności i prawem do odszkodowania z tytułu wywłaszczenia stanowiącym prawo majątkowe o charakterze kompensacyjnym w związku z utratą prawa własności. Dlatego też z konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia, realizowanej w przepisach prawa spadkowego wynika, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości w trakcie postępowania wywłaszczeniowego w jego miejsce wstępują spadkobiercy. Z zasady tej wynika również, że w przypadku gdy śmierć dotychczasowego właściciela nastąpiła po zakończeniu postępowania wywłaszczeniowego, ale przed ustaleniem odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, w miejsce zmarłego wstępują jego spadkobiercy. Za stanowiskiem, zgodnie z którym spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego byłego właściciela przemawia przy tym nie tylko konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia, ale również konstytucyjna zasada, zgodnie z którą wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z przyjętej konstytucyjnej i ustrojowej zasady wynika, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Tym samym przyjęcie stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej nie jest osobą uprawnioną do uzyskania odszkodowania w miejsce właściciela, którego roszczenie odszkodowawcze nie zostało zaspokojone, pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Zachowanie tej konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem, w przypadku gdy osoba wywłaszczona zmarła przed zaspokojeniem roszczenia odszkodowawczego, możliwe jest tylko wówczas gdy w miejsce zmarłego, podmiotami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania będą jego spadkobiercy. To bowiem z konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie wówczas gdy dokonywane jest na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem oraz konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia wynika, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, które jest prawem majątkowym o charakterze kompensacyjnym, mogą nabyć spadkobiercy osoby wywłaszczonej, która zmarła przed nabyciem odszkodowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że spadkobiercy osoby wywłaszczonej, którzy jako sukcesorzy pod tytułem ogólnym (uniwersalnym) wstępują w ogół praw i obowiązków zmarłego właściciela, w tym również praw i obowiązków związanych z wywłaszczoną już nieruchomością, pozbawieni zostaliby udziału w niezaspokojonych prawach majątkowych swojego spadkodawcy przysługujących mu z tytułu wywłaszczenia własności nieruchomości, a konsekwencją tego stanu rzeczy byłoby wywłaszczenie bez odszkodowania. W ocenie Skarżącej w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki zastosował w sposób nieuprawniony szerokie podejście do definicji spadkobiercy, uznając, że spadkobiercą prawa do odszkodowania jest każdy kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku bez względu na to, że nieruchomość, której to prawo dotyczy, nie wchodziła do spadku w dacie jego otwarcia. W ocenie Skarżącej wydaje się, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego jest odmienne - skoro podkreśla zachodzący związek między chronionymi prawami tj. prawem własności i prawem do odszkodowania, nadto wskazuje na okoliczności, w jakich spadkobierca uzyskuje prawo do odszkodowania. Okolicznościami tego rodzaju są w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są śmierć właściciela nieruchomości w trakcie postępowania wywłaszczeniowego, lub gdy śmierć dotychczasowego właściciela nastąpiła po zakończeniu postępowania wywłaszczeniowego, ale przed ustaleniem odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, - jedynie wówczas w miejsce zmarłego wstępują jego spadkobiercy. W niniejszej sprawie w miejsce J. i B. W. nie wstąpiła spadkobierczyni, gdyż w dacie otwarcia spadku J. i B. W. nie byli już właścicielami nieruchomości. Nie można w ocenie Skarżącej dziedziczyć prawa, które nie weszło w skład spadku w dacie jego otwarcia. Przyjęcie argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prowadziłoby do błędnych wniosków, że Wnioskodawczyni weszła w prawa i obowiązki zmarłych właścicieli, mimo że prawo nieruchomości uległo przeniesieniu przed datą otwarcia spadku i uzyskała prawo do udziału w niezaspokojonych prawach majątkowych swojego spadkodawców, mimo że nie była spadkobiercą nieruchomości, której prawo do odszkodowania dotyczy. Innymi słowy, w ocenie Skarżącej Wojewoda, a następnie Sąd Wojewódzki, nieprawidłowo uznają, że prawo własności nieruchomości może być przeniesione pod tytułem singularnym przed datą otwarcia spadku, a prawo do odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z tej samej nieruchomości ulega przeniesieniu w drodze sukcesji uniwersalnej w dacie otwarcia spadku. Taka argumentacja w ocenie Skarżącej nie znajduje uzasadnienia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadkobrania. W tym zakresie Skarżąca również powołała się na treść cytowanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą podstawę prawną ustalenia kręgu spadkobierców w wyniku realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia będą stanowić przepisy prawa spadkowego zawarte w kodeksie cywilnym, albowiem tylko na podstawie tych przepisów możliwe jest ustalenie statusu spadkobiercy, jako osoby ustawowo uznanej za podmiot konstytucyjnego prawa dziedziczenia. Powyższe stanowi w ocenie Skarżącej podstawę do podniesienia zarzutu braku legitymacji do żądania odszkodowania rzekomej spadkobierczyni. Skoro bowiem Wnioskodawczyni nie jest spadkobiercą osoby wywłaszczonej, czy też osób wywłaszczonych w dacie otwarcia spadku, to oznacza to, że nie posiada legitymacji do żądania odszkodowania. W ocenie Spółki Starosta, a następnie Wojewoda winien ustalić krąg spadkobierców na datę otwarcia spadku. Natomiast przyjęcie, że Wnioskodawczyni jest spadkobiercą mimo tego, że w dacie otwarcia spadku nieruchomość nie znajdowała się we władaniu spadkodawców przemawia za tym, że do spadkobrania w odniesieniu do prawa do odszkodowania nie doszło. Za przyjęciem tego rodzaju wykładni przemawiają również względy funkcjonalne. Gdyby bowiem przyjąć stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podjęte w niniejszej sprawie, odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości byłoby należne każdemu spadkobiercy nieruchomości nie wchodzącej w skład spadku. W tym względzie w ocenie Spółki Wojewoda nieprawidłowo uznaje, a Wojewódzki Sąd Administracyjny potwierdza, że prawo do dochodzenia odszkodowania nie "idzie za rzeczą", lecz pozostaje prawem zupełnie oderwanym od przejścia własności, prawem nie związanym z masą spadkową. W piśmie procesowym z 17 października 2025 r. Skarżąca wskazała, że analogiczne stanowisko do prezentowanego w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wyrokach z 9 października 2024 r. I OSK 465/21 i z 17 maja 2024 r. I OSK 415/21. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Sądu kasacyjnego. Naczelnik Gminy [...] decyzją z [...] grudnia 1974 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., nr 18, poz. 94 ze zm., dalej "ustawa z 12 marca 1958 r."), zezwolił Zakładowi Energetycznemu w G. na budowę linii energetycznej napowietrznej 400 kV, m.in. na działkach nr [...] i [...], położonych w P., gmina Ż. Wnioskodawczyni wystąpiła o ustalenie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości tej nieruchomości w związku z budową linii energetycznej. Organy obu instancji ustaliły na rzecz Wnioskodawczyni odszkodowanie. Uznały, że Wnioskodawczyni jako spadkobierczyni jest uprawniona do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa korzystania z przedmiotowej nieruchomości. W tym zakresie powołały się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OPS 1/20. Organy ustaliły również, że odszkodowanie nie zostało wcześniej wypłacone. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazały art. 128 ust 4 oraz 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej "u.g.n."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił ustalenia faktyczne organów i dokonaną przez nie ich ocenę prawną i oddalił skargę. W skardze kasacyjnej podniesiony został wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, co oznacza, że Sąd kasacyjny związany jest ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd Wojewódzki za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Sąd kasacyjny wskazuje, że z decyzji organów obu instancji wynika, że w ich ocenie Wnioskodawczyni była uprawniona do dochodzenia odszkodowania z uwagi na fakt dziedziczenia po byłych właścicielach nieruchomości, nie zaś z uwagi na nabycie nieruchomości w drodze umowy zawartej [...] lutego 1980 r. Skarżąca przytaczając w skardze do Sądu Wojewódzkiego stan faktyczny sprawy powtórzyła ustalenia organów co do nabycia prawa własności nieruchomości przez Wnioskodawczynię w drodze spadkobrania. Uzasadniając zarzuty skargi do Sądu pierwszej instancji Skarżąca faktycznie zwróciła uwagę, że w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wpisana jest wnioskodawczyni i jej mąż na zasadach współwłasności majątkowej, nie powołała się jednak na umowę z [...] lutego 1980 r. jako podstawę nabycia prawa własności spornej nieruchomości przez Wnioskodawczynię i jej męża. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji uznał on, że Wnioskodawczyni mogła skutecznie wystąpić z wnioskiem o ustalenie odszkodowania, albowiem w dacie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej działki o ówczesnych nr [...] i [...], jej poprzednicy prawni, tj. J.W. i B. W., byli współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Następnie, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Kartuzach z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt I Ns 88/19, spadek, po zmarłym w dniu 3 lipca 1994 r., B. W. nabyły po połowie żona J. W. i córka G. K. czyli Wnioskodawczyni a spadek, po zmarłej w dniu 10 lutego 2009 r., J. W. nabyła Wnioskodawczyni. Oznacza to, że Sąd Wojewódzki przyjął, iż Wnioskodawczyni nabyła sporną nieruchomość w drodze spadkobrania, nie zaś, jak wywodziła Skarżąca w skardze kasacyjnej, w drodze umowy zawartej [...] lutego 1980 r. Stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego Skarżąca nie sprecyzowała, czy w jej ocenie Sąd naruszył art. 925 k.c. w związku z art. 924 k.c. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. i w związku z art. 36 i 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. poprzez błędną wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Istota podniesionych przez nią zarzutów sprowadza się jednak do stwierdzenia, że Wnioskodawczyni nie przysługiwała legitymacja do dochodzenia odszkodowania, bowiem nabyła nieruchomość w drodze sukcesji singularnej, to jest w drodze umowy, nie zaś w drodze dziedziczenia. Oznacza to, że w istocie Skarżąca dąży do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd Wojewódzki za podstawę kontroli zaskarżonej decyzji. Jak już wskazywano wyżej, Sąd Wojewódzki przyjął, że Wnioskodawczyni nabyła sporną nieruchomość w drodze dziedziczenia po byłych właścicielach i z tego powodu uznał, że przysługuje jej legitymacja w sprawie o ustalenie odszkodowania. Stanowisko Sądu Wojewódzkiego oparte na przyjętym przezeń stanie faktycznym jest prawidłowe i zgodne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2020 r. w tezie której wskazano "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości." Skarżąca nie podniosła w skardze kasacyjnej żadnego zarzutu, który pozwoliłby Sądowi kasacyjnemu na dokonanie kontroli ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd Wojewódzki odnośnie do sposobu nabycia przez Wnioskodawczynię własności spornej nieruchomości. Podniesione przez Skarżącą zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogą doprowadzić do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd Wojewódzki. Jak przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 grudnia 2025 r. (III OSK 35/23), a Sąd kasacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni to stanowisko podziela, oceny i ustalenia w zakresie stanu faktycznego można kwestionować zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest natomiast zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. W rozpoznawanej sprawie w świetle ustalonego i niekwestionowanego przez Skarżącą stanu faktycznego, Wnioskodawczyni nabyła nieruchomość w drodze spadkobrania. W konsekwencji zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej dotyczące baku możliwości dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w art. 35 i 36 ust 1 ustawy z 12 marca 1958 r. przez osoby, które nabyły nieruchomość w drodze sukcesji singularnej, w ustalonym i niezakwestionowanym przez Skarżącą stanie faktycznym sprawy są oczywiście niezasadne. Odnosząc się do przywołanych przez Skarżącą wyroków NSA wskazać należy, że zostały one wydane w sprawach, w których już na etapie postępowania przed organami ustalono, że nabycie nieruchomości nastąpiło na podstawie umów a nie na podstawie spadkobrania. Sądy Wojewódzkie rozpoznając skargi i uchylając decyzje organów albo nie zajęły jednoznacznego stanowiska czy prawo do dochodzenia odszkodowania wiążą z nabyciem prawa własności nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej czy syngularnej, na co zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej (sprawa I OSK 465/21) albo odwoływały się do "potencjalnego" dziedziczenia już po dacie zawarcia umowy nabycia nieruchomości (sprawa I OSK 415/21). W rozpoznawanej sprawie z ustalonego i niekwestionowanego stanu faktycznego nie wynikało, by Skarżąca nabyła nieruchomość w drodze sukcesji singularnej. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.