I OSK 584/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. T. i K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 693/16 w sprawie ze skargi I. T. i K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 693/16 oddalił skargę I. T. i K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny: Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] odmówił K. T. i I. T. przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego z powodu braku współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i niewykorzystywania własnych możliwości w celu poprawy sytuacji materialnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., po rozpoznaniu odwołania I. T. i K. T., decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr SKO [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że sytuacja rodziny jest trudna, jednakże odmowa przyznania świadczenia pozostaje zasadna, gdyż dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 poz. 163 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli I. T. i K. T.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 693/16 oddalił skargę. Sąd przyjął jako prawidłowe ustalenia organu administracyjnego w zakresie niespełnienia kryterium dochodowego przez rodzinę T.. Sąd podzielił sposób wyliczenia dochodu przez organ zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 8 ust. 12 ustawy. Nie podzielił przy tym zasadności zarzutu skarżących, że organ orzekający dokonał błędnej interpretacji art. 8 ust. 12 ustawy, zgodnie z którą doliczono do dochodu skarżących z sierpnia 2014 r. kwoty miesięcznego zasiłku pielęgnacyjnego dla A. T. i świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego K. T. na A. T. - na podstawie decyzji z 2014 r. I.T. i K.T., reprezentowani przez adwokata P. R., wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W skardze zarzucili, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis należy rozumieć w ten sposób, że dochód stanowi sumę przychodów faktycznie uzyskanych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku oraz przychodów uzyskanych w toku trwającego postępowania (w tym także odwoławczego), a stanowiących wyrównanie świadczeń należnych za okres obejmujących również miesiąc poprzedzający złożenie wniosku. W ocenie skarżących, prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do uznania, iż dochodem są wyłącznie przychody faktycznie uzyskane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w niniejszej sprawie w sierpniu 2014 r. W ich ocenie, zmiany dochodu rodziny następujące w toku trwającego postępowania administracyjnego nie mają wpływu na jego wysokość w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Ponadto zarzucono naruszenie art. 8 ust. 12 ustawy poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uwzględnieniu jednorazowego dochodu z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego uzyskanego przez K. T. oraz zasiłku pielęgnacyjnego otrzymanego przez A. T. wypłaconych za okres wsteczny przy obliczeniu dochodu rodziny i rozpisaniu tych dochodów na cały okres, za jaki świadczenia te wypłacono (w tym również za sierpień 2014 r.). Prawidłowo ustalony w tej części stan faktyczny wskazuje, że dochody te wypłacone zostały w toku trwającego postępowania administracyjnego, a przy zastosowaniu prawidłowej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy dochód jednorazowy uzyskany w toku trwającego postępowania administracyjnego nie może być rozliczany z zastosowaniem reguł określonych w art. 8 ust. 12, a zatem przepis ten w ogóle nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania. Zarzucając powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym w całości, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Jednocześnie skarżący zrzekli się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy, należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem. Zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie przesłanki te zaistniały. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 i ust. 12 ustawy. Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej, uznać należało je za niezasadne. Zasiłek okresowy, w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zatem warunkiem koniecznym dla przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy. Zgodnie art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza kwoty 514 zł (§ 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. poz. 1058), stanowiącej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. W art. 8 ust. 3 ustawy ustawodawca zdefiniował pojęcie dochodu oraz określił sposób jego ustalania. W myśl powołanego przepisu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust. 12 ustawy wskazano natomiast w jaki sposób należy ustalić wysokość dochodu wnioskodawcy (rodziny) w przypadku uzyskania dochodu z zaległych świadczeń. Stosownie zatem do tego przepisu w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Oznacza to, że w sytuacji wypłacenia jednorazowo zaległych, a należnych świadczeń, ta jednorazowa wypłata powiększy w odpowiedniej części dochód za każdy z tych miesięcy z osobna. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżącym kasacyjnie bowiem przyznano i wypłacono jednorazowo zaległe, a należne im świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny. Przyznanie skarżącym zaległych świadczeń spowodowało konieczność zastosowania w sprawie art. 8 ust. 12 ustawy. Prawidłowo zatem organy administracji publicznej uznały, że dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, dolicza się do dochodu za minione miesiące. Kwotę tego dochodu należy więc uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie rodziny w miesiącach, za które świadczenie zostało przyznane. Nie można więc zarzucić skutecznie Sądowi Wojewódzkiemu ani błędnej wykładni art. 8 ust. 3 ustawy ani niewłaściwego zastosowania art. 8 ust. 12 ustawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organów administracji publicznej co do ustalenia dochodu rodziny we wrześniu 2014 r. i co do przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania zasiłku okresowego. Z powyższych względów za niezasadne należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 i art. 8 ust. 12 ustawy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu należnych od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.). Koszty nieopłaconej pomocy prawnej przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 P.p.s.a. O wynagrodzeniu adwokata, udzielającego pomocy prawnej z urzędu orzeknie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.