I OSK 52/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Staszowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 września 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 364/08 w sprawie ze skargi P.W. na akt Starosty Staszowskiego w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 30 września 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 364/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi P.W., uchylił zaskarżony przez niego akt Starosty Staszowskiego z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu i stwierdził uprawnienie skarżącego do otrzymania zwrotu tej opłaty, pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z art. 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił: Wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. U 6/04, P.W. wystąpił do Starosty Staszowskiego o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu. Wobec odmowy zwrotu, aktem z dnia [...] kwietnia 2008 r., P.W. wezwał starostę do usunięcia naruszenia prawa, na co starosta również odpowiedział odmownie, pismem z dnia [...] maja 2008 r., doręczonym [...] maja 2008 r., co spowodowało wniesienie skargi na czynność Starosty Staszowskiego. Następnie Wojewódzki Sąd stwierdził, iż skarga jest dopuszczalna, jako wniesiona w sprawie administracyjnej załatwionej aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołując przy tym uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r. III CZP 35/07 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. I OPS 3/07, a nadto wyczerpująca środki zaskarżenia, o czym mowa w art. 52 § 1, 2 ww. ustawy. Uznając skargę za uzasadnioną, Sąd przedstawił: Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. U 6/04, § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za koszt przejazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), będący podstawą wniesienia przez P.W. opłaty za wydanie karty pojazdu, został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i art. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jako zawyżający opłatę. Trybunał orzekł o ustaniu mocy obowiązującej tego przepisu z dniem 1 maja 2006 r., jednak to odroczenie nie oznacza, że w okresie jego pozostawania w mocy był to przepis konstytucyjny. Był on bowiem sprzeczny z Konstytucją i ustawą od początku obowiązywania. Odmowa zatem przez Starostę Staszowskiego zwrotu części opłaty, uiszczonej przez P.W. w wysokości zawyżonej w stosunku wskazań określonych w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, jest niezgodna z prawem. Reprezentowany przez radcę prawnego, Starosta Staszowski wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania i zarzucając: 1. Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej treści skargi kasacyjnej "ustawą P.p.s.a." poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zgłoszonej przez stronę przeciwną okoliczności braku legitymacji biernej do występowania w niniejszej sprawie, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. 2. Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. poprzez niezbadanie sprawy w jej granicach i nieuwzględnienie argumentu strony przeciwnej dotyczącego braku legitymacji biernej, co w konsekwencji winno doprowadzić do oddalenia skargi. 3. Naruszenie przepisów postępowania, art. 151 w związku z art. 134 § 1 oraz art. 32 ustawy P.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi pomimo braku legitymacji biernej organu, uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem uwzględnienie zarzutu winno doprowadzić do zastosowania przez Sąd art. 151 ustawy P.p.s.a. i oddalenie skargi nie zaś do jej uwzględnienia. 4. Naruszenie przepisów postępowania, art. 146 § 1 i 2 w związku z art. 134 § 1 oraz art. 32 ustawy P.p.s.a., poprzez jego zastosowanie, pomimo iż strona przeciwna podnosiła brak legitymacji biernej co miało istotny wpływ na wynik sprawy i winno skutkować oddaleniem skargi. 5. Naruszenie przepisów postępowania, art. 3 § 1 pkt 4 ustawy P.p.s.a. poprzez uznanie iż odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu jest dokonana innym aktem administracyjnym, podczas gdy obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu jest elementem postępowania administracyjnego – postępowania związanego z rejestracją pojazdu zakończonego ostateczną decyzją administracyjną o zarejestrowaniu pojazdu. W przekonaniu strony przeciwnej wysokość uiszczonej opłaty za kartę pojazdu należało kwestionować w odwołaniu od decyzji nie zaś w odrębnym postępowaniu bez powiązania go z faktem wydania decyzji o rejestracji pojazdu. 6. Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 146 § 1 i 2 ustawy P.p.s.a. w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 7 Konstytucji RP poprzez uwzględnienie skargi pomimo podnoszonej przez stronę przeciwną okoliczności, iż działając na podstawie przepisów prawa organ zażądał od skarżącego wpłaty kwoty opłaty za kartę pojazdu jaka była w dniu rejestracji, tj. 22 lutego 2005 r. ustanowiona rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310). 7. Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 146 § 1 i 2 ustawy P.p.s.a. w związku z art. 190 § 4 Konstytucji RP oraz art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez umożliwienie skarżącemu domagania się zwrotu części opłaty za kartę pojazdu bez zainicjowania trybu nadzwyczajnego jaki przewidziany jest w przepisach prawa na okoliczność wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu będącego podstawą obowiązku stron. 8. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 190 § 3 Konstytucji RP w związku z art. 8 Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, iż pomimo określenia przez Trybunał Konstytucyjny terminu utraty mocy obowiązującej przepisu § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu na dzień 1 maja 2006 r. przepis ten w dacie rejestracji pojazdu, tj. 22 lutego 2005 r. był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą. 9. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie (w postaci odmowy zastosowania). Naruszenie powyższego przepisu spowodowało, iż Sąd niewłaściwie odmówił jego zastosowania w sytuacji, gdy rejestracja pojazdu nastąpiła w dniu 22 lutego 2005 r. zatem przed wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz. 119). 10. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) poprzez jego błędne zastosowanie co w konsekwencji spowodowało stwierdzenie przez Sąd prawa skarżącego do zwrotu opłaty za kartę pojazdu ponad kwotę jaka obecnie obowiązuje, tj. 75 zł. w sytuacji gdy opłatę pobrano 22 lutego 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie naruszył przepisów postępowania, które zostały przytoczone w podstawach skargi kasacyjnej, bowiem sprawa, w której wniósł skargę P.W. jest z zakresu administracji publicznej, jako wniesiona na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." Zgodzić się bowiem należy z wyjaśnieniem tej kwestii, przedstawionym przez Wojewódzki Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kwestia ta zresztą została przesądzona już w uchwałach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Wojewódzki Sąd przywołał w uzasadnieniu. Stwierdzić więc należy, że sprawa została rozpoznania w jej granicach, między podmiotami mającymi przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wyjaśniona przez Sąd co do motywów rozstrzygnięcia. Nieodniesienie się zaś do okoliczności braku biernej legitymacji starosty, która jest w sprawie niewątpliwa, nie miało żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Niezasadne są także zarzuty naruszenia prawa materialnego w kwestii odmowy przez starostów zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, która wyniknęła w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. U 6/04. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się co do niej już niejednokrotnie, uznając odmowę za niemającą oparcia w prawie. Opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i Prawem o ruchu drogowym. Uznanie przez Trybunał niezgodności przepisu z Konstytucją i ustawą oznacza, że taki charakter przepis ten miał od początku, tj. od dnia jego wejścia w życie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r. II OSK 1745/07, z 25 sierpnia 2009 r. I OSK 1242/08). Dokonując zatem kontroli legalności wykonywania administracji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach był władny przyjąć, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.) był nielegalny także w dacie pobierania opłaty od P.W.. Podkreślić bowiem należy, że sędziowie, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są związani wyłącznie Konstytucją i ustawami, a wobec tego mogą odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu także, gdy zdarzenie miało miejsce w dacie jego obowiązywania. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał więc podstawy do niezastosowania § 1 ust. 1 wyżej cytowanego rozporządzenia, a tym samym uznania za zasadną skargę P.W.. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.