I OSK 533/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant st. asystent sędziego Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 857/12 w sprawie ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 857/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lipca 2012 r., [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego: 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...]; 2) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu wyroku podano następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 16 ust. 6, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) orzekł, w stosunku do L. S., o: 1) uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 144,00 złotych miesięcznie, za okres od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. oraz w wysokości 153,00 zł miesięcznie za okres od 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. oraz za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 października 2011 r.; 2) zwrocie nienależnie pobranego ww. świadczenia w wysokości 10 629 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia wydania niniejszej decyzji w wysokości 4 590,94 zł, co łącznie stanowi kwotę 15 219,94 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż L. S. w dniu 28 września 2005 r. wniosła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] listopada 2005 r. znak: [...], zmienioną decyzją z dnia [...] września 2006 r. znak [...] przyznano wnioskodawczyni prawo do przedmiotowego świadczenia na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 144,00 zł miesięcznie oraz na okres od dnia 1 września 2006 r. na czas nieokreślony w wysokości 153,00 zł miesięcznie. W dniu 3 listopada 2011 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], informujące, iż od dnia 4 grudnia 2005 r. wnioskodawczyni pobiera dodatek pielęgnacyjny. Organ wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż od grudnia 2005 r. strona jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS zasiłek pielęgnacyjny jej nie przysługuje od dnia 1 grudnia 2005 r., co znalazło swój wyraz w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia[...] listopada 2011 r. znak [...] o zmianie poprzedniej decyzji w części dotyczącej okresu przysługiwania świadczenia i przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 września 2005 r. do dnia 30 listopada 2005 r., utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. Organ podkreślił, że o przypadkach, w których nie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego strona została pouczona we wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia, w tym o tym, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na podstawie innych ustaw. Stwierdzono, że strona zapoznała się z częścią II wniosku, w której zobowiązała się niezwłocznie powiadomić podmiot wypłacający zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego co potwierdza złożony pod cytowanym oświadczeniem podpis. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła L. S., podkreśliła, że przyznane jej świadczenia pobierała nie będąc świadomą konsekwencji, a pracownicy ZUS i Centrum Świadczeń Socjalnych przez kilka lat nie zauważyli tej nieprawidłowości. Podała, że 30%, swojej renty, które otrzymuje przeznacza leki, detergenty, duże ilości środków higienicznych oraz kosmetyczno-pielęgnacyjnych, żywność – w tym cukier, herbatę, kartę telefoniczną. Wskazała, że jej stan zdrowia wymaga pomocy osób trzecich praktycznie w każdej sferze życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 oraz art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] kwietnia 2012 r. Organ odwoławczy podzielił argumentację zaprezentowaną w treści decyzji pierwszej instancji, jednocześnie zwracając uwagę, iż odwołanie L. S. z dnia 7 maja 2012 r. zawiera również wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, w związku z czym Kolegium przekazało w tej części sprawę do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W skardze na powyższą decyzję L. S. podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Zdaniem Sądu I instancji stanowisko orzekających w sprawie organów co do tego, że strona została należycie pouczona o okolicznościach skutkujących utratą prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego jest błędne. Sąd podał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Stosownie do treści art. 16 ust. 6 tejże ustawy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy). W ocenie Sądu I instancji warunek dotyczący pouczenia będzie można uznać za spełniony tylko wówczas, gdy owo pouczenie będzie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla strony, a skoro ma ono wywoływać w przyszłości skutki prawne wobec strony winno być zindywidualizowane i skonkretyzowane. Pouczenie powinno być ponadto dostępne dla strony w każdym czasie, tak ażeby miała ona możliwość skonfrontowania sytuacji, w jakiej się znajduje z okolicznościami podniesionymi w pouczeniu. Z tego też powodu winno być ono zamieszczone oprócz wniosku, również w decyzji ustalającej uprawnienie do świadczenia rodzinnego bądź też w odrębnym dokumencie, który strona otrzyma za potwierdzeniem odbioru. Warunku tego nie będzie natomiast spełniało pouczenie zamieszczone wyłącznie w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, chociażby nawet zostało ono opatrzone podpisem strony, który to formularz stanowi element akt administracyjnych sprawy, a strona nie ma do niego dostępu na co dzień. Wspomniany warunek pouczenia L. S. o braku uprawnienia do pobierania świadczenia rodzinnego nie został w opinii Sądu I instancji spełniony, ponieważ znajdujące się w aktach sprawy pouczenie zamieszczone zostało na formularzu wniosku, w jego dolnej części już po podpisie strony i bardzo drobnym drukiem, a przy tym skonstruowane dość enigmatycznie, zawierając odesłanie do przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie odnosi się ono wobec tego indywidualnie do osoby skarżącej, a nadto jego brzmienie jest nieczytelne dla przeciętnego świadczeniobiorcy. Podobnie Sąd ocenił lakoniczne i ogólnikowe pouczenia zawarte w decyzjach Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] listopada 2005 r. oraz [...] września 2006 r. Sąd zauważył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również otrzymania przez stronę jakiegokolwiek innego pouczenia, chociażby w formie odrębnego pisma. Sąd podniósł, że skarżąca w momencie składania wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego miała wprawdzie 42 lata, ale od 1987 roku jest inwalidą pierwszej grupy, a jej inwalidztwo istnieje od dzieciństwa, skarżąca wymaga opieki innej osoby, bowiem nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Stan zdrowia skarżącej winien być uwzględniony i oceniony przez organ w kontekście zaistnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Warunkiem uznania wypłaconego świadczenia za świadczenie nienależne jest istnienie po stronie świadczeniobiorcy świadomości, iż uprawnienie do jego otrzymywania ustało. Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie pouczony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie posiadanego uprawnienia. Skutecznie, czyli w formie pisemnej poprzez wyraźne opisanie językiem dostosowanym do poziomu wiedzy prawniczej przeciętnego obywatela wszystkich zdarzeń, jakie mogą mieć wpływ na ustanie prawa lub wstrzymanie wypłaty świadczenia, ze wskazaniem sankcji grożących w przypadku niedopełnienia obowiązku udzielenia informacji. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że działania organów podjęte w rozpatrywanej sprawie naruszają art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, to jest: a) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego, mając na uwadze względy słuszności, a nie zgodność z prawem przy pominięciu ostatecznej decyzji administracyjnej, którą to i organ administracji i sąd administracyjny jest związany wobec brzmienia art. 16 k.p.a., b) art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię, bowiem nienależnie pobrane świadczenie nie pozostaje w związku ze stanem zdrowia, czy też wiekiem danej osoby, gdyż te mogą mieć znaczenie jedynie przy ewentualnym umorzeniu kwot nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy, a strona była w sposób wyraźny i jasny pouczona o przesłankach nabycia prawa i utraty tego prawa, c) art. 16 ust. 6 w związku z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię, bowiem ustawodawca wyraźnie i jasno określił, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego i w takim przypadku ustawodawca nałożył na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, co stanowi o konieczności wydania decyzji o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia, co organy administracji uczyniły, po uprzedniej zmianie decyzji ostatecznej o przyznaniu świadczenia i norma ta nie jest enigmatyczna, d) art. 25 ust. 1 przez rażąco błędną wykładnię i przyjęcie, że na osobie otrzymującej świadczenia rodzinne nie jest nałożony przez ustawodawcę obowiązek informowania niezależnie od wieku, stanu zdrowia i zdarzeń losowych o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, e) art. 30 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez rażąco błędną wykładnię, bowiem posłużenie się drukami wniosków określonymi w obowiązujących normach prawa stanowi o prawidłowym pouczeniu o prawie do danego świadczenia a contrario o przesłankach utraty danego prawa; 2) naruszenie przepisów postępowania, to jest: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie miało miejsca naruszenie norm prawa materialnego, b) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i dowolnej, będącej kompilacją różnych poglądów, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego, brak jasnych, pełnych i wyczerpujących wskazań, co do dalszego prowadzenia postępowania, c) art. 135 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem norma ta w tym przypadku nie ma zastosowania. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwał na uwzględnienie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, rozwijając podniesione zarzuty podkreślono, że żaden przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakłada na organ obowiązku ustalania, czy strona wnosząca o przyznanie świadczenia rodzinnego zrozumiała treść pouczenia, które podpisała. Zdaniem Kolegium, wadliwie przyjmuje Sąd I instancji, że strona składając wniosek o przyznanie świadczenia ma świadomość co do znaczenia takiego wniosku, zwłaszcza jeśli w jego konsekwencji otrzymuje świadczenie, natomiast brak wywoływania skutków prawnych dotyczy tylko sfery obowiązków nałożonych na stronę przez ustawodawcę, ze względu na nieczytelność dla przeciętnego świadczeniobiorcy treści podpisanego wcześniej pouczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Podniesione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zarzuty, zarówno o charakterze procesowym, jak i odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, nie zasługiwały na uwzględnienie. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący naruszenia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zawarte w tym przepisie normy mają charakter ustrojowy, określają zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Regulacja ta nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Powołana być może jako podstawa zarzutu kasacyjnego jedynie w powiązaniu z konkretnymi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 tej ustawy, czego w sprawie nie uczyniono. Okoliczność, że strona nie jest zadowolona z wyniku dokonanej przez Sąd I instancji oceny zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem nie uprawnia do kwestionowania wyroku Sądu I instancji na podstawie wskazanego wyżej przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie naruszył w rozpoznawanej sprawie art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone zostało zgodnie z wymogami określonymi w tym przepisie. Zarówno stan sprawy, jak i podstawa prawna rozstrzygnięcia – wbrew zawartym w skardze kasacyjnej twierdzeniom – zostały należycie wyjaśnione. Nie jest również zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez wadliwe sformułowanie wskazań co do dalszego postępowania. Chociaż przedstawione w sprawie wskazania nie są obszerne, ich treść, w powiązaniu z wyrażoną wcześniej przez Sąd oceną prawną, nie pozostawia wątpliwości co do obowiązków organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Kolejny zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. ma ścisły związek z zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, w tym przede wszystkim art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem: "Za nienależne pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał właściwej wykładni powyższej normy prawnej, przyjmując, że warunek pouczenia może być uznany za spełniony wówczas, gdy pouczenie to będzie sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla strony, oraz że winno ono być zindywidualizowane i skonkretyzowane oraz być dostępne dla strony w każdym razie, nie zaś tylko zamieszczone wyłącznie na formularzu wniosku o przyznanie świadczenia. Orzeczenie o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia rodzinnego na podstawie art. 30 ust. 1 powołanej ustawy poprzedzone być musi w omawianym przypadku, w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, ustaleniem, że osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Przesłanki wskazane w art. 30 ust. 2 pkt 1 odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, że pobierane świadczenie było nienależnym. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1529/12, nawiązując do wcześniejszych wyroków tego Sądu z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt I OSK 981/10 i z dnia 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 2078/10: "Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Skuteczność oznacza więc formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, a więc nie wystarcza powołanie się na przepis prawa. Ponadto, należy wskazać grożące stronie sankcje za wprowadzenie w błąd. Pouczenie takie powinno odpowiadać wymaganiom z art. 8 i art. 9 k.p.a." W analogiczny sposób zinterpretowano art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy w zaskarżonym wyroku, zarzut błędnej wykładni nie mógł być uwzględniony. Zasadnie stwierdził Sąd I instancji, że znajdujące się w aktach sprawy pouczenie L. S. zamieszczone na formularzu wniosku już po podpisie strony, sformułowane ogólnie, zawierające odesłanie do przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być uznane za wystarczające. Wniosek skarżącej z dnia 28 września 2005 r. sporządzony został na formularzu, który składa się z 3 stron, pierwsza z nich zawiera wniosek, druga oświadczenie – opatrzone datą i podpisem oraz z dodatkowej 3 strony – pouczenia. Wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi zawartym w skardze kasacyjnej zastosowany w sprawie formularz wniosku nie odpowiada wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Załącznik Nr 6 do tego rozporządzenia "Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego" zawiera Część I i II– wypełniane przez osobę ubiegającą się o świadczenie, która winna opatrzyć wniosek i oświadczenie datą i podpisem, a ponadto pouczenie, które również winno być przez osobę ubiegającą się o świadczenie podpisane, z podaniem daty. Znajdujący się w aktach sprawy wniosek nie został po pouczeniu (str. 3) podpisany ani oznaczony datą, gdyż takiej czynności nie przewidziano w zastosowanym w sprawie formularzu, który nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom określonym w akcie wykonawczym. Za chybiony należało więc także uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Sąd I instancji nie negował normy zawartej w art. 16 ust. 6 ustawy, zgodnie z którą zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do zasiłku pielęgnacyjnego, również więc ten zarzut jest nieuzasadniony. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sformułowanie podkreślające obowiązek szczególnie starannego pouczenia osób ubiegających się o świadczenie w przypadku, gdy ubiegający się jest od dzieciństwa inwalidą I grupy, osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i indywidualnego dostosowania treści pouczenia do stanu zdrowia adresata nie uchybia regulacji zawartej w art. 25 ust. 1 ustawy. Taki sposób działania organu wynika z zasad zawartych w art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a. Zauważyć trzeba, że artykuł 135 p.p.s.a. zawiera uprawnienie adresowane przez ustawodawcę do sądu administracyjnego i naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 513). Ponadto stwierdzić należy, że dostrzeżone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi naruszenie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, które miało miejsce w postępowaniu organów obu instancji uprawniało Sąd I instancji do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. obydwu wydanych w sprawie decyzji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.