I OSK 499/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), , Małgorzata Borowiec, Protokolant Agnieszka Kwiatkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Mirosława T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt II SA 3317/03 w sprawie ze skargi Mirosława T. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 30 lipca 2003 r. (...) w przedmiocie wydalenia ze służby 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz Mirosława T. kwotę 240 /dwieście czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 listopada 2004 r. II SA 3317/03 oddalił skargę Mirosława T. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z 30 lipca 2003 r. o wydaleniu ze służby. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył rozstrzygnięcie organu wydane na podstawie art. 151, 146 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 232 ustawy z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu /Dz.U. nr 74 poz. 676 ze zm./ o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia M. T. ze służby z powodu naruszenia dyscypliny służbowej, określonego par. 7 ust. 2 pkt 4 i 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 12 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień funkcjonariuszom UOP, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania kar oraz odwoływania się od wymierzonych kar, a także właściwości przełożonych w tych sprawach /Dz.U. nr 133 poz. 1495/, zw. dalej rozporządzeniem z 12 listopada 2001 r. Uzasadniając decyzję organ powołał się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, który potwierdził naruszenie przez funkcjonariusza dyscypliny służbowej, polegającej na wprowadzeniu w błąd przełożonych oraz nadużyciu stanowiska służbowego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Charakter przewinienia, okoliczności jego popełnienia, pobudki jakimi kierował się funkcjonariusz, przemawiały za wymierzeniem takiej kary dyscyplinarnej. W skardze na powyższą decyzję Mirosław T. zarzucił, że wymierzona kara jest krzywdząca i niewspółmierna do charakteru przewinienia. W postępowaniu dyscyplinarnym nie uwzględniono złożonych wniosków dowodowych, w tym wniosku o ponowne przeprowadzenie ekspertyzy grafologicznej. Szef ABW wniósł o oddalenie skargi. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na przepis art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu /Dz.U. nr 24 poz. 676 ze zm. zw. dalej ustawą o ABW i AW/, w myśl którego funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Prezes Rady Ministrów, wykonując delegację zamieszczoną w art. 124 ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o UOP, wydał rozporządzenie z dnia 12 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień funkcjonariuszom Urzędu Ochrony Państwa, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania i wykonywania kar, odwoływania się od wymierzonych kar, a także właściwości przełożonych w tych sprawach /Dz.U. nr 133 poz. 1495/. W oparciu o art. 232 ustawy o ABW i AW, który stanowi, że do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie, stosuje się przepisy dotychczas obowiązujące, o ile nie są z nią sprzeczne, powyżej określone rozporządzenie miało zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Szef Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w R., wszczynając w dniu 28 marca 2003 r. postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, przedstawił mu zarzut naruszenia dyscypliny służbowej, określony w par. 7 pkt 4 i 5 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z pkt 4 tego przepisu, naruszeniem dyscypliny służbowej jest świadome wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę dla służby, funkcjonariusza bądź innej osoby; natomiast pkt 5 stanowi, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest nadużycie zajmowanego do osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Zdaniem Sądu, postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni potwierdził popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu. Wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna wydalenia ze służby, znajduje się w katalogu kar określonych w art. 145 par. 1 o ABW i AW, który stanowi, że funkcjonariuszowi mogą być wymierzane kary dyscyplinarne. Konstrukcja tego przepisu daje organowi prawo do wyboru kary za naruszenie przez funkcjonariusza dyscypliny służbowej, natomiast w myśl par. 29 ust. 2 powołanego rozporządzenia, przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej bierze się pod uwagę w szczególności: rodzaj i wagę przewinienia, okoliczności, w jakich zostało popełnione, pobudki popełnienia czynu, stopień winy, zachowanie obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia, okres pozostawania w służbie i opinię służbową. Wymierzając skarżącemu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, organ w pełni udokumentował zasadność decyzji, zaś zarzuty skarżącego pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym. Zdaniem Sądu, swoboda z jaką posługuje się skarżący w skardze - będąc zobowiązanym do zachowania tajemnicy państwowej i służbowej, a ujawniając charakter realizowanych zadań, w tym pracy o charakterze operacyjnym - potwierdza trafność /słuszność/ decyzji Szefa ABW. Uzasadniało to wydanie wyroku oddalającego skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. zw. dalej ustawy o p.p.s.a./. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Mirosław T., reprezentowany przez radcę prawnego Marka Stolarka i zaskarżając wyrok w całości zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ w zw. z art. 147 ust. 2 ustawy o ABW i AW przez wymierzenie kary dyscyplinarnej po upływie roku od dnia popełnienia czynów w okolicznościach zarzucanego popełnienia ich 17 maja 2002 r., 13 i 14 czerwca 2002 r. oraz 5 i 11 lipca 2002 r. oraz doręczenie obwinionemu decyzji o wydaleniu ze służby 14 lipca 2003 r., 2. naruszenie art. 151, 146 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 232 ustawy z 24 maja 2002 r. o ABW i AW oraz par. 7 ust. 2 pkt 4 i 5, par. 28 ust. 1 pkt 2, par. 20 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 listopada 2001 r. przez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji o wydaleniu ze służby; 3. naruszenie par. 5 ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia z 12 listopada 2001 r. przez nieokreślenie zarzucanych obwinionemu czynów, czasu i miejsca ich popełnienia, co wpływa na niezgodność z prawem skarżonych decyzji; 4. naruszenie art. 42 ust. 2 i 3 Konstytucji RP przez zamieszczenie w uzasadnieniu wyroku fragmentu odnoszącego się do sposobu obrony skarżącego, co - zdaniem strony - rażąco ogranicza równość stron w postępowaniu sądowym, praw obwinionego do obrony i jednoznacznie określa wyrok jako stronniczy. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd, ewentualnie uchylenia wyroku i umorzenia postępowania, w związku z przedawnieniem karalności czynów oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że decyzja nie umiejscawia zdarzeń w czasie, jest przez to błędna, a w dniu 11 lipca 2003 r. przed wydaniem decyzji, czyn zarzucany skarżącemu przedawnił się. Postępowanie w sprawie powinno być umorzone, czego nie zauważa ani organ, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny. Na podstawie wydanej decyzji nie jest możliwe określenie tego, co zarzuca się M. T., jaki jest charakter czynu, kiedy i gdzie został popełniony. Te aspekty strona określa jako zasadnicze dla wydanej decyzji, bowiem wpływają na kontrolę jej przez Sąd. Ma to wpływ ze względu na zarzut przedawnienia i obowiązku działania organu zgodnie z prawem. Zarzut przedawnienia podniosła strona w piśmie z 30 września 2003 r. i nie odniósł się do niego organ i Sąd. Skoro Szef ABW nie wie jaki czyn, w jakim czasie i miejscu popełniony został zarzucany funkcjonariuszowi, to skarżący nie może odnieść się do niego, co wpływa na kompletność zebranego materiału dowodowego i stanowi naruszenie art. 42 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz ustawy o ABW. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, zaś niektóre z zamieszczonych w niej zarzutów uznał Sąd za trafne. Jako zasadny należało uznać zarzut naruszenia par. 31 ust. 1 pkt 4 i 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 listopada 2001 r. Przepis par. 31 ust. 1 rozporządzenia wymienia elementy, jakie powinna zawierać decyzja o ukaraniu. Oprócz innych, niezbędnych elementów w decyzji należy zawrzeć opis zarzucanego czynu wraz z podaniem przepisu, który został naruszony /pkt 4/ oraz rozstrzygnięcie w sprawie /pkt 5/. Decyzja Szefa ABW z dnia 8 lipca 2003 r. nie zawiera opisu zarzucanych czynów, a w szczególności ustalenia kiedy i w jakich okolicznościach zostały one popełnione. Wymóg ustalenia czasu popełnienia czynu i zamieszczenie tego w decyzji jest istotny ze względu na wprowadzone w art. 147 ustawy z 24 maja 2002 r. o ABW i AW instytucje przedawnienia ścigania /ust. 1/ i przedawnienia karalności /ust. 2/. W myśl art. 147 ust. 2 ustawy, nie można wymierzyć funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej po upływie 1 roku od dnia popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. Z pism skarżącego wynika, a znajduje to także potwierdzenie w aktach sprawy, iż zdarzenia zakwalifikowane przez organ jako naruszenie dyscypliny służbowej i nadużycie stanowiska, miały miejsce w dniach 17 maja, 13 i 14 czerwca, 5 i 11 lipca 2002 r. Postępowanie dyscyplinarne wszczęte zostało 28 lutego 2003 r., zaś wymierzenie kary nastąpiło dopiero w dniu 8 lipca 2003 r. Mirosław T. już w piśmie z dnia 30 września 2003 r., skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucił, że w odniesieniu do przypisanych mu czynów, nastąpiło przedawnienie karalności. Do zarzutu tego nie odniósł się Wojewódzki Sąd Administracyjny mimo, iż przepisy prawa materialnego przewidują instytucję przedawnienia. Ocena ta w połączeniu z wymogami procesowymi, odnoszącymi się do składników decyzji, mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a niedokonanie jej przez Sąd, podniesione jako zarzut w skardze kasacyjnej, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku. Jako nieuprawnioną należy uznać ocenę Sądu odnoszącą się do sposobu obrony skarżącego, jednakże zarzut, że Sąd I instancji w ten sposób naruszył zasady Konstytucji, jest zbyt daleko idący, zwłaszcza gdy uwzględni się, że naruszenie prawa przez Sąd polegało głównie na pominięciu kwestii zbadania przedawnienia, podnoszonej przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok na podstawie art. 185 par. 1 ustawy - p.p.s.a., zasądzając zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 powołanej ustawy.