I OSK 2861/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia WSA del. Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Po 67/12 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Po 67/12, oddalił skargę A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydent Miasta Leszna decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108 z 2005 r., poz. 908 ze zm.), skierował A. P. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. A, B na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. W ocenie organu II instancji, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, istnieją realne zastrzeżenia w stanie zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu przez A. P. Na powyższą decyzję A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Po 67/12, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 20002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a"), oddalił skargę. Sąd wskazał, że przeciwko skarżącemu prowadzono postępowanie przygotowawcze o przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. (popełnione w dniu 1 kwietnia 2010 r.), którego miał się dopuścić mając całkowicie zniesioną zdolność rozpoznawania znaczenia czynu oraz kierowania swoim postępowaniem. W toku postępowania karnego przeprowadzono dowód z opinii sądowo – psychiatryczno – psychologicznej, wydanej przez biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa w dniu 22 grudnia 2010 r., z której wynika, że A. P. jest osobą chorą psychicznie, rozpoznano u niego uporczywe zaburzenia urojeniowe. Wobec tego Prokuratura Rejonowa w Lesznie pismem z dnia 25 lutego 2011 r. złożyła do Prezydenta Miasta Leszna wniosek o skierowanie strony na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zdaniem Sądu, organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że w sprawie istnieją realne zastrzeżenia, powodujące obawę, że stan zdrowia psychicznego skarżącego może powodować jego niezdolność do prowadzenia pojazdu i w konsekwencji zastosowały art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednoznaczne konkluzje zawarte w powołanej wyżej opinii biegłych sądowych wskazują bezspornie, że Prezydent Miasta Leszna uzyskał wiarygodne informacje o stanie zdrowia psychicznego skarżącego, który może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Sąd podkreślił, że w każdym przypadku, kiedy właściwy w sprawie organ administracji publicznej uzyska wiarygodną informację, która może nasuwać zastrzeżenia, co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, może tę osobę skierować na badania lekarskie celem stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wynika to z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz. 15 ze zm.). Sąd podzielił stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że użyte w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojęcie "kierujący pojazdem" nie jest tożsame z definicją zawartą w art. 2 pkt 20 ustawy. Zdaniem Sądu I instancji strona była prawidłowo reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata (prawomocne postanowienie Sądu z dnia 28 czerwca 2012 r.). Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Po 67/12, skargę kasacyjną wniósł A. P., reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 245 § 2, art. 244 § 1 i art. 253 p.p.s.a., polegające na ustanowieniu dla skarżącego w zakresie prawa pomocy adwokata, podczas gdy ten wnosił o ustanowienie rzecznika patentowego, 2) na podstawie ar. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego , tj. niewłaściwe zastosowanie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie od swobodnego uznania, ale od wniosku skarżącego zależy działanie sądu w zakresie art. 253 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie zważając na wniosek o ustanowienie rzecznika patentowego, ustanowił adwokata. Wskazano, że decyzja Prezydenta Miasta Leszna z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie nie powinna zapaść, gdyż postępowanie w sprawie winno zostać umorzone. Nie istnieją bowiem zastrzeżenia do stanu zdrowia skarżącego mogące powodować niezdolność prowadzenia pojazdu, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, natomiast wnioski wynikające z opinii biegłych lekarzy psychiatrów z dnia 22 grudnia 2010 r. są nieaktualne i wymagają wnikliwej weryfikacji. Podkreślono, że zgodnie z opinią sądowo – psychiatryczną z dnia 12 czerwca 2012 r., skarżący nie jest osobą upośledzoną umysłowo, nie zdradza też ostrych objawów psychopatologicznych mogących świadczyć o zaburzeniach psychicznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy, zatem przy jej rozpoznaniu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a dotyczącego naruszenia art. 245 § 2, art. 244 § 1 i art. 253 p.p.s.a., poprzez ustanowienie dla skarżącego w zakresie prawa pomocy adwokata, podczas gdy skarżący wnosił o ustanowienie rzecznika patentowego. Zarzut ten nie mógł być skuteczny. Niezależnie od tego jak został sformułowany wniosek strony dotyczący ustanowienia w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika, istotne znaczenie ma, że na podstawie prawomocnego postanowienia z dnia 28 czerwca 2012 r. wydanego w sprawie niniejszej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, którym udzielono skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżący był w sprawie reprezentowany przez kolejno wyznaczanych przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką pełnomocników z urzędu. W skardze kasacyjnej nie wykazano, by miały w sprawie miejsce uchybienia wskazanym przepisom ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i by uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut, że uchybienia formalne popełnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny utrudniły skarżącemu dochodzenie swych praw przed sądem jest więc nieuzasadniony. W odniesieniu zaś do zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Podstawą do wydania decyzji w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy jest wiarygodna (uprawdopodobniona) informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje stosowne orzeczenie. Zatem okolicznością uprawdopodobniającą istnienie stanu zdrowia strony wpływającego na zdolność psychofizyczną jako kierowcy jest niewątpliwie opinia wydana w oparciu o badania sądowo – psychiatryczne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że pod użytym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym określeniem "kierujący" można również rozumieć osobę, która chociaż w danym momencie nie prowadzi pojazdu, ale będąc tego uprawnioną w każdym momencie taką możliwość posiada (np. wyroki NSA z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1080/07 i z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1467/07). Wskazana norma prawna ma zatem zastosowanie, niezależnie od ustalenia, czy powstanie takich zastrzeżeń nastąpiło w bezpośrednim związku z zachowaniem i sposobem prowadzenia pojazdu podczas wykonywania przez daną osobę uprawnioną zindywidualizowanej czynności faktycznego kierowania pojazdem, czy też uzyskane przez organ wiarygodne informacje, uprawdopodabniające pośrednio wątpliwości, co do posiadania przez konkretnego kierowcę wymaganej do prowadzenia pojazdów sprawności, mają źródło w innych okolicznościach. W każdym bowiem przypadku, kiedy właściwy w sprawie organ administracji publicznej uzyska informację mogącą nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem lub pojazdami określonymi w prawie jazdy może tę osobę skierować na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Warunkiem zezwalającym na zastosowanie tego trybu jest uzyskanie przez organ rzetelnych, zgodnych z prawdą informacji, dotyczących stanu zdrowia osoby, która ma być poddana badaniu. Przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami nie ograniczają się przy tym tylko do przypadków ułomności fizycznej, powodującej trudności w obsłudze pojazdu, lecz dotyczą także następstw różnych schorzeń, a także cech osobowości, które ze względu na swój charakter mogą wpływać na bezpieczne uczestniczenie przez kierowców w ruchu drogowym. W świetle powyższego uznać należy, że trafnie Sąd I instancji stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy administracji publicznej, działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, po otrzymaniu wniosku Prokuratury Rejonowej w Lesznie, zasadnie orzekły o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie uznając, że istnieją realne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, o których mowa w powołanym przepisie. Wniosek Prokuratury Rejonowej w Lesznie o skierowaniu A. P. na badania lekarskie zgłoszony został w oparciu o przeprowadzony w postępowaniu karnym dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa z dnia 22 grudnia 2010 r., z której wynika, ze u skarżącego rozpoznano chorobę psychiczną w postaci uporczywych zaburzeń urojeniowych. W takiej sytuacji, z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, uzasadnione było skierowanie skarżącego na badania przez lekarzy specjalistów w celu stwierdzenia istnienia (lub braku istnienia) przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdu. Przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym został w sprawie właściwie zastosowany. Opinia sądowopsychiatryczna z dnia 12 czerwca 2012 r., o której wspomniano w skardze kasacyjnej nie może mieć znaczenia dla oceny pod względem zgodności z prawem wydanej przed jej sporządzeniem decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Okoliczność podniesiona w skardze kasacyjnej, że zgodnie z opinią sądowo – psychiatryczną z dnia 12 czerwca 2012 r., skarżący nie jest osobą upośledzoną umysłowo, a także nie zdradza też ostrych objawów psychopatologicznych mogących świadczyć o zaburzeniach psychicznych, nie została poparta jakimkolwiek dokumentem. Opinia ta bowiem nie została załączona do skargi kasacyjnej, nie znajduje się także w pozostałej dokumentacji niniejszej sprawy. Ponadto podkreślić należy, że organy administracyjne orzekały na podstawie informacji, które były w ich posiadaniu w dniu wydania zaskarżonych decyzji. Wobec poczynionych powyżej rozważań oraz okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zasadnie orzeczono o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, a zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 wskazanej ustawy. Stosownie zaś do treści § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.