I OSK 382/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Tarnowo Podgórne o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2007 r. , [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Starosta Poznański decyzją z dnia [...] maja 2007 r., Nr [...], na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 98 ust. 3, art. 128 ust. 1 , art. 129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 3 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), orzekł o ustaleniu na rzecz A. S. odszkodowania w łącznej w kwocie [...] zł, za grunt wydzielony pod drogi, przejęty na rzecz Gminy Tarnowo Podgórne. W pkt II decyzji Starosta określił, że odszkodowanie zostanie wypłacone przez Gminę Tarnowo Podgórne jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił pkt II wskazanej wyżej decyzji i nadał mu brzmienie: "Ustalone w pkt I odszkodowanie wypłacone zostanie przez Gminę Tarnowo Podgórne na rzecz p. A. S., jednorazowo w terminie czternastu dni od dnia, w którym upłynie bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego do sądu administracyjnego". Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Gminy, iż A. S. w umowie z dnia [...] grudnia 1999 r. zrzekł się odszkodowania, bowiem oświadczenie to uznał za nieskuteczne, wskazując między innymi na uchybienia zawartej umowy co do formy czynności prawnych i skutków niezachowania wymaganej formy (art. 158 i art. 73 ust. 2 Kodeksu cywilnego). W ocenie organu okoliczność złożenia przez A. S. oświadczenia o bezpłatnym przekazaniu wydzielonych działek na rzecz Gminy Tarnowo Podgórne nie ma wpływu na tok postępowania o ustalenie odszkodowania, tym bardziej, że A. S. nigdy później nie zgodził się na bezpłatne przekazanie przedmiotowych nieruchomości, ani na proponowane przez Gminę odszkodowanie w wysokości symbolicznej złotówki, a na podstawie art. 98 ust. 3 i art. 128 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie m.in. sądów administracyjnych, za działki gruntu przysługuje odszkodowanie w każdym przypadku, bez względu na to, czy wnioskujący o podział właściciele działek się go zrzekli, czy też nie. W związku z tym, zdaniem organu, należało decyzją administracyjną ustalić odszkodowanie na rzecz A.S. Uzasadniając zmianę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zawartego w pkt II zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 132 ust. 1 i art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami i stwierdził, że należało zmienić orzeczenie zawarte w pkt II tej decyzji obejmujące wskazanie terminu zapłaty ustalonego odszkodowania. Skargi na powyższą decyzję złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uczestnicy postępowania odwoławczego: Gmina Tarnowo Podgórne i A. S. Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. [...], na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. oraz art. 9 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, wstrzymał z urzędu wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2007 r. Postanowieniem z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Po 201/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Po 200/08 sprawę ze skargi A. S. i sprawę ze skargi Gminy Tarnowo Podgórne. Wyrokiem z dnia 4 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Po 200/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję w części, w której uchyla ona pkt II decyzji Starosty Poznańskiego z [...] maja 2007r. znak [...], w pkt II. oddalił skargi w pozostałej części, w pkt III. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części określonej w punkcie 1 wyroku. Sąd wskazał, że złożone przez A. S. w dniu [...] grudnia 1999 r. oświadczenie nie może być uznane za skuteczne zrzeczenie się odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi publiczne, zwłaszcza wobec literalnej treści tego oświadczenia, w którym A. S. zdecydował się w przyszłości przekazać nieodpłatnie drogi powstałe w wyniku projektu planu, mające charakter dróg publicznych, przy czym Sąd podkreślił, że do przeniesienia własności nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej nigdy jednak między stronami nie doszło. A. S. nigdy bowiem, a w szczególności po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie złożył w przepisanej formie aktu notarialnego, oświadczenia w przedmiocie przeniesienia własności nieruchomości wydzielonych zgodnie z planem pod drogi publiczne, natomiast wystąpił, po uzyskaniu waloru ostateczności decyzji podziałowej o wypłatę odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Od tego wyroku skargę kasacyjną złożył Wójt Gminy Tarnowo Podgórne, w której to skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2007 r., w uzasadnieniu tegoż wniosku wskazując, że ze względu na fakt, iż sprawa dotyczy znacznej kwoty pieniężnej ([...] zł) istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, bowiem w budżecie gminy nie zaplanowano tak znacznego wydatku, jaki stanowi kwota [...] zł. Podniesiono, że aby wypłacić odszkodowanie na rzecz A. S., konieczna byłaby zmiana uchwały budżetowej, zaś podjęcie takiej uchwały byłoby możliwe wyłącznie poprzez zabranie wskazanej kwoty innemu podmiotowi, przyznanej na konkretny cel. Organ wskazał ponadto, że wypłata odszkodowania w tak znacznej kwocie stwarza realne zagrożenie braku jej odzyskania w razie korzystnego dla Gminy rozstrzygnięcia Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 61 § 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przez organ albo sąd pierwszej instancji upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, a więc zarówno wyroku wydanego po rozpoznaniu skargi (uwzględniającego albo oddalającego skargę), jak i postanowień o odrzuceniu skargi albo umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyjętej wykładni przepisu art. 61 § 3 wskazanej ustawy wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalne jest również na etapie postępowania kasacyjnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 191, uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, publ. ONSAiWSA 2007/4/77). Odnosząc się do zasadności wniosku w przedmiotowej sprawie, należy uznać, że Wójt Gminy Tarnowo Podgórne we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wykazał, iż zostały spełnione przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Wykonanie decyzji przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia co do zasadności wniesionej skargi kasacyjnej może prowadzić do wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody. Konieczność zapłacenia przez stronę odszkodowania w wysokości [...] zł wiąże się bowiem z utratą środków finansowych na cel określony wcześniej w uchwale budżetowej, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do niezrealizowania tegoż celu. W związku z tym należy stwierdzić, iż podane przez wnioskodawcę okoliczności mogły stanowić podstawę do uzyskania ochrony tymczasowej i są one także aktualne na etapie postępowania kasacyjnego. Z tego też względu Sąd uznał, że strona wykazała w sposób dostateczny podając okoliczności wskazujące na istnienie przesłanek z art. 61 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na marginesie wskazać należy, iż z uwagi na brak regulacji odnośnie wstrzymania wykonania decyzji zaskarżonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym korzystała z instytucji wstrzymania wykonania z urzędu na podstawie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zastosowanie miał będzie przepis art. 61 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi o tym, iż wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnym było wystąpienie przez Gminę Tarnowo Podgórne z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Wielkopolskiego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 w związku z art. 193 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.