I OSK 2808/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 514/12 w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 514/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. D. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty w Bydgoszczy z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Starosta I. stwierdził nieważność nadania J. D. – wychowawczyni w Bursie Szkolnej nr [...] w I. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego (Akt Nadania Stopnia Awansu Zawodowego Nauczyciela nr [...]z 7 czerwca 2011 r.). Kujawsko-Pomorski Kurator Oświaty w Bydgoszczy decyzją z [...] marca 2012 r. po rozpatrzeniu odwołania J. Dunaj utrzymał w mocy ww. decyzję. Organ wskazał, że nauczyciele podlegający przepisom Karty Nauczyciela i zatrudnieni w odpowiednim wymiarze czasu pracy są objęci systemem awansu zawodowego. Każdy nauczyciel zatrudniony w szkole powinien posiadać stopień awansu, a jeżeli jest zatrudniony po raz pierwszy – z dniem zatrudnienia otrzymuje stopień nauczyciela stażysty. Stopień nauczyciela stażysty jest stopniem, który uzyskuje z mocy prawa osoba zatrudniona w szkole, jeżeli nie posiada żadnego stopnia awansu. Uzyskanie stopnia nauczyciela stażysty następuje automatycznie z dniem nawiązania stosunku pracy – art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karty Nauczyciela. Od tego warunku ustawodawca wprowadził wyjątki w art. 9 ust. 3, stanowiąc, iż nauczyciele akademicy legitymujący się co najmniej trzyletnim okresem pracy w szkole wyższej lub osoby posiadające co najmniej pięcioletni okres pracy i znaczący dorobek zawodowy uzyskują z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole stopień nauczyciela kontraktowego. Niespełnienie przez stronę warunku przygotowania pedagogicznego w dniu 1 marca 2011 r. wykluczało nadanie w momencie zatrudnienia stopnia nauczyciela kontraktowego z mocy prawa, tj. w trybie art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Zdobycie kwalifikacji pedagogicznych przez nauczyciela już zatrudnionego w szkole, jak to miało miejsce w przypadku J. D., nie stanowiło podstawy do nadania stopnia nauczyciela kontraktowego z mocy prawa w okresie późniejszym, gdyż z takiego uprawnienia mogą skorzystać osoby, które spełniają wymienione w art. 9a ust. 3 ww. – przesłanki w momencie podjęcia zatrudnienia. W tej sytuacji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. należało stwierdzić nieważność decyzji z 7 czerwca 2011 r. Skargę na powyższą decyzje, złożyła J. D., domagając się jej uchylenia oraz decyzji ją poprzedzającej. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za nieuzasadnioną. Przytaczając treść art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. ze. zm.) Sąd wskazał, iż warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego na podstawie art. 9a ust. 3 ustawy jest spełnienie określonych w nim warunków w dniu zatrudnienia, co w odniesieniu do skarżącej J. D. powinno było mieć miejsce już 1 marca 2011 r., tj. w dniu zatrudnienia skarżącej. Z akt sprawy wynika natomiast, że w dniu podjęcia zatrudnienia na stanowisku wychowawczyni internatu skarżąca J. D. nie posiadała pełnych kwalifikacji pedagogicznych z uwagi na brak wymaganego przygotowania pedagogicznego. Przywołując przepisy zawarte w rozdziale 3 oraz rozdziale 3a ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela dotyczące awansu zawodowego nauczycieli, Sąd stwierdził, iż ustawodawca precyzyjnie określił zasady zatrudniania nauczycieli i uzyskania przez nich kolejnych stopni awansu zawodowego, w tym awansu na nauczyciela kontraktowego. Decyzja Dyrektora Bursy Nr [...] w I. z [...] czerwca 2011 r., której dotyczy zaskarżona decyzja Kujawsko-Pomorskiego Kuratora Oświaty z Bydgoszczy pomijająca zasady zatrudniania i awansu nauczycieli rażąco naruszyła obowiązujące prawo. Ustawodawca nie bez powodu ustanowił bardzo szczegółowe i sztywne zasady awansowania nauczycieli. Nie ma tu w omawianym odniesieniu do tych przepisów jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Decyzja Dyrektora Bursy Nr [...] w I. umożliwiła skarżącej J. D. uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego "na skróty", tj. w przyśpieszonym, znacznie skróconym okresie z całkowitym pominięciem ustawowych zasad awansowania, co jest niewątpliwym rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, że wbrew wywodom skarżącej wszystkie okoliczności sprawy zostały w sposób wyczerpujący wyjaśnione. Nie było żadnej potrzeby uzupełniania przez organ materiału dowodowego. Nie było też potrzeby w świetle przywołanych przepisów dokonania "ponownej oceny przez organ dorobku zawodowego" skarżącej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J. D. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie wyroku w zakresie wymaganym w tym przepisie – nieodniesienie się przez sąd do stawianych w skardze J. D. zarzutów naruszenia przepisów art. 9b ust. 4 Karty Nauczyciela w zw. z art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również brak odniesienia się przez sąd do stanu faktycznego i prawnego sprawy – a zwłaszcza niewskazanie skutków ekonomicznych lub gospodarczych, które wywołuje decyzja, a które przemawiają przeciwko pozostawieniu jej w obrocie i poprzestanie na ekstensywnym cytowaniu przepisów Karty Nauczyciela oraz jedynie lakonicznym odniesieniu się do kwestii stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, a mianowicie zostały naruszone poniżej cytowane przepisy, co sąd pierwszej instancji usankcjonował skarżonym wyrokiem, a konkretnie: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niezbadanie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych ze sprawą, a tym samym naruszenie obowiązku wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędami w ustaleniach stanu faktycznego (m.in. poprzez stwierdzenie braku odpowiedniego przygotowania pedagogicznego skarżącej); b) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie zarówno w uzasadnieniu decyzji, jak i wyroku, na czym miało polegać rażące naruszenie prawa, a w konsekwencji tego brak rozważenia społeczno-gospodarczych skutków pozostawienia decyzji w obrocie prawnym albo stwierdzenia jej nieważności, co w konsekwencji prowadzi do uniemożliwienia stronie merytorycznej polemiki ze stanowiskiem organu i Sądu; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela w zw. z art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela poprzez błędną ich interpretację i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że decyzja Dyrektora Bursy Nr [...] w I. z dnia 7 czerwca 2011 r. – akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego rażąco narusza prawo, przez co zachodzą podstawy do stwierdzenia jej nieważności, w sytuacji, gdy naruszenie prawa w stopniu rażącym nie miało miejsca. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 134 w zw. z art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to stwierdzić należy, iż Sąd I instancji w żaden sposób nie naruszył powołanych przepisów. Rozstrzygał sprawę w jej granicach, dokonując, zgodnie ze swoimi kompetencjami, oceny legalności zaskarżonej decyzji. Ocena ta jest kompletna co wynika z uzasadnienia wyroku. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej uzasadnienie to zawiera wszystkie ustawowe elementy i w sposób prawidłowy wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia. Jeżeli podniesione przez skarżącą w skardze zarzuty nie miały znaczenia przy ocenie zgodności z prawem przedmiotowej decyzji, to brak odniesienia się do nich wszystkich, nie oznacza naruszenia powołanych przepisów. Sąd nie zawsze zobligowany jest do odnoszenia do każdego z argumentów, mających w ocenie skarżącej świadczyć o zasadności skargi, o ile z wywodów wynika dlaczego Sąd uznał, że przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa. Odnośnie zarzutu niedostrzeżenia przez Sąd I instancji naruszeń przepisów postępowania jakich dopuścił się organ, to również ten zarzut nie jest zasadny. Stwierdzić należy, iż stan faktyczny sprawy jest jasny i nie było żadnej przesłanki do jego uzupełnienia czy wyjaśnienia. Bezsporne bowiem jest, iż skarżąca nie posiadała stopnia awansu zawodowego i z dniem nawiązania stosunku pracy uzyskała stopień nauczyciela stażysty, zgodnie z art. 9a ust. 2 ww. ustawy Karta Nauczyciela. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej z akt sprawy wynika, że skarżąca w momencie nawiązania stosunku pracy, tj. 1 marca 2011 r. nie posiadała odpowiedniego przygotowania pedagogicznego, co wynika wprost z oświadczenia skarżącej, która zobowiązała się do jego uzupełnienia. W związku z tym brak było przesłanek do wyjaśnienia tej kwestii w ramach prowadzonego postępowania nieważnościowego. Stwierdzić należy, iż chybiony jest również zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 i 9a ust. 3 Karty Nauczyciela. Artykuł 156 określa w § 1 przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności decyzji, natomiast w § 2 przesłanki negatywne, stanowiące podstawę do wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zasadnie uznano, iż zachodzi przesłanka nieważności decyzji określona w pkt 2 tego przepisu, tj. że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast brak jest przesłanek negatywnych. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji jednoznacznie stwierdził, że zakwestionowana decyzja narusza prawo w sposób rażący i wskazał na czym naruszenie to polega. Słusznie Sąd podniósł, że przepis dotyczy uzyskania stopnia awansu zawodowego z dniem nawiązania stosunku pracy w szkole jest jasno sformułowany i nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych. Oczywistość naruszenia art. 9a ust. 3 Karty Nauczyciela, co doprowadziło także do naruszenia zasad awansu zawodowego nauczycieli, Sąd I instancji prawidłowo uznał za mające cechy rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi bowiem wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i jednoznacznej sprzeczności z daną normą prawną, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.