I OSK 4262/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-09-24
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Maciej Dybowski, Aleksandra Łaskarzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie oświadczenia o gotowości do wydania nieruchomości inwestorowi, które dotarło do adresata, stanowi wystarczającą podstawę do przyznania powiększonego o 5% odszkodowania, nawet jeśli nieruchomość nie została fizycznie opróżniona w terminie 30 dni od doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożenie oświadczenia o gotowości do przekazania nieruchomości, które dotarło do inwestora, jest wystarczające do przyznania powiększonego o 5% odszkodowania, nawet jeśli nieruchomość nie została fizycznie opróżniona w terminie. Sąd podkreślił, że wywłaszczeni nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji braku aktywności inwestora w przejęciu nieruchomości. W związku z tym, skarga kasacyjna Ministra Infrastruktury i Budownictwa została oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod budowę drogi. Wojewoda ustalił odszkodowanie, powiększając je o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania w terminie oraz o dodatkowe 10.000 zł. Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił decyzję Wojewody w części dotyczącej powiększenia odszkodowania o 5%, uznając, że nieruchomość nie została wydana w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra w tej części, uznając skargę właścicieli za zasadną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Inwestycji i Rozwoju.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Inwestycji i Rozwoju od punktu 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 32/18 w sprawie ze skarg B. G., I. G. i Prezydenta Miasta R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skarg B. G., I. G. i Prezydenta Miasta R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania uchylił punkt pierwszy zaskarżonej decyzji (w zakresie powiększenia odszkodowania o 5 % wartości nieruchomości), i oddalił skargę Prezydenta Miasta R.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Nieruchomość położona w R., obrębie B., oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,1120 ha, decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, została przeznaczona pod budowę regionalnej drogi R. [...]. Powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 24 sierpnia 2016 r.
Właścicielami przedmiotowej nieruchomości była I. G. oraz B. G.. W dziale III wpisane było natomiast ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności mieszkania, ustanowione na rzecz A. K..
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Wojewoda [...] orzekł w pkt 1 o ustaleniu na rzecz I. G. i B. G. odszkodowania w wysokości 899.135,00 zł za prawo własności ww. nieruchomości, w pkt 2 o ustaleniu na rzecz A. K. odszkodowania w wysokości 33.172,00 zł, z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności mieszkania, ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości, w pkt 3 o powiększeniu ustalonego w pkt 1 odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, tj. o kwotę 44.956,75 zł, w pkt 4 o powiększeniu ustalonego w pkt 1 odszkodowania o kwotę 10.000,00 zł oraz w pkt 5 o zobowiązaniu do wypłaty ustalonego w pkt 1 i 2 oraz powiększonego w pkt 3 i 4 odszkodowania Prezydenta Miasta R.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Prezydent Miasta R..
Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. w części dotyczącej pkt 3 i w tym zakresie orzekł o odmowie powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, w pozostałym zakresie utrzymał ww. decyzję w mocy.
Organ II instancji wskazał, że podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość stanowi operat szacunkowy z dnia 17 listopada 2016 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego P. T. Biegły ustalił, że przedmiot wyceny objęty był miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego- działka znajdowała się na terenie oznaczonym jako F1KDGP - tereny publicznych dróg klasy "główna ruchu przyspieszonego". Na potrzeby wyceny dokonano monitoringu kształtowania się cen nieruchomości niezabudowanych, przeznaczonych pod tereny dróg. Ze względu natomiast na stwierdzenie braku występowania w obrocie dostatecznej do przeprowadzenia wyceny liczby nieruchomości, spełniających kryterium podobieństwa, o porównywalnych częściach składowych i co za tym idzie brak możliwości określenia wartości rynkowej nieruchomości, wyznaczono wartość odtworzeniową przedmiotowej nieruchomości, odrębnie wyceniając grunt i części składowe. W celu określenia wartości rynkowej gruntu zastosowano podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Na potrzeby wyceny przeprowadzono analizę cen nieruchomości, przeznaczonych pod tereny dróg, położonych na rynku lokalnym, obejmującym miasto R. oraz na rynku regionalnym obejmującym województwo [...], w okresie od listopada 2014 r. do listopada 2016 r. Po weryfikacji danych do analizy przyjęto zbiór 22 transakcji, których ceny wahały się od 46,89 zł/m² do 140,45 zł/m², przy cenie średniej 95,51 zł/m², z których szczegółowej charakterystyce poddano nieruchomości o cenie maksymalnej i minimalnej. W wyniku analizy rynku ustalono cechy i ich wagi mające wpływ na wartość rynkową nieruchomości. Pozwoliło to na oszacowanie wartości 1 m² gruntu na kwotę 110,82 zł/m², natomiast całej powierzchni działki na kwotę 124.118,00 zł. Wartość wszystkich składników budowlanych została oszacowana na kwotę 708.426,00 zł, a składników roślinnych na kwotę 99.763,00 zł. Wartość ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności mieszkania na rzecz A. K. została oszacowana na kwotę 33.172,00 zł. Ostatecznie wartość działki nr [...] wyniosła 932.307,00 zł, z czego na rzecz I. G. oraz B. G. została ustalona kwota 899.135,00 zł, natomiast na rzecz A. K. kwota 33.172,00 zł. Wojewoda [...] powiększył wysokość odszkodowania przyznanego na rzecz I. G. i B. G., o kwotę 44.956,75 zł, stanowiącą 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1496, powoływanej dalej jako specustawa drogowa) oraz o kwotę 10 000 zł, na podstawie art. 18 ust. 1f specustawy drogowej.
Minister uznał, że operat nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania, a opinia biegłego spełnia wszystkie wymogi formalne, określone w rozporządzeniu i opiera się na prawidłowych danych, dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Wobec niewystarczającej liczby odnotowanych transakcji nieruchomościami spełniającymi kryterium podobieństwa o porównywalnych częściach składowych, wartość przedmiotowej działki została oszacowana w oparciu o metodę odtworzeniową, jako suma wartości rynkowej gruntu oraz wartości odtworzeniowej jego części składowych. Minister wskazał, iż nie miał żadnych podstaw uważać, że metodologia przyjęta przez biegłego jest wadliwa. Prawidłowo także, zdaniem organu odwoławczego, oszacowano wartość ustanowionego na nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego. Wobec faktu, że przejęta nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, istniała podstawa do powiększenia odszkodowania o kwotę 10 000 zł na podstawie art. 18 ust. 1f specustawy drogowej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących podniesienia kwoty odszkodowania o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wcześniejszego wydania do dyspozycji inwestora, organ stwierdził, że zasługują one na uwzględnienie. Minister wskazał, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności, została wydana w dniu [...] lipca 2016 r. W związku z powyższym dotychczasowy właściciel nieruchomości powinien wydać ją nie później, niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu ww. decyzji. Zawiadomienie z 5 sierpnia 2016 r. o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostało odebrane przez I. G. i B. G. w dniu 11 sierpnia 2016 r. Z kolei pismo I. G. i B. G. z dnia 17 sierpnia 2016 r., wpłynęło do Kancelarii Urzędu Miasta R. w tym samym dniu. Prezydent Miasta R. pismem z dnia 4 listopada 2016 r. wystąpił do właścicieli nieruchomości o udzielenie informacji, kiedy nieruchomość zostanie mu udostępniona. Z protokołu zdawczo - odbiorczego wynika, że przedmiotowa nieruchomość została wydana dopiero 26 stycznia 2017 r., co zostało również przyznane przez I. G. i B. G. w piśmie z dnia 28 marca 2017 r. Na podstawie powyższych okoliczności organ wywiódł, że nie doszło do wydania nieruchomości w terminie określonym w art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy drogowej. Wprawdzie dotychczasowi właściciele nieruchomości pismem z dnia 17 sierpnia 2016 r. poinformowali inwestora o wydaniu nieruchomości, jednak inwestor nie miał możliwości korzystania z nieruchomości, gdyż lokal oraz inne pomieszczenia nie zostały opróżnione.
W ocenie Ministra, pod pojęciem wydania nieruchomości należy rozumieć takie działanie dotychczasowego jej właściciela, które zapewnią nowemu właścicielowi (inwestorowi) realną możliwość wykonywania w stosunku do niej wszelkich działań wynikających z prawa własności, a więc przede wszystkim posiadania, używania, pobierania pożytków, przetworzenia i rozporządzania rzeczą (nowego właściciela), w terminie określonym w ustawie. Organ zauważył, że I. G. i B. G. swoim działaniem nie umożliwili jednak inwestorowi korzystania w ww. sposób z przedmiotowej nieruchomości, w ustawowym terminie. Fakt, że inwestor nie wyraził chęci objęcia nieruchomości we wcześniejszym terminie, nie może mieć jednak wpływu na uznanie, że nieruchomość nie została opróżniona w terminie.
Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego Prezydent Miasta R. zaskarżył ją w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w całości, zaś I. G. i B. G. zaskarżyli ją w części dotyczącej powiększenia kwoty odszkodowania o kwotę 44956,75, tj. 5% wartości nieruchomości.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, za zasadną skargę wniesioną przez I. G. oraz B. G.. Sąd I instancji stwierdził, że wyrażony przez organ II instancji pogląd, wedle którego, uprawnionym do otrzymania podwyższonego odszkodowania jest ten właściciel nieruchomości, który wykazał się aktywnością i uzewnętrznił wolę wydania nieruchomości inwestorowi w sposób, który następnie można udowodnić, np. poprzez złożenie stosownego oświadczenia inwestorowi, cechuje – w ocenie Sąd - daleko posunięty, nieuzasadniony formalizm. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem żadnej szczególnej formy wydania nieruchomości – w szczególności nie jest wymagane sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego, ani złożenie jednostronnego oświadczenia woli o przekazaniu nieruchomości. Dla zaistnienia przesłanki zwiększenia odszkodowania, o której mowa w art. 18 ust. 1 e specustawy drogowej, wystarczające w tym zakresie są dowody pośrednie, z których można wywnioskować, że dotychczasowy właściciel dobrowolnie umożliwił realizację inwestycji drogowej w terminie wyznaczonym w tym przepisie. Bierne zachowanie, polegające na zaprzestaniu wykonywania uprawnień, jakie wynikają z prawa własności, oraz nieczynienie przeszkód w przejęciu nieruchomości przez nowego właściciela, powinno być uznane za przekazanie władztwa faktycznego nad nieruchomością, co w konsekwencji rodzi obowiązek zwiększenia należnego odszkodowania
Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji uznał, że zasadnie organ I instancji w okolicznościach rozpoznawanej sprawy orzekł o podwyższeniu należnego skarżącym odszkodowania o kwotę 5 %, z tytułu wydania nieruchomości w terminie określonym w art. 18 ust. 1 e pkt 1 specustawy drogowej. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez Ministra, skarżący w sposób jednoznaczny w piśmie z 17 sierpnia 2016 r. wyrazili swoją wolę wydania nieruchomości. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby inwestor, zgodnie z ich oświadczeniem przejął nieruchomość. Tymczasem z akt sprawy wynika, że to Prezydent Miasta R., nie podjął niezbędnych czynności, w postaci formalnego przejęcia nieruchomości od skarżących. W ocenie Sądu I instancji, niedopuszczalna jest sytuacja, żeby skarżący ponieśli negatywne konsekwencje za nieprawidłowości w działaniu organów administracji publicznej. Tym bardziej, że wbrew stanowisku Ministra, w sprawie nie można uznać, że inwestor nie miał możliwości korzystania z nieruchomości, gdyż lokal oraz inne pomieszczenia nie zostały przez skarżących opróżnione. Okoliczność ta nie została przez organ udowodniona. Uznać zatem należy, że w sprawie skarżący konsekwentnie wyrażali gotowość opuszczenia nieruchomości, oczekując jedynie na formalne odebranie jej przez inwestora.
Zdaniem Sądu I instancji, skarżący spełnili więc przesłanki do uzyskania podwyższonego o 5% odszkodowania, o jakim mowa w przepisie art. 18 ust. 1 e specustawy drogowej. Zaskarżona decyzja w zakresie, w jakim zmienia rozstrzygniecie organu I instancji, wydana została bez właściwej oceny okoliczności faktycznych sprawy (art. 80 K.p.a)., skutkującej naruszeniem prawa materialnego (art. 18 ust. 1e specustawy drogowej). Biorąc pod uwagę powyższe WSA uznał, że zaskarżona decyzja, w powyższym zakresie, została wydana z naruszeniem art. 7 K.p.a. i art. 80 K.p.a. i w konsekwencji tego z naruszeniem art. 18 ust.1e specustawy drogowej.
Sąd I instancji stwierdził, że konsekwencją odmiennego, niż przyjął organ odwoławczy stanowiska, stała się konieczność uchylenia w części zaskarżonej decyzji, tj. jej pkt I na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017, poz. 1369, ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.) w zw. z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd I instancji nie uwzględnił zaś skargi wniesionej przez Prezydenta Miasta R. i oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Minister Inwestycji i Rozwoju zaskarżając go w części dotyczącej pkt 1 i w tym zakresie wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi B. G. i I. G., ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w ww. części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku – o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi w części dotyczącej pkt I organ zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej, poprzez błędne przyjęcie, że wydanie nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym poprzez złożenie oświadczenia o jej wydaniu stanowi wystarczającą podstawę do przyznania powiększonego odszkodowania na podstawie tego przepisu, zaś ewentualny brak opróżnienia lokalu i innych pomieszczeń we wskazanym w tym przepisie terminie nie stanowi przeszkody do powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, gdyż wskutek złożenia ww. oświadczenia dotychczasowi właściciele, wyrazili gotowość opuszczenia nieruchomości,
II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja uchylona wyrokiem w części dot. pkt 1 została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 80 K.p.a., tj. bez właściwej oceny okoliczności faktycznych sprawy, skutkującej naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 18 ust 1e specustawy drogowej, gdy tymczasem organ orzekł w zakresie powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości w sposób zgodny z przepisami prawa i zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, opierając się na wymienionych w treści zaskarżonej decyzji dokumentach wskazujących na brak opróżnienia nieruchomości w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do nieuprawnionego uznania, że skarżący wypełnili warunki określone normą tego przepisu, co z kolei w ocenie Sądu wobec nieudowodnienia okoliczności braku opróżnienia nieruchomości nakładało na organ obowiązek powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. G. i B. G. wnieśli o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Uzasadnione zatem było wydanie zarządzenia w dniu 18 czerwca 2021 r. o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne na podstawie powyższego przepisu. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym było rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy słusznie Minister Infrastruktury i Budownictwa uznał, że nie doszło do wydania spornej nieruchomości w terminach określonych w art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy drogowej. Zgodnie z treścią przepisu art. 18 ust. 1e pkt 1 tej ustawy, powiększenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości nastąpi gdy dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17. W świetle powołanego przepisu, przesłankami do powiększenia odszkodowania o 5% jest więc wydanie nieruchomości oraz zachowanie 30-dniowego terminu dla dokonania tej czynności. Określony w art. 18 ust. 1e pkt 1 termin ma charakter maksymalny, tzn. nie można skorzystać z przewidzianego w ustawie dobrodziejstwa, jeśli dokona się stosownych czynności po 30 dniach od zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej
Wskazany powyżej przepis kreuje po stronie wywłaszczonego podmiotu szczególne uprawnienie do uzyskania dodatkowego (podwyższonego) świadczenia odszkodowawczego. Świadczenie to ma charakter bonusu za możliwość przyspieszenia przystąpienia do realizacji inwestycji drogowej bez konieczności stosowania środków przymusu przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. art. 16 ust. 3 specustawy drogowej).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, użyte przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1e ww. ustawy pojęcie "wydania" nieruchomości zakłada takie postępowanie po stronie dotychczasowego właściciela (użytkownika wieczystego), które nie pozostawia wątpliwości, że w sposób świadomy wyzbywa się władztwa nad nieruchomością. Może to przejawiać się aktywnym działaniem na rzecz przekazania inwestorowi nieruchomości, takim jak złożenie stosownego oświadczenia woli czy też podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego, bądź mieć charakter dorozumiany, czego przykładem będzie tolerowanie faktycznego wkroczenia inwestora na teren nieruchomości i rozpoczęcie przez niego prac budowlanych. Istotne jest aby właściciel (użytkownik wieczysty) w sposób jednoznaczny uzewnętrznił wolę wydania nieruchomości inwestorowi. Wypada podkreślić, że w tym drugim przypadku, a więc sytuacji gdy wydanie nieruchomości przejawia się w zaniechaniu podejmowania czynności władztwa, nie jest wystarczające samo bierne oczekiwanie dotychczasowego właściciela/użytkownika wieczystego na zajęcie nieruchomości przez inwestora. Samo pozostawanie w przeświadczeniu, że nie będzie się czyniło przeszkód w zagospodarowaniu nieruchomości nie odpowiada jeszcze pojęciu "wydania" nieruchomości.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji co do tego, że przesłanki powiększenia odszkodowania o 5% nie zostały spełnione
Dotychczasowi współwłaściciele złożyli bowiem oświadczenie o gotowości przekazania nieruchomości, które dotarło do adresata.
Nic nie stało więc na przeszkodzie, aby inwestor bezpośrednio po otrzymaniu oświadczenia przejął nieruchomość.
Tymczasem, mimo jego uzyskania nie podjęto żadnych działań, celem przejęcia nieruchomości.
Za niedopuszczalną zaś uznać należy sytuację, aby wywłaszczeni współwłaściciele ponosili negatywne konsekwencje braku aktywności inwestora. Zgodzić należało się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w okolicznościach tej sprawy istniały podstawy, by należne odszkodowanie powiększyć o kwotę stanowiącą równowartość 5% wartości prawa własności nieruchomości.
W tej sytuacji, trafnie kontrolowany Sąd zakwestionował odmowę zastosowania przepisu art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy drogowej. Prawidłowo dokonana ocena stanu faktycznego doprowadziła Sąd I instancji do słusznego wniosku, że odpowiada on hipotezie normy zawartej we wskazanym powyżej przepisie.
Niezasadnie powołując się na wadliwość subsumcji wskazano na naruszenie przepisu art. 145 § 1 ust. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 80 K.p.a. Zakwestionować prawidłowość przyporządkowania okoliczności faktycznych sprawy pod normę prawa materialnego należało poprzez zarzut naruszenia tego prawa wskutek niewłaściwego zastosowania. Jednak jak wskazał powyżej Naczelny Sąd Administracyjny do takiego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1e pkt 1 specustawy drogowej nie doszło.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło