I OSK 311/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.), Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Cezary Pryca, Protokolant Joanna Szcześniak, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt I SA 2507/02 w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adw. B. O. wynagrodzenie w kwocie 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych ) oraz należny od tej kwoty podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 58 § 1 i 2 i art. 59 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku W. W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia 13 stycznia 1998 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę O. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie O. jako działka nr 2088/4, odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia 13 stycznia 1998 r. stwierdził nabycie przez Gminę O. z mocy prawa nieodpłatnie własności przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta stała się prawomocna. Dnia 9 kwietnia 2002 r. W. W. wniósł odwołanie od decyzji wojewody oraz prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności należało rozpatrzyć prośbę W. W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Prośba ta nie zasługiwała na uwzględnienie z następujących powodów. Po pierwsze, jak podkreśla W. W. w uzasadnieniu, dowiedział się o decyzji Wojewody [...] na przełomie lutego i marca 2002 r., odwołanie zaś i prośbę o przywrócenie terminu wniósł 9 kwietnia 2002 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 58 § 2 kpa, który nie podlega przywróceniu (art. 58 § 3 kpa). Po drugie, uzasadnienie odwołania nie wskazuje na żadne przyczyny uchybienia terminu. Na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożył skargę W. W. i wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia 13 stycznia 1998 r., której mu nie doręczono i dlatego nastąpiło uchybienie terminu. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, że skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W odwołaniu z dnia 9 kwietnia 2002 r. złożonym do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu W. W. wskazał, że o decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia 13 stycznia 1998 r., nr [...] dowiedział się na przełomie lutego i marca 2002 r., gdyż wcześniej nie została mu doręczona. Odwołanie od tej decyzji złożył w dniu 9 kwietnia 2002 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminu. Przywrócenie terminu do złożenia prośby, o której mowa w art. 58 § 2 kpa jest niedopuszczalne. Skoro skarżący W. W. oświadczył w piśmie z dnia 9 kwietnia 2002 r., że na przełomie lutego i marca 2002 r. dowiedział się o decyzji Wojewody [...], to znaczy wtedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a więc miał siedem dni na złożenie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Natomiast skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w dniu 9 kwietnia 2002 r., a więc z uchybieniem siedmiodniowego terminu, który jest nieprzywracalny, co prawidłowo ustaliła i wskazała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi. Pismem z dnia 28 grudnia 2004 r. skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. W. Pełnomocnik skarżącego, na podstawie art. 173 i art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie przez Sąd naruszeń dokonanych przez Krajową Komisje Uwłaszczeniową, a w szczególności: 1. Naruszenia art. 7 kpa przejawiającego się w niepodjęciu przez Krajową Komisje Uwłaszczeniową wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony, co spowodowało rażące pokrzywdzenie skarżącego polegające na przyłączeniu należącej do skarżącego działki gruntu o numerze 2088/4 o powierzchni 757 m2 do gruntu sąsiada, pana W., tj. do działki o nr 2088, 2. Naruszenia art. 58 kpa przez Krajową Komisje Uwłaszczeniową poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia 13 stycznia 1998 roku stwierdzającej nabycie przez Gminę O. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie O. jako działka nr 2088/4. Ze względu na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej przez niego W. W. z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, W. W. uchybił terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ bez własnej winy nie został poinformowany o wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę O. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie O. jako działka nr 2088/4. Nikt nie poinformował W. W. o ww. decyzji, albowiem według nierzetelnie sporządzonej ewidencji gruntów W. W. nie był właścicielem działki nr 2088/4. W rzeczywistości działka nr 2088/4 o powierzchni 757 m2 powstała w czasie przeprowadzonego procesu scaleniowego gruntów w wyniku bezprawnego (nieodpłatnego) przyłączenia pasa gruntu wchodzącego w skład działki nr 2089 należącej do W. W. do działki nr 2088 należącej do sąsiada p. W. - p. W. W. W. przez długi okres czasu nie był w stanie uzyskać dokumentów potwierdzających nieprawidłowości postępowania scaleniowego, gdyż wszystkie organy samorządowe odmawiały i nadal odmawiają zbadania i wyjaśnienia tej sprawy oraz okoliczności, które miały miejsce podczas postępowania scaleniowego przeprowadzonego z jego pokrzywdzeniem. Z tych względów skarżący nie był w stanie dochować terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd naruszył art. 145 §1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem nie uchylił postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] nr [...] i nie uwzględnił naruszeń prawa dokonanych przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa dokonała naruszenia art. 7 kpa, ponieważ nie podjęła wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes strony. Zasady współżycia społecznego wymagają, aby uwzględnić fakt, że W. W. uchybił terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ bez własnej winy nie został poinformowany o wydaniu decyzji z dnia 13 stycznia 1998 roku przez Wojewodę [...], a jego sytuacja finansowa i rodzinna była znana zarówno w Gminie jak i Sądowi, gdyż uwzględniając prośbę o zwolnienie z kosztów postępowania Sąd przeprowadził niezbędne czynności, badając stan faktyczny w tym zakresie. Krajowa Komisja uwłaszczeniowa naruszyła także art. 58 k.p.a nie przywracając terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia 13 stycznia 1998 roku stwierdzającej nabycie przez Gminę O. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie O. jako działka nr 2088/4, mimo że okoliczności sprawy, jak również sytuacja finansowa i rodzinna skarżącego uzasadniają przywrócenie terminu, albowiem w przeciwnym przypadku wyrok Sądu staje się usankcjonowaniem stanu faktycznego, tj. nierzetelnej pracy Komisji Uwłaszczeniowej i rażącego pokrzywdzenia skarżącego polegającego na pozbawieniu go własności działki o powierzchni 757 m2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez W. W. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w § 2 art. 183. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skarga kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji, wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu. W niniejszej sprawie wnoszący skargę kasacyjną W. W. w podstawie kasacyjnej zarzucił naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, które – jego zdaniem - miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie przez Sąd naruszeń dokonanych przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Zarzut ten – w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy – uznać trzeba za chybiony. W. W. w piśmie opatrzonym datą 9.IV.2002 r. zawierającym jego odwołanie od decyzji Wojewody [...] z 13.I.1998 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę O. własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 2088/4 oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania podał, że o powyższej decyzji Wojewody [...] dowiedział się na przełomie lutego i marca 2002 r. Zgodnie z postanowieniami art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w myśl § 3 powołanego art. 58, przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2, jest niedopuszczalne. Jeśli zatem W. W. o przedmiotowej decyzji dowiedział się – jak sam twierdzi – na przełomie lutego i marca 2002 r., to niewątpliwie złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 9 kwietnia 2002 r. nastąpiło z przekroczeniem terminu, o którym mowa w ww. art. 58 § 2 k.p.a. Tak więc Sąd w zaskarżonym wyroku dokonał prawidłowej oceny zaskarżonego przez W. W. postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] odmawiającego skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ administracyjny bowiem stwierdziwszy, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z uchybieniem 7-dniowego terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. – co w tej sprawie nie budzi wątpliwości – obowiązany był odmówić przywrócenia terminu. Ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody działania. Organ odwoławczy odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie mógł rozpoznać sprawy w postępowaniu odwoławczym, a co za tym idzie nie mógł wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, naruszyć art. 7 k.p.a. w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna W. W. nie mogła zostać uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30.VIII.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 2 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.IX.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 227, poz. 2245 z późn. zm.) – orzeczono jak w sentencji.