I OSK 3887/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2079/17 w sprawie ze skargi I. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 12 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 2079/17) oddalił skargę I. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] czerwca 2017 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z [...] sierpnia 1965 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych wywłaszczono nieruchomość położoną w [...] o pow. 197 m2, stanowiącą własność J. i J. K. Decyzją z [...] lutego 1967 r. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczania przy Ministrze Spraw Wewnętrznych utrzymała w mocy ww. decyzję. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] lutego 1967 r. Pismem z 15 października 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wystąpił do niej o udokumentowanie przymiotu strony. Postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa na podstawie art. 61a K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1967 r. oraz [...] sierpnia 1965 r. Zdaniem Ministra, skarżąca nie była stroną ani zaskarżonej decyzji, ani nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że jest następcą prawnym któregoś z byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Przedstawiony odpis z księgi wieczystej dotyczy działki nr [...], która nie podlegała wywłaszczeniu. Natomiast z opinii geodezyjnej z 5 sierpnia 2016 r. wynika, że wywłaszczony grunt – działka nr [...] stanowi obecnie część działki nr [...]. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 144 i art. 61a K.p.a. utrzymał w mocy własne postanowienie. Skargę na powyższe postanowienie złożyła I. K., zarzucając mu naruszenie art. 28 K.p.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. Jak wskazała skarżąca, przed Sądem Rejonowym w B. toczy się postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomościami nr [...], które zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 1967 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Oddalając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko, że skarżąca nie była stroną zaskarżonej decyzji ani decyzji z [...] sierpnia 1965 r., a wywłaszczona nieruchomość stanowiła własność J. i J. K. Skarżąca nie przedstawiła również żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że jest ona następcą prawnym któregoś z byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącej z 11 marca 2016 r. zawierające informację, że J. i J. K. nie żyją, a spadek po J. K. nabyli J. K. oraz L. K., natomiast spadek po J. K. nabył w całości L. K., syn J. i J. K. Tym samym wnioskodawczyni, która przedstawia się jako żona L. K., nie jest spadkobiercą byłych współwłaścicieli wywłaszczonej części nieruchomości. Nie przysługuje jej także aktualnie tytuł prawny do wywłaszczonej nieruchomości, bowiem jak wynika z ponownie nadesłanego odpisu z księgi wieczystej dotyczy ona działki nr [...], będącej pozostałą po wywłaszczeniu częścią nieruchomości położonej w [...], stanowiącą własność J. i J. K., która nie podlegała wywłaszczeniu, a pozostawała przy ówczesnych właścicielach. Z opinii geodezyjnej z 5 sierpnia 2016 r. wynika, że wywłaszczony grunt – działka nr [...] stanowi obecnie część działki nr [...], będącej obecnie drogą. Tym samym, skoro z wnioskiem o wszczęcie postępowania wystąpił podmiot, który nie udokumentował praw strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., jak również dołączone dokumenty nie potwierdziły jego tytułu prawnego do wywłaszczonej nieruchomości, to zasadnym – w myśl art. 61a § 1 K.p.a. – była odmowa wszczęcia postępowania z jego wniosku. Rozpoznając wniosek o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w B. o przesłanie akt sprawy o sygn. [...] i dopuszczenie dowodu z ww. akt, Sąd oparł się na treści art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła I. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. art. 28 K.p.a. w zw. z art. 61 a § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że I. K. nie może być stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z [...] lutego 1967 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] sierpnia 1965 r., 2. art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w B. sygn. [...] w szczególności z żądania przekazania sprawy rozgraniczeniowej sądowi na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, wezwań i zawiadomień Sądu Rejonowego w B. o terminach rozpraw. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie "zaskarżonego postanowienia w całości" i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm prawem przepisanych. Skarżąca zrzekła się rozprawy. W skardze kasacyjnej zawarto również wnioski dowodowe o: - zwrócenie się do Sądu Rejonowego w B. o przesłanie akt sprawy o sygn. I [...] i dopuszczenie dowodu z ww. akt, w szczególności z żądania przekazania sprawy rozgraniczeniowej sądowi na podstawie art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, wezwań i zawiadomień Sądu Rejonowego w B. o terminach rozpraw, na okoliczność interesu prawnego I. K. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1967 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1965 r., - zwrócenie się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przesłanie akt sprawy o sygn. akt II SA/Gl 294/12 i dopuszczenie dowodu z ww. akt, w szczególności z wniosku I. K. o dopuszczenie do sprawy w charakterze uczestnika, protokołu rozprawy, na okoliczność, iż I. K. została dopuszczona w ww. sprawie w charakterze uczestnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2328 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.): "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 P.p.s.a.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Oceniając wniesiony środek zaskarżenia w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. (zarzut 2). Po pierwsze, stwierdzić trzeba, że użycie w tym przepisie sformułowania "sąd może" świadczy o tym, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego stanowi uprawnienie, a nie obowiązek Sądu. Po drugie żądanie od Sądu pierwszej instancji, by ten zwrócił się do Sądu Rejonowego "o przekazanie sprawy rozgraniczonej" stanowiło faktycznie niedopuszczalną próbę przekazania kompetencji. Do rozstrzygnięcia sporu o ustalenie przebiegu granicy, właściwy jest sąd powszechny a nie sąd administracyjny. Nie można również uznać, aby wszczęcie takiego postępowania dawało równocześnie legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości. Skoro, jak ustaliły organy, skarżąca nie dysponuje aktualnie żadnym tytułem prawnym do działki stanowiącej nieruchomość wywłaszczoną, to nie posiada ona interesu prawnego w formułowaniu takiego żądania. Podobnie bez znaczenia pozostawał fakt, że skarżąca została dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie prowadzonej pod sygnaturą II SA/Gl 294/12, której przedmiot stanowiło postanowienie o niedopuszczalności odwołania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości, a które zostało nadto prawomocnie zakończone oddaleniem skargi. Podkreślić należy, że interes prawny wnioskodawcy ma być aktualny i konkretny, a nie tylko hipotetyczny. Powinien być obiektywny, indywidualny, konkretny, a jego istnienie powinno być prawnie chronione i potwierdzone w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami stosowania danego prawa materialnego, jak również znajdować swoje źródło w przepisach prawa materialnego. Ponieważ jego istnienia skarżąca na moment składania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie wykazała, to prawidłowo organ postanowił o odmowie wszczęcia postępowania w takiej sprawie. Z tych też przyczyn niezasadny okazał się być zarzut naruszenia art. 28 w związku z art. 61a § 1 K.p.a. (zarzut 1). Również z przyczyn powyżej wskazanych Sąd rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną nie uwzględnił wniosków dowodowych w niej zamieszczonych. W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.