I OSK 3297/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 808/14 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. (sygn. akt IV SA/Gl 808/14) odrzucił skargę D. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: D. T. wniósł skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] wydaną w przedmiocie nakazania mu opróżnienia lokalu mieszkalnego. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 16 lipca 2013 r., został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie jej dwóch odpisów w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia ww. braków formalnych została przesłana na adres skarżącego a następnie awizowana w dniu 2 sierpnia 2013 r. oraz powtórnie w dniu 12 sierpnia 2013 r. (zwrotne potwierdzanie odbioru oraz pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego w K. z dnia 1 września 2014 r. w którym wyjaśniono, że ww. przesyłka adresowana do D. T. została awizowana w placówce pocztowej w dniu 2 sierpnia 2013 r., a następnie ponownie awizowana przez pracownika operatora pocztowego w dniu 12 sierpnia 2013 r.). W dniu 19 sierpnia 2013 r. skarżący odebrał ww. przesyłkę z urzędu pocztowego. Odpowiedzi na powyższe wezwanie udzielił zaś w dniu 26 sierpnia 2013 r. Odrzucając skargę – na podstawie 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał ją za niedopuszczalną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazywał, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., (sygn. akt I OPS 13/13) niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, na podstawie art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Natomiast złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd Wojewódzki wskazywał, że skarżący kasacyjnie został wezwany do nadesłania dwóch dodatkowych odpisów skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została dwukrotnie awizowana pierwszy raz w dniu 2 sierpnia 2013 r. a drugi w dniu 12 sierpnia 2013 r. a następnie wydana skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2013 r. Zgodnie zatem z art. 73 P.p.s.a. w dniu 16 sierpnia 2013 r. należało uznać ww. przesyłkę za skutecznie doręczoną. Termin do uzupełnienia braków skargi upłynął zatem w dniu 23 sierpnia 2013 r. Uzupełnienia przez skarżącego braków formalnych skargi w dniu 26 sierpnia 2013 r. nastąpiło po upływie terminu do dokonania tej czynności. Sąd Wojewódzki zaznaczył również, że fakt wydania przez Urząd Pocztowy stronie przesyłki po upływie terminu określonego w art. 73 P.p.s.a. pozostaje bez znaczenia, gdyż za datę doręczenia wezwania należy uznać czternasty dzień licząc od daty pierwszego awizowania. D. T., w skardze kasacyjnej, zaskarżając w całości powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucił mu naruszenie: 1. art. 47 P.p.s.a., art. 49 § 1 P.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1646 ze zm.) poprzez nietrafnie zastosowanie tychże przepisów i odrzucenie skargi, w sytuacji, gdy brak odpisów skargi nie uniemożliwiał nadania sprawie dalszego biegu, tym bardziej że Sąd I instancji nadał sprawie dalszy bieg, w tym doręczył uczestnikom postępowania nadesłane przez skarżącego odpisy. Tym samym Sąd uznał tę czynność za skuteczną. 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 73 P.p.s.a. w zw. z art. 65 § 2 P.p.s.a. i art. 6 P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący został w sposób prawidłowy wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono, że do dnia 18 grudnia 2013 r. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznawano brak odpisów skargi lub ich nadesłanie po terminie za brak nieistotny, którego nieusunięcie nie uniemożliwiało nadanie sprawie dalszego biegu. Podstawą odrzucenia skargi mógł być bowiem jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. W sytuacji zatem gdy skarżący, co prawda po terminie, ale jednak uzupełnił braki formalne skargi składając jej odpisy, to tym samym nie można mówić, że zachodziła przeszkoda w nadaniu sprawie dalszego biegu. Odrzucenie skargi było zatem nadmiernym rygoryzmem, prowadzącym do nieuzasadnionego pozbawienia strony postępowania administracyjnego prawa do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły sąd. Skarżący kasacyjnie podkreślił że dopiero wyrażone w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 13/13) stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieniło dotychczasową linię orzeczniczą obligując sądy do odrzucenia skargi także w sytuacji niedołączenia przez skarżącego wymaganej liczby jej odpisów i odpisów załączników. Powyższa uchwała została jednak wydana po dacie uzupełnienia przez niego braków formalnych oraz po nadaniu sprawie dalszego biegu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W tych okolicznościach brak dołączenia odpisów skargi przez skarżącego działającego bez profesjonalnego pełnomocnika nie stanowił istotnego braku formalnego tego pisma uniemożliwiającego nadania sprawie dalszego biegu. Tym samym brak było podstaw do wzywania strony do uzupełnienia ww. braków formalnych, jak również do odrzucenia skargi z powodu ich nieuzupełnienia. Uzasadniając drugi z podniesionych zarzutów, skarżący kasacyjnie wywodził, że nie został w sposób prawidłowy wezwany do uzupełnia braków formalnych skargi. Doręczenie pism procesowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje z zasady w identyczny, jak w postępowaniu cywilnym sposób – na podstawie art. 65 § 2 P.p.s.a. W powszechnej świadomości obywateli, dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a., konieczne było dwukrotne, awizowanie przesyłki sądowej i złożenie jej na kolejne siedmiodniowe okresy w placówce pocztowej – zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1350 ze zm.). Powyższy przepis, w przeciwieństwie do art. 73 § 4 P.p.s.a., nie przewiduje domniemania skutecznego doręczenia z upływem 14-go dnia od momentu pierwszej awizacji przesyłki i mało kto wie, że taka zasada obowiązuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro zatem skarżący zastał w skrzynce zawiadomienie o treści "II awizo 12.08.2013" (a nie "II awizo 09.08.2013") bez jakiegokolwiek pouczenia, że czas na odbiór przesyłki upłynie w dniu 16 sierpnia 2013 r., to miał prawo przypuszczać, że może odebrać przesyłkę do dnia 19 sierpnia 2013 r. i że od tej daty należy liczyć termin na uzupełnienie braków formalnych skargi. Skarżący kasacyjnie wskazywał również, że – na podstawie z art. 6 P.p.s.a. - Sąd Wojewódzki powinien był udzielić mu potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, czego w niniejszym przypadku nie uczynił prawidłowo w zakresie sposobu uzupełnienia braków formalnych skargi, skoro w treści wezwania wskazał jedynie, że skarżący ma na to 7 dni bez sprecyzowania od jakiej daty należy liczyć wskazany termin. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które należy uznać za nieusprawiedliwione. Należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że kwestia skutków prawnych niedołączenia do skargi jej odpisów oraz nieuzupełnienia takiego braku formalnego w przepisanym do dokonania tej czynności terminie nie była przez sądy administracyjne interpretowana w sposób jednolity. Powyższe uległo jednak zmianie na skutek podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w dniu 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 13/13) w której stwierdzono, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd, a ponadto, że złożenie przez skarżącego wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a, ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wynikający z art. 269 § 1 P.p.s.a. obowiązek jej uwzględnienia przez sądy administracyjne dotyczy również spraw będących w dniu jej podjęcia w toku. Bez znaczenia zatem pozostawało, że pierwotnie Sąd I instancji mógł prezentować odmienne niż wyrażone w ww. uchwale stanowisko, skoro zobligowany był ją uwzględnić nawet w sytuacji, gdy toczące się przed nim postępowanie zostało zainicjowane przed jej podjęciem. Nieuzupełnienie przez skarżącego opisanych na wstępie braków formalnych skargi w przepisanym do dokonania tej czynności terminie musiało zatem skutkować jej odrzuceniem. Odnosząc się do drugiego spośród podniesionych zarzutów należy uznać, że w art. 65 § 2 P.p.s.a. wskazano, iż do doręczenia pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Taka sytuacja może jednak nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy przepisy regulujące tą kwestię zawarte w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowią inaczej. Zagadnienie tzw. doręczenia zastępczego zostało zaś uregulowane w art. 73 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. (§ 1). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 tego artykułu (§ 4). Nieodebranie zatem przez skarżącego kasacyjnie wezwania we wskazanym w ww. przepisach czternastodniowym terminie liczonym od momentu dokonania pierwszego zawiadomienia (awizo) skutkowało, uznaniem go za doręczone w dniu 16 sierpnia 2013 r. Od tego momentu rozpoczął zatem bieg siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na ustalenie terminu, w którym skarżący kasacyjnie zobligowany był do skutecznego wykonania powyższego obowiązku nie mogło wywrzeć wpływu jego subiektywne odczucie dotyczące sposobu doręczania przesyłek w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie może ono bowiem skutkować przyjęciem za prawidłową innej, niż dokonana przez Sąd I instancji, interpretacji powołanych wyżej przepisów. Z tego samego powodu bez wpływu na powyższe pozostawała również okoliczność wydania skarżącemu kasacyjnie wezwania z przesyłką po dacie w której należało uznać ją za doręczoną. Spóźniona czynność polegająca na uzupełnieniu braków formalnych skargi nie mogła zatem zostać również konwalidowana, nawet w sytuacji gdyby skarżący został nienależycie pouczony o sposobie i terminie uzupełnia braków formalnych skargi, co jednak w niniejszym przypadku nie miało miejsca w sytuacji, gdy w wezwaniu wskazano, iż był on zobligowany do dokonania tej czynności w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Obowiązek wynikający z art. 6 P.p.s.a. w powyższym zakresie nie został zatem naruszony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu z tytułu udzielenia pomocy prawnej, której koszty nie zostały pokryte (art. 250 P.p.s.a.) przyzna Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w postępowaniu określonym w art. 258-261 tej ustawy.