I OSK 33/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-01-09
Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Małgorzata Borowiec, Monika Nowicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej może nastąpić przed faktyczną likwidacją stanowiska służbowego, jeśli proces likwidacji został już zainicjowany, a żołnierz odmówił przyjęcia niższego stanowiska?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych mogło nastąpić, gdy proces likwidacji stanowiska służbowego został zainicjowany, a żołnierz odmówił przyjęcia niższego stanowiska. Kluczowe jest, aby podstawą propozycji wyznaczenia na niższe stanowisko była likwidacja stanowiska dotychczas zajmowanego, a niekoniecznie jego faktyczne zakończenie w momencie wydania decyzji o wypowiedzeniu. Sąd podkreślił, że przepisy nie wymagały, aby faktyczna likwidacja stanowiska nastąpiła przed wydaniem decyzji o wypowiedzeniu.Stan faktyczny
H. J. został wypowiedziany stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska i odmowy przyjęcia niższego stanowiska. Po odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji przez organy wojskowe, H. J. wniósł skargę do WSA, a następnie skargę kasacyjną do NSA. Zarzuty dotyczyły m.in. błędnej wykładni przepisów dotyczących wypowiedzenia stosunku służbowego i stwierdzenia nieważności decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Monika Nowicka Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2007r. sygn. akt II SA/Wa 888/07 w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 888/07, oddalił skargę H. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział H. J. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego i odmowy wyrażenia pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe. Powyższa decyzja została mu doręczona w dniu 12 maja 2003 r. i wobec jej niezaskarżenia uzyskała przymiot ostateczności.
Wnioskiem z dnia 19 października 2006 r. H. J. wystąpił do Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]. We wniosku powołał się na przepis art. 157 § 2 K.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wskazał, iż dokonane przez organ wojskowy wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie wynikało z rzeczywistego zlikwidowania stanowiska służbowego. Likwidacja tego stanowiska nastąpiła bowiem dopiero w dniu 31 grudnia 2003 r.
Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1 K.p.a. w związku z art. 107 § 1 K.p.a., odmówił H. J. stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji podał, że stanowisko służbowe, zajmowane przez H. J. zostało zlikwidowane na skutek rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr 0-292/Org./P1 z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych, zaś zaproponowanego mu niższego stanowiska służbowego dowódcy obsługi - 15 pplot STE: pdf.zaw. U-29 zainteresowany nie przyjął.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy stwierdzając, że decyzja Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]nie została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Brak jest bowiem przesłanek wynikających z treści art. 156 § 1 K.p.a., dających podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy możliwe było zarówno w trakcie rozpoczęcia przekształceń w strukturach organizacyjno-etatowych jednostek wojskowych, jak również po ukończeniu tych procesów - z zachowaniem szczególnej ochrony żołnierzy zawodowych wynikającej z dyspozycji art. 79 ust. 5 powołanej ustawy, a polegającej na dziewięciomiesięcznym okresie wypowiedzenia stosunku służbowego. Przekształcenia zaś w strukturach organizacyjno-etatowych jednostek wojskowych polegały bądź na przeformowaniu w nowe struktury organizacyjne, bądź też na rozformowaniu, tj. likwidacji poszczególnych jednostek wojskowych. Organ uznał za bezsporne w sprawie, że na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr 0-292/Org./P1 z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych, jednostka wojskowa, w której H. J. pełnił zawodową służbę wojskową, z dniem 31 grudnia 2003 r. uległa przeformowaniu, w nową strukturę organizacyjną, wskutek czego zajmowane przez niego stanowisko uległo z tym dniem likwidacji, a ponadto nie wyraził on zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniósł on zarzut naruszenia:
prawa materialnego, w tym art. 78 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędne przyjęcie, iż wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej mogło nastąpić zarówno w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, jak również po zakończeniu tych procesów,
naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, w sytuacji, gdy zdaniem wnoszącego skargę decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa,
naruszenia art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji nr [...]Dowódcy Wojsk Lądowych, pomimo iż wykonanie tej decyzji, z uwagi na poświadczenie w niej nieprawdy przez osobę uprawnioną do wydania decyzji, wywołało czyn zagrożony karą z art. 271 K.k.
Ponadto, skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do przedłożenia Sądowi odpisu instrukcji o zasadach funkcjonowania systemu kompetencyjnego i organizacyjno-etatowego w resorcie Obrony Narodowej, wprowadzonej do użytku służbowego decyzją MON nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r., decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. oraz opracowania Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 lipca 2004 r. dotyczącego działalności kadrowej w Siłach Zbrojnych RP.
Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do wskazanej przez pełnomocnika skarżącego "Instrukcji o zasadach funkcjonowania systemu kompetencyjnego (...)" oraz do opracowania "Działalność kadrowa (...)" stwierdził, że akty te mają charakter wewnętrzny, przeznaczone są wyłącznie do użytku wewnętrznego i nie stanowią powszechnie obowiązujących źródeł prawa w Polsce. Wykorzystywane były jedynie jako materiały pomocnicze w działalności kadrowej Sił Zbrojnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, że przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie występuje.
Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w związku z § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy mogło nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 tejże ustawy, tzn. gdy zlikwidowano zajmowane przez żołnierza zawodowego stanowisko służbowe, a żołnierz zawodowy nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.
Na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0-292/Org./P1 z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych, Rejonowa Baza Materiałowa, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową została z dniem 31 grudnia 2003 r. przeformowana w nową strukturę organizacyjną, wskutek czego zajmowane przez niego stanowisko służbowe uległo likwidacji.
W dniu 18 marca 2003 r. zaproponowano H. J. wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe: Dowódca Obsługi - Pluton Remontowy - 15 pplot. w Gołdapi (stopień etatowy: podoficer zawodowy, grupa uposażeniowa U-29), lecz odmówił on jego przyjęcia. Zaistniała zatem podstawa do zastosowania wobec wyżej wymienionego art. 78 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Z tych względów Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że przy wydaniu tej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa, o ile w ogóle można tu mówić o jakimkolwiek jego naruszeniu.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie można podzielić poglądu skarżącego, że wypowiedzenie mu stosunku służbowego było przedwczesne, gdyż jego stanowisko służbowe w dacie wydawania przedmiotowej decyzji jeszcze istniało. Jest sprawą powszechnie wiadomą, że w Siłach Zbrojnych wykonano w ostatnich latach szereg przedsięwzięć natury organizacyjno-etatowej, wynikających m.in. z modernizacji Sił Zbrojnych, które to zamierzenia polegały przede wszystkim na rozformowaniu lub przeformowaniu szeregu związków taktycznych, oddziałów i dowództw różnego szczebla. W rezultacie rzeczonych zmian uległa znacznemu zmniejszeniu liczba stanowisk służbowych, wiele z nich zostało zlikwidowanych. Sprawą oczywistą jest, że w sytuacji, gdy ma dojść do zlikwidowania określonych stanowisk, organ odpowiednio wcześniej musi dokonać właściwego zagospodarowania kadry, by nie doprowadzić do przerwania jego prawidłowego funkcjonowania. Rozmowy o ewentualnym powierzeniu skarżącemu innego stanowiska służbowego organ podjął wcześniej po to, by z racjonalnym wyprzedzeniem planować zatrudnienie w nowej strukturze.
Skarżący nie przyjął zaproponowanego mu stanowiska służbowego w dniu 18 marca 2003 r., zaś decyzja wypowiadająca mu stosunek służbowy nosi datę [...] kwietnia 2003 r., to jednak jej doręczenie nastąpiło dopiero w dniu 12 maja 2003 r. i z tym dniem weszła ona do obrotu prawnego. Stosownie do treści art. 79 ust. 5 powołanej ustawy okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wynosił dziewięć miesięcy i biegł od następnego miesiąca, w którym dokonano wypowiedzenia. A zatem w przypadku skarżącego ten dziewięciomiesięczny termin wypowiedzenia rozpoczął bieg od dnia 1 czerwca 2003 r. Tak więc, gdyby okres wypowiedzenia stosunku służbowego nie został na wniosek samego skarżącego skrócony o cztery miesiące, to jego upływ nastąpiłby już po dniu faktycznego zakończenia procesu likwidacji stanowiska służbowego. Zatem istniejący wówczas stan faktyczny sprawy uzasadniał wydanie przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i oparcia jej o przepis art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dlatego też wniosek o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa nie mógł być uwzględniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skoro decyzja wypowiadająca skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej nie zawiera wad, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa to decyzja odmawiająca stwierdzenia jej nieważności była prawidłowa. Została wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej (przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa), nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż nie uwzględnił wniosku skarżącego dotyczącego zobowiązania organu do dostarczenia Sądowi określonych dokumentów, takich jak odpis instrukcji o zasadach funkcjonowania systemu kompetencyjnego i organizacyjno-etatowego w resorcie Obrony Narodowej, wprowadzonej do użytku służbowego decyzją MON nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r., decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] maja 2005 r. oraz opracowania Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 lipca 2004 r. dotyczącego działalności kadrowej w Siłach Zbrojnych RP, gdyż w jego ocenie w niniejszej sprawie nie zachodziły istotne wątpliwości, a tylko w takiej sytuacji art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dopuszcza możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł H. J. reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości podniósł zarzut naruszenia:
1) prawa materialnego, tj. art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (zwanej dalej u.s.w.ż.z.) w zw. z art. 36 ust. 6 w zw. z art. 36 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 3 u.s.w.ż.z przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie co skutkowało błędnym przyjęciem przez Sąd, iż wypowiedzenie stosunku służbowego mogło nastąpić również przed faktyczną likwidacją stanowiska służbowego żołnierza zawodowego;
2) przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 6 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na błędne założenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zawarte w art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 6 K.p.a.,
b) art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi tj. do zarzutu naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, iż art. 78 ust. 2 pkt 3 należy odczytywać w ten sposób, że wypowiedzenie stosunku służby może nastąpić dopiero po likwidacji ("gdy zlikwidowano") danego stanowiska, a więc najpierw musi dojść do likwidacji stanowiska służbowego, a dopiero wówczas można dokonać wypowiedzenia. Natomiast w sprawie jest niesporne, że decyzja organu wojskowego w przedmiocie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wydana i doręczona mu przed faktyczną likwidacją jego stanowiska służbowego.
Zdaniem skarżącego, nie można także podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia prawa, albowiem gdyby na wniosek skarżącego okres wypowiedzenia nie został skrócony to upłynąłby już po dniu faktycznego zakończenia procesu likwidacji stanowiska służbowego, gdyż z przepisu art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy wynika, że nie tylko upływ biegu okresu wypowiedzenia musi nastąpić po dacie likwidacji stanowiska służbowego, ale również samo przedłożenie wypowiedzenia, powinno być wręczone po tej dacie, tj. w tym przypadku po dniu 31 grudnia 2003 r.
W skardze kasacyjnej zaznaczono, że wprawdzie skarżący nie wyraził zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, to jednak motywy jego działania były zupełnie inne niż brak chęci kontynuowania kariery w Siłach Zbrojnych RP. Proponowane mu stanowisko służbowe dotyczyło jednostki wojskowej w Gołdapi. Przyjęcie tej propozycji wiązałoby się z koniecznością rozłąki z narzeczoną, albo wspólną przeprowadzką do miejsca, gdzie możliwość dalszego rozwoju jej kariery zawodowej byłaby praktycznie niemożliwa. Z uwagi na powyższe, złożona przez organ wojskowy propozycja objęcia niższego stanowiska, nie mogła być przez niego przyjęta.
Skarżący wskazał również, iż wnioskowane przez niego dokumenty miały wykazać, że w resorcie Obrony Narodowej obowiązywała inna wykładnia art. 78 ust. 2 niż obecnie, tj. tożsama z zaprezentowanym przez niego poglądem. W ten sposób chciał potwierdzić fakt powszechnie znany, że znaczna część żołnierzy na skutek odwołań od decyzji o wypowiedzeniu, jak i występując w trybie art. 157 K.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu została do służby przywrócona, gdyż organy wojskowe przyznawały rację żołnierzom, iż doręczone im wypowiedzenia naruszały prawo. Dopiero, gdy w Dowództwie Wojsk Lądowych i Ministerstwie Obrony Narodowej uświadomiono sobie ewentualne skutki finansowe takiego działania, zmieniono sposób interpretacji art. 78 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy. Takie działanie organów wojskowych doprowadziło do sytuacji, w której organy powołując na te same przepisy prawa wydawały zupełnie przeciwstawne sobie decyzje, pomimo jednolitości stanów faktycznych w rozpoznawanych sprawach. Z uwagi na to żołnierze, którzy złożyli odwołania lub wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu we wcześniejszym okresie, znaleźli się w korzystniejszej sytuacji niż ci, którzy aktualnie domagają się stwierdzenia naruszeń prawa w toku wypowiadania im stosunków służbowych. Zdaniem skarżącego takie działanie organów wojskowych jest w oczywistej sprzeczności z konstytucyjnymi ideami zawartymi w art. 2, 7, 32 ust. 1 i 2, oraz w art. 60 Konstytucji. Zasady te, zgodnie z art. 8 Konstytucji powinny być stosowane bezpośrednio, w tym przez organy wojskowe. Powyższe postępowanie organów stanowi także, zdaniem skarżącego naruszenie art. 6, 7 K.p.a. i tym samym nie może zasługiwać na aprobatę.
W związku z powyższym, w ocenie skarżącego, złożenie mu wypowiedzenia w dacie trwania procesu likwidacji jego stanowiska służbowego było czynnością przedwczesną i stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy.
Skarżący podniósł, iż jego zdaniem Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego w decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, gdyż stwierdził, że doszło już do zlikwidowania stanowiska służbowego zajmowanego przez skarżącego, gdy tymczasem jego faktyczna likwidacja nastąpiła dopiero w dniu 31 grudnia 2003 r., tj. kilka miesięcy po wydaniu decyzji o wypowiedzeniu. Tym samym wypełnił on znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 271 k.k. Zatem w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Wskazał, iż w skardze do Sądu pierwszej instancji podał zarzut naruszenia przez organy tego przepisu lecz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, do tego się nie ustosunkowano, naruszając w ten sposób art. 141 § 4 i art. 134 § 1 P.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że skoro w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, to Sąd pierwszej instancji oddalając skargę dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego art. 78 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 36 ust. 6 w związku z art. 36 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające według skarżącego na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że wypowiedzenie mu stosunku służbowego mogło nastąpić w momencie, gdy stanowisko to jeszcze faktycznie istniało jest nietrafny. Skoro zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] została wydana w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności to wskazane przepisy mogły być analizowane wyłącznie w aspekcie przesłanek z art. 156 § 1 Kpa.W świetle art. 78 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 6 tej ustawy. Z kolei stosownie do tego przepisu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej można było wypowiedzieć żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej, który nie wyrazi pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe w przypadkach, o których mowa w art. 36 ust. 4 pkt 2 cyt. ustawy. Natomiast ten przepis stanowił, że żołnierza zawodowego zwolnionego ze stanowiska na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy można wyznaczyć na niższe stanowisko za jego pisemną zgodą. Podstawą wyznaczenia w tym trybie było uprzednie zwolnienie ze stanowiska z powodu jego likwidacji.
Analiza art. 78 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy prowadzi do wniosku, że przepis ten normował przesłankę wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego, stanowiąc, kiedy mogło nastąpić wypowiedzenie, jednakże sam przesłanki tej nie zawierał i w tym zakresie odsyłał do art. 36 ust. 6. Przepis ten stanowił, że wypowiedzenie to mogło nastąpić, jeżeli żołnierz zawodowy w służbie stałej nie wyraził pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe m.in. w przypadku, o którym mowa w art. 36 ust. 4 pkt 2 regulującym zasady wyznaczania na niższe stanowisko służbowe po dokonanym zwolnieniu ze stanowiska dotychczasowego. Z przepisu tego wynika zatem, że żołnierz zawodowy zwolniony z dotychczasowego stanowiska na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3, a więc z powodu likwidacji jego stanowiska, mógł być wyznaczony na niższe stanowisko, o ile wyraził na to pisemną zgodę.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sposób wykładni art. 78 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 36 ust. 6, art. 36 ust. 4 pkt 2 i art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie może być zaaprobowany.
Obligatoryjnym warunkiem dokonania żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej wypowiedzenia na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy nie było uprzednie zwolnienie żołnierza ze stanowiska, o którym mowa w art. 36 ust. 4 zd. wstępne, czy też faktyczna likwidacja dotychczasowego stanowiska przed wypowiedzeniem mu stosunku służbowego, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3.
Zauważyć należy, iż art. 78 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy samodzielnie normował odrębne warunki wypowiedzenia stosunku służbowego, w tym sensie, że nie uzależniał wypowiedzenia od rodzaju służby, jak czynił to przepis art. 36 ust. 6, do którego odsyłał. Gdyby tak było zrezygnowano by z tego pierwszego odesłania jako zbędnego. Natomiast art. 36 ust. 4 pkt 2 i art. 36 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy stanowią kolejne odesłania, a zawarta w nich treść, nie mogła sprzeciwiać się istocie wypowiedzenia uregulowanego w przepisie podstawowym - art. 78 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Podkreślić należy, że istota wypowiedzenia nie obejmuje swoim zakresem sposobu postępowania organu z żołnierzem zwolnionym ze stanowiska (art. 36 ust. 4 zd. wstępne). A zatem ten fragment przepisu, do jakiego odesłano, nie miał znaczenia dla konstrukcji wypowiedzenia. Mogło ono zatem obejmować zarówno żołnierza zajmującego stanowisko, który nie przyjął propozycji wyznaczenia na niższe stanowisko, jak i żołnierza zwolnionego już ze stanowiska, pozostającego w dyspozycji organu wojskowego, który nie przyjął propozycji wyznaczenia na niższe stanowisko. Tak więc "przypadek, o którym mowa w art. 36 ust. 4 pkt 2 (w części odsyłającej do art. 36 ust. 1 pkt 3)" w znaczeniu art. 36 ust. 6 należało rozumieć wyłącznie to, aby podstawą przedstawionej żołnierzowi propozycji wyznaczenia na niższe stanowisko była likwidacja stanowiska dotychczas przez niego zajmowanego.
Jednakże wbrew stwierdzeniu autora skargi kasacyjnej użyta w art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych forma czasu przeszłego dokonanego "zlikwidowano zajmowane przez niego stanowisko służbowe" będącego podstawą propozycji wyznaczenia na niższe niż dotychczasowe stanowisko służbowe nie oznacza, że mogło to nastąpić dopiero po faktycznej likwidacji stanowiska.
W sprawie jest niesporne, że Rejonowa Baza Materiałowa, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową uległa przeformowaniu w nową strukturę organizacyjną na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0-292/Org/P1 z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych w rejonowych bazach materiałowych, wskutek czego zajmowane przez niego stanowisko służbowe uległo likwidacji z dniem 31 grudnia 2003 r., zaś w dniu 18 marca 2003 r. odmówił on wyrażenia pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe. Spełnione zostały zatem przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uzasadniające wypowiedzenie mu stosunku służbowego.
Obowiązująca wówczas cyt. wyżej ustawa w art. 79 ust. 5 przewidywała 9-miesięczny okres wypowiedzenia, którego termin biegł od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wypowiedzenia. W przypadku skarżącego decyzja o wypowiedzeniu z dnia [...]kwietnia 2003 r. została mu doręczona dopiero w dniu 12 maja 2003 r., a zatem termin wypowiedzenia biegł od dnia 1 czerwca 2003 r. i gdyby na wniosek skarżącego okres ten nie został o cztery miesiące skrócony to upływałby po dacie faktycznej likwidacji stanowiska służbowego skarżącego.
Z tym względów uznać należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organów wojskowych, że decyzja wypowiadająca skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, która weszła do obrotu prawnego jeszcze przed datą faktycznej likwidacji jego stanowiska służbowego nie była dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Podniesiony w skardze kasacyjnej fakt wydania przez organy wojskowe decyzji odmiennie traktujących innych żołnierzy, nawet przy identycznym stanie faktycznym nie mógł być uwzględniony, gdyż Sąd nie badał zasadności tych decyzji, a więc nie może ocenić, czy były one prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest niezasadny. Tym samym również za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy. Zatem Sąd pierwszej instancji nie miał uzasadnionych podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 Ppsa oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. przez jego niezastosowanie stwierdzić należy, iż w skardze kasacyjnej nie zawarto wywodu, dlaczego naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 174 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że nie każde wykazanie naruszenia przepisów postępowania zapewnia osiągnięcie przez skarżącego zamierzonego skutku, lecz tylko uchybienie, które wywarło wpływ i to istotny na wynik sprawy. Uwzględnienie skargi kasacyjnej opartej na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wymaga, aby poza naruszeniem przepisów postępowania skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości były tego rodzaju (lub skali), że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (postanowienie SN z dnia 10 lutego 1997 r., I CKN 57/96, OSNIC 1997, nr 6-7, poz. 82).
W tej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie powołanego przepisu i ograniczył się do stwierdzenia, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się do jego zarzutu, nie wskazał jednak jaki wpływ na wynik sprawy miała zarzucona wadliwości. Tak sformułowany zarzut nie jest jednak wystarczającą podstawą skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, i podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło