I OSK 340/22

Dnia 25 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Wr 49/20 w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uporządkowania stanu faktycznego i prawnego nieruchomości postanawia oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r. – orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a.") - odrzucił skargę T. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uporządkowania stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że art. 3 § 2 p.p.s.a. dopuszcza wniesienie skargi jedynie na bezczynność w przypadku opieszałości działania organu w załatwieniu sprawy w konkretnie oznaczonym postępowaniu przez wydanie decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Nie dopuszcza zaś możliwości zaskarżenia bezczynności w sposób tak ogólnikowy, jak wskazał to skarżący, zarzucając jednocześnie nieprzestrzeganie praworządności, "wieloletnią pozorancję i spychologię", "Represyjne i dyskryminacyjne działania przedstawicieli organów niby służących Narodowi Polskiemu". Zdaniem Sądu, analiza treści skargi nie pozwala więc na jej kwalifikację względem oznaczonych w art. 3 p.p.s.a. prawnych form działania administracji, co do których możliwe jest wniesienie skargi na bezczynność. Może wskazywać bardziej na charakter skargi powszechnej, a ta nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł T. K.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 3 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., polegającą na nieprawidłowym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, iż skarga na bezczynność wniesiona przez skarżącego nie dotyczy prawnych form działania administracji przewidzianych przepisem art. 3 p.p.s.a., a tym samym przyjęciu, że skarga złożona przez T. K. nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia przedmiotowej skargi, w sytuacji gdy skarga wniesiona przez skarżącego dotyczy działań administracji publicznej w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., przez co tym samym skarga niniejsza winna być rozpoznana, a Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu winien rozstrzygnąć przedmiotową sprawę wyrokiem; - art. 250 p.p.s.a., poprzez brak zasądzenia na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego kosztów nieopłaconej ani w całości, ani w części pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji gdy doszło do prawidłowego umocowania pełnomocnika z urzędu dla skarżącego T. K., a nadto pełnomocnik podjął czynności procesowe w przedmiotowej sprawie, co tym samym dawało uzasadnione podstawy do zasądzenia na rzecz adw. dr K.M. powyższych kosztów. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej ani w całości, ani w części pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Równocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, iż nie wnosi o rozpoznanie przedmiotowej skargi kasacyjnej na rozprawie. Ponadto wnosił o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej ani w całości, ani w części pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazywał, że wywiedziona skarga na bezczynność Wojewody [...] odpowiada wymogom przewidzianym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. i jako taka winna być rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w ramach kontroli jaką sprawują sądy administracyjnego nad działalnością organów władzy publicznej. T. K. w złożonej skardze w sposób dokładny i szczegółowy opisał na czym i w jaki sposób przejawia się bezczynność Wojewody [...]. Bezpodstawne jest zatem twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, iż wywiedziona skarga ma bardziej charakter skargi powszechnej, która nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Odpowiedź na skargę nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji zasadnie bowiem uznał skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uporządkowania stanu faktycznego i prawnego nieruchomości za niedopuszczalną. Wyjaśnić należy, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych jest określony w art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a. Dodatkowo z art. 3 § 3 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., zakres kognicji sądu administracyjnego w sprawach, w których przedmiotem skargi pozostaje bezczynność obejmuje: - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 § 2 art. 3 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; tj. w sprawach gdy organ właściwy ma wydać decyzje, postanowienie o jakim mowa w pkt 2 i 3, jak też wydać akt czy dokonać czynności o jakich mowa w pkt 4; - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższego wynika, że nie każda działalność organów administracji publicznej podlega kontroli sądu administracyjnego, a skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Art. 3 § 2 p.p.s.a. dopuszcza wniesienie skargi na bezczynność jedynie w przypadku opieszałości działania organu w załatwieniu sprawy w konkretnie oznaczonym postępowaniu przez wydanie decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi na bezczynność uczyniono brak podjęcia przez Wojewodę [...] czynności (cyt.): "w zakresie uporządkowania spraw związanych z nieruchomościami na [...], w tym zaprzestania korupcyjnego udziału przedstawicieli [...]UW w Kartelu Obrotu Nieruchomościami, w tym udziału wielu przedstawicieli [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz [...]Wojewódzkiego Inspektora Geodezyjnego i Kartograficznego we [...]". W uzasadnieniu skargi skarżący sprecyzował zaś, że domaga się (cyt.): "podjęcia działań w celu skutecznego uporządkowania choćby spraw związanych z nieruchomościami przy ul. [...] w [...] oraz 21 nieruchomości wskazanych w akcie notarialnym z dnia 29 luty 2000 rok Rep. A nr [...] (...)." Wskazywał także na nieprawidłowe działanie organów administracji w tym zakresie. Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi, zgodzić się należy z Sądem Wojewódzkim, iż nie mieści się on w żadnej z wymienionych wyżej kategorii bezczynności podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Analiza skargi wskazuje bowiem, że stanowi ona wyraz ogólnego niezadowolenia skarżącego z działalności powołanych w skardze organów w związku z brakiem uporządkowania spraw dotyczących nieruchomości położonych na [...]. Takie zaś zarzuty – jak słusznie wskazał Sąd I instancji - nie obligują organu administracji do podjęcia prawnych form działania, o których mowa w art. 3 p.p.s.a., a w szczególności w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., co do których dopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność. Tego rodzaju pismo może być ewentualnie rozpatrywane w kategoriach skargi powszechnej, o której mowa w art. 227 k.p.a. W sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje jednak skarga do sądu administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 3 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a okazał się więc chybiony. Nie był zasadny także zarzut naruszenia art. 250 p.p.s.a. poprzez brak zasądzenia - w zaskarżonym postanowieniu - na rzecz ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady, o których mowa w tym przepisie w stosunku do adwokatów zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 18). W myśl § 3 rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części, z czego jednoznacznie wynika, że sąd orzeka o przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na wniosek. Analiza akt sprawy wskazuje, iż wyznaczony z urzędu pełnomocnik na etapie postępowania przed Sądem I instancji poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia, takiego wniosku nie złożył. Brak było zatem podstaw do orzekania przez Sąd Wojewódzki w tym przedmiocie. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 329) postanowił, jak w sentencji. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podnieść należy, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnym od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym przepisami art. 258-261 p.p.s.a.