I OSK 3943/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosków K.J. o uzupełnienie oraz wykładnię wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt I OSK 3943/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 50/17 w sprawie ze skargi K.J. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia postanawia: 1) odmówić uwzględnienia wniosku o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt I OSK 3943/18; 2) odmówić dokonania wykładni wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt I OSK 3943/18. Naczelny Sąd Administracyjny, dalej jako "NSA", wyrokiem z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt I OSK 3943/18, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], dalej jako "KWP", od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dalej również jako "WSA", z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 50/17 w sprawie ze skargi K.J. na bezczynność KWP w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia, (1) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz (2) zasądził od K.J. na rzecz KWP kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 500/17 WSA, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi K.J. na postanowienie KWP, z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści, oddalił skargę. NSA podniósł, że z uzasadnienia wyroku WSA wynikało, że w dniu [...] stycznia 2017 r. do Komendy Powiatowej Policji wpłynął wniosek K.J., dotyczący wydania zaświadczenia. Komendant Powiatowy Policji postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...], na podstawie art. 219 k.p.a. odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia, a Komendant Wojewódzki Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Mając na uwadze powyższe NSA uznał, że okoliczności przedstawione w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 500/17 dowodzą, że w dacie orzekania w niniejszej sprawie przez sąd pierwszej instancji, tj. 16 maja 2018 r., w obrocie prawnym znajdowało się postanowienie KWP z dnia [...] kwietnia 2017 r., Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...]. Zatem NSA uznał, że ustalenia poczynione przez sąd pierwszej instancji stoją w sprzeczności z ustaleniami przyjętymi w prawomocnym wyroku o sygnaturze III SA/Kr 500/17 z dnia 11 października 2017 r. Tym samym sąd ten uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. za uzasadniony. Pismami z 2 grudnia 2019 r., w ustawowym terminie, K.J., na podstawie art. 157 i 158 p.p.s.a., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskami o uzupełnienie przedmiotowego wyroku oraz jego wykładnię. W pierwszym wniosku wniósł on o "uzupełnienie rozstrzygnięcia sądowego, względnie sprostowanie oczywistej omyłki w treści wyroku, poprzez zawarcie w punkcie pierwszym wskazania uchylenia wyroku sadu pierwszej instancji w zakresie uchylenia wyroku w punkcie drugim i w tym zakresie przekazanie sprawy sadowi pierwszej instancji do rozpoznania". W jego ocenie z wyroku sądu pierwszej instancji, z uzasadnienia wyroku NSA oraz akt sprawy wynika, że skarżony organ uchybił terminowi instrukcyjnemu, oraz "popadł w stan bezczynności działania, (...) co skutkowało zasadnością wniesionego ponaglenia i w terminie wniesienia skargi sądowo administracyjnej, oczywistej bezczynności organu, gdzie organ podjął działania wyłącznie w związku z wniesionym ponagleniem i skargą sądowo administracyjną". Dalej wskazał, że "sąd pierwszej instancji w zakresie punktu pierwszego, prawidłowo uznał wystąpienie stanu bezczynności, co potwierdza treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, która to przekształciła się w stan przewlekłości, w świetle art. 149 p.p.s.a. i utrwalonego orzecznictwa sadowego, sankcjonowanego identycznie, jak stan bezczynności, jeśli uchybienia procesowe i nakazom prawa w razie uchybienia terminu były uzasadnionymi". W drugim piśmie skarżący wniósł o dokonanie wykładni "w zakresie skutków przedmiotowego wyroku, czy w zakresie tym mieści się uznanie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadności skargi kasacyjnej, z powodu ewidentnego uchybienia przez sad pierwszej instancji i jego skład orzekający przepisom postępowania, poprzez nieuzasadnione pominięcie posiadanej wiedzy w przedmiocie ustania stanu bezczynności, tj. jak bym to określił niedbalstwem sędziowskim, względnie stronniczością poprzez wydanie wyroku od którego będzie możliwa skuteczna kasacja organu i obciążenie strony kosztami postępowania kasacyjnego, gdy z okoliczności sprawy i akt sprawy sadowej wynika, iż wyrok nie wydany został z winy strony, a z winy sędziowskiej, co uzasadniać może dochodzenie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, za uchybienia sędziowskie i spowodowanie niedbalstwem sędziowskim szkody majątkowej, w zakresie zasądzonych kosztów postępowania kasacyjnego, co do których to organ skarżony i jego pełnomocnik nie udowodnili, iż koszty te dla tej sprawy zostały poniesione ponad normalne wydatkowania ze środków budżetowych, na funkcjonowanie organu i wydatkowania etatowe". W ostatnim piśmie z tego samego dnia skarżący ponownie wniósł o: "dokonanie wykładni i wyjaśnienia wątpliwości co do przedmiotowego wyroku w zakresie jego punktu drugiego, tj. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego". Skarżący wskazał, że poza roszczeniem pełnomocnika w skardze kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek dokumentu, czy poświadczenia, poniesienia kosztów przez organ ze środków budżetowych, czy innych niezbędnych dla sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, przy czym należy się jedynie zwrot kosztów poniesionych faktycznie. Wskazał również, że strona inicjująca sprawy sadowe, musi się liczyć z kosztami procesu oraz podniósł polemikę "czy zasądzone koszty postępowania kasacyjnego, są faktycznie zasądzeniem poniesionych przez organ kosztów i wydatków, czy też środkiem represyjno-dyscyplinującym stronę zwolnioną od kosztów sądowych w całości z art. 239 p.p.s.a., w sprawach ze stosunku służbowego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie rozstrzygnięcia sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zachodzi tu przypadek niekompletności treści wyroku. Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej jako "p.p.s.a.", strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Przesłanką uzupełnienia wyroku jest, więc fakt pominięcia przez sąd w sentencji niektórych żądań strony lub niezamieszczenie orzeczenia, które powinien był on zamieścić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku został złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku, zatem podlegał merytorycznemu rozpoznaniu. Użyte w przytoczonym przepisie pojęcie "całości skargi" określa zakres zawisłości prawnej, o którym, po pierwsze, decydują wnioski skargi określające przedmiot zaskarżenia, stanowiący podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny i po drugie, dodatkowe orzeczenia, na przykład rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, które według przepisów ustawy sąd powinien zamieścić w wyroku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt I GSK 1288/11). Ponadto zauważyć należy, iż nie można żądać uzupełnienia uzasadnienia wyroku, poprzez zamieszczenie w nim określonych kwestii, ponieważ takie działanie w istocie zmierza nie do uzupełnienia, lecz do zmiany uzasadnienia, poprzez zamieszczenie w nim wskazanych przez stronę stwierdzeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt II GZ 476/13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 465/11). W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w oparciu o art. 157 § 1 p.p.s.a. uzupełnić można jedynie wyrok, a nie jego uzasadnienie. Wniosek złożony na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. może dotyczyć wyłącznie samego rozstrzygnięcia, a więc sentencji wyroku, a nie jego uzasadnienia (por.: B. Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009 r., s. 421 oraz powołane tam orzecznictwo, jak również postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 27 maja 2011 r. sygn. akt II FSK 2067/09, 6 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1664/06; 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 80/07, 22 października 2008 r. sygn. akt II OSK 27/08, 20 lipca 2005 r. sygn. akt II OZ 608/05 i 28 października 2010 r. sygn. akt II FSK 735/09). Mając na uwadze powyższe ogólne rozważania, stwierdzić należy, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2019 r., jest kompletny i zawiera wszystkie elementy wymagane prawem. Orzeczono w nim o całości skargi kasacyjnej KWP od wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 50/17 w sprawie ze skargi K.J. na bezczynność KWP w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia – poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanej sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie oraz prawidłowe zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na marginesie wskazać również należy, że zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. sprostowanie orzeczenia może nastąpić jedynie w wypadku zaistnienia w nim niedokładności, błędów pisarskich albo rachunkowych lub innych oczywistych omyłek. Tymczasem w wyroku NSA z 8 października 2019 r., błędy lub niedokładności tego typu nie występują. Dodatkowo K.J. w swoim wniosku nie wskazał jakichkolwiek omyłek, które mogłyby podlegać sprostowaniu na podstawie powyższego przepisu. Analiza złożonego przez niego wniosku prowadzi do konkluzji, że w istocie zmierza on do zmiany merytorycznej orzeczenia, względnie do uzupełnienia jego uzasadnienia, co wykracza poza ramy instytucji uregulowanej w art. 157 § 1 p.p.s.a. Z tego względu wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 157 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Na uwzględnienie nie zasługują również wnioski o dokonanie wykładni wyroku. Zgodnie z art. 158 zdanie pierwsze p.p.s.a., sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Uwzględnienie wniosku o wykładnię wyroku może nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje rzeczywista wątpliwość co do stanowiska sądu zawarta w rozstrzygnięciu lub uzasadnieniu, ewentualnie gdy treść orzeczenia jest niejasna. To na wnioskującym o wykładnię orzeczenia spoczywa obowiązek wykazania, które konkretne elementy tego orzeczenia są dla niego niezrozumiałe, bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego. Wyjaśnienie wątpliwości nie może przy tym prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Wniosek o wykładnię wyroku nie może także zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu, czy wyjaśniania znaczenia użytych w uzasadnieniu orzeczenia słów. Konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi zatem wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania (zob. postanowienie NSA z 7 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 656/18). W piśmiennictwie wyrażono także pogląd, według którego "Z samej istoty wykładni wyroku wynika, że może ona dotyczyć jedynie tego, co zostało w nim zawarte" (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 419). Wykładnia orzeczenia nie może zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy (zob. postanowienie NSA z 12 lutego 2014 r., sygn. I OSK 502/13). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniu K.J., zarówno wyrok z 8 października 2019 r., jak i jego uzasadnienie nie nasuwają żadnych wątpliwości, zatem nie zachodzi potrzeba dokonania wykładni wyroku z 8 października 2019 r. Również w tym zakresie argumentacja skarżącego zmierza w istocie do zmiany merytorycznej wyroku oraz polemiki z wyrażonym w nim stanowiskiem, co nie może stanowić podstawy do pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku. Co więcej takie działanie nie mieści się w pojęciu wykładni i jest niedopuszczalne. Ponadto wbrew twierdzeniu K.J., także treść punktu 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2019 r. i jego uzasadnienie w tym zakresie nie nasuwa wątpliwości. Koszty postępowania kasacyjnego zostały zasądzone w sposób prawidłowy, zaś w uzasadnieniu tej części wyroku powołano szczegółową podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 158 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 2 sentencji postanowienia.