I OSK 647/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-02

Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Maciej Dybowski, Agnieszka Miernik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka jawna, jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, może skutecznie wystąpić z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spółka jawna nie jest podmiotem uprawnionym do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Literalna wykładnia art. 1 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że uprawnienie to przysługuje wyłącznie osobom fizycznym i prawnym. Stosowanie wykładni rozszerzającej, uwzględniającej art. 331 § 1 Kodeksu cywilnego, jest niedopuszczalne w sprawach dotyczących własności, gdzie wymagane jest ścisłe rozumienie przepisów. Dodatkowo, NSA powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), który stwierdził niezgodność przepisów tej ustawy z Konstytucją w zakresie, w jakim przyznawały uprawnienie do przekształcenia podmiotom, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, co pośrednio potwierdzało brak uprawnień dla spółek osobowych.
Stan faktyczny
Spółka jawna wniosła o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa w prawo własności. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, uznając, że spółka jawna nie jest osobą fizyczną ani prawną i tym samym nie posiada uprawnienia do takiego przekształcenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, opierając się na wykładni celowościowej i systemowej, która uwzględniała art. 331 § 1 Kodeksu cywilnego i zasadę równości wobec prawa. Wojewoda wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i oddalił skargę Spółki Jawnej. Odstąpił od zasądzenia od Spółki Jawnej na rzecz Wojewody zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie NSA Maciej Dybowski del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 612/14 w sprawie ze skargi [...] Spółki Jawnej [...] w S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od [...] Spółki Jawnej [...] w S. na rzecz Wojewody [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 612/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] Spółki Jawnej M. S., A. K. w S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia [...] stycznia 2014 r. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. We wniosku z dnia 3 grudnia 2013 r. [...] Spółka Jawna M. S., A. K. z siedzibą w S. wniosła o przekształcenie w prawo własności przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], k.m. 54 obręb [...] o pow. 5261 m2, usytuowanej w B., zapisanej w księdze wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B.. Wnioskodawca podał, że prawo użytkowania wieczystego tej działki Spółka nabyła od M. P. i L.P. na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży oraz warunkowej umowy sprzedaży z dnia 2 września 2013 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty B. orzeczono o odmowie uwzględnienia powyższego wniosku. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 1 ust 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z żądaniem takiego przekształcenia mogą wystąpić osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Prawo to przysługuje również osobom fizycznym i prawnym, które są następcami prawnymi ww. osób. Nieruchomość objęta wnioskiem na dzień 13 października 2005 r. oddana była w użytkowanie wieczyste osób fizycznych, a obecnie jej użytkownikiem wieczystym jest wnioskująca [...] Spółka Jawna. W myśl przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. Kodeks cywilny oraz ustaw szczególnych spółki jawne nie są jednakże osobami prawnymi, podobnie jak spółki cywilne, spółki partnerskie, spółki komandytowe oraz spółki komandytowo-akcyjne. W konsekwencji wnioskująca Spółka Jawna nie jest osobą prawną o której mowa w art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy i tym samym nie może skutecznie żądać przekształcenia przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie przewidziano jednocześnie prawa do przekształcenia jednostkom organizacyjnym nie będących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (o których mowa w art. 331 § 1 k.c.). Po rozpoznaniu odwołania [...] Spółki Jawnej M. S., A. K. z siedzibą w S., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty B.. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 1 ust. 1 i 3 ustawy stwierdził, że prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości prawodawca przyznał tylko osobom fizycznym i prawnym. Oznacza to, że z prawa takiego nie mogą skorzystać spółki jawne. Nie są one bowiem ani osobami fizycznymi ani osobami prawnymi. Są to spółki osobowe, którym obowiązujące przepisy nie przyznają osobowości prawnej. Przyznanie takiej osobowości powinno wynikać przy tym z wyraźnego szczególnego przepisu prawa. Powoływany przez stronę art. 331 §1 kc ma ogólny charakter i nie daje podstaw do poszerzenia katalogu podmiotów, którym przysługuje prawo do przekształcenia. Wojewoda podkreślił, że w doktrynie brak jednolitego stanowiska co do prawa żądania przekształcenia na rzecz spółek osobowych, natomiast powołane w odwołaniu wyroki wiążą jedynie w sprawach, w których zostały wydane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że decyzje w rozpoznawanej sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. Sąd wskazał, że próba odpowiedzi na pytanie, czy spółka jawna może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. i skutecznie wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności nie jest łatwa. Stan prawny nie jest bowiem w tym zakresie klarowny, także w doktrynie i judykaturze brak jednoznacznie wykształconych i utrwalonych poglądów. W zależności zaś od przyjętej metody wykładni prawa dojść można w tej mierze do przeciwstawnych poglądów. Jeśli bowiem zastosować jedynie wykładnię językową, literalną i ograniczyć się do rozważania dosłownej treści art. 1 przywołanej ustawy to wyprowadzony wniosek wspierać będzie pogląd wyrażony przez organy orzekające. Istotnie bowiem w cytowanym wyżej art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. ustawodawca przyznał prawo żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jedynie dwóm rodzajom podmiotów - osobom fizycznym i osobom prawnym, pomijając tym samym jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Dokonując jednak wykładni celowościowej i systemowej, uwzględniającej zarówno cele i funkcje omawianej normy, jak też jej miejsce w całości systemu prawa i powiązania oraz zależności pomiędzy konkretnymi aktami dojść trzeba do wniosków zgoła odmiennych. Wówczas przepisy art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. należy interpretować mając na uwadze treść art. 331 §1 kodeksu cywilnego. Przepis ten generalnie nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Brak zaś racjonalnych podstaw do wyłączenia stosowania normy tej w odniesieniu do art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. i wykluczenia spółek osobowych, w tym spółek jawnych z zakresu działania ustawy o przekształceniu. Nadto nie jest pozbawione racji twierdzenie skarżącej, że wykluczenie podmiotów tych z kręgu podmiotów uprawnionych do skorzystania z uwłaszczenia w trybie ustawy może naruszać konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Z zasady tej wynika bowiem nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej grupy. Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Cechą relewantną osób prawnych i spółek osobowych jest zdolność prawna, która nie pozwala na różnicowanie ich sytuacji w obrocie prawnym i nakazuje ich jednakowe traktowanie. Sąd wywodził dalej, że w efekcie ograniczenie analizy art. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. jedynie do wykładni literalnej, tak jak to uczynił orzekający w sprawie Wojewoda [...], prowadzi do wniosków sprzecznych zarówno z wynikami wykładni systemowej, jak i celem przywołanej normy. Oczywistym bowiem zamiarem ustawodawcy towarzyszącym konstruowaniu i wprowadzeniu w życie, a następnie znowelizowaniu przywołanego artykułu było przyspieszenie i udrożnienie procesów przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, poszerzenie podmiotowe i przedmiotowe zakresu ustawy, w tym poszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do przekształceń. W konsekwencji, zdaniem Sądu, rozważając przedmiotową wątpliwość prymat należy przyznać wynikom otrzymanym wedle dyrektyw systemowych i funkcjonalnych. Wynik wykładni literalnej pozostaje bowiem w sprzeczności z ideą spójności systemu prawa oraz celami i funkcją analizowanej normy, a także statusem spółek, o których mowa, w innych niż przywołana ustawa aktach, w których status ten zrównano ze statusem osób prawnych. Niewątpliwie bowiem prawodawcy dokonującemu z dniem 9 października 2011 r. nowelizacji omawianej ustawy przez przyznanie prawa do przekształcenia dodatkowo osobom prawnym znana była treść obowiązującego powszechnie art. 331 §1 k.c. Dlatego też dla realizacji zamiaru rozszerzenia zakresu podmiotowego ustawy na wszystkich użytkowników wieczystych nie było potrzeby wskazywania wprost spółek osobowych. Końcowo Sąd podkreślił, że organ administracji publicznej może odmówić wnioskodawcy przyznania żądanego uprawnienia bądź świadczenia jedynie wówczas gdy zarówno stan faktyczny sprawy, jak i stan prawny nie ulegają wątpliwości. Odmowa nie może bowiem opierać się tylko na wyborze jednej z kolidujących ze sobą w danym przypadku metod wykładni. Pozbawienie podmiotu wnioskowanego uprawnienia nie może wynikać z zastosowania reguł interpretacyjnych, formalnie wprawdzie poprawnych, jednak pozostających w sprzeczności z harmonijnością systemu prawa i celem oraz funkcjami interpretowanej normy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83), poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że spółka osobowa działająca na podstawie kodeksu spółek handlowych, jaką jest spółka jawna, może na podstawie tego przepisu skutecznie wystąpić z wnioskiem o przekształcenie przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Wskazując na powyższą podstawę zaskarżenia Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy na zasadzie art. 188 p.p.s.a. lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony zastosował wykładnię rozszerzającą art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. na rzecz tzw. ułomnych osób prawych, podczas gdy powołany przepis stanowi, że uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie przysługuje tylko osobom fizycznym i prawnym. W świetle zaś wykładni literalnej tego przepisu ustawodawca nie dopuścił możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wobec spółek osobowych. W ocenie Wojewody [...] uprawnienia spółek osobowych, w tym spółki jawnej wynikające z art. 331 § 1 k.c. oraz z art. 8 § 1 k.s.h., na podstawie których, spółki te mogą w pełni uczestniczyć w obrocie prawnym, nie stanowią podstawy do zastosowania wprost do ułomnych osób prawnych uprawnienia wynikającego z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. do występowania przez takie podmioty z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Spółka Jawna M.S., A.K. z siedzibą w S. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Wojewody [...] jest uzasadniona. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.1 ust.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści wskazanego przepisu, według jego treści obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji: " Osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności." Kwestia sporna, jaka wyłoniła się w rozpoznawanej sprawie dotyczyła ustalenia, czy uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje spółce jawnej. Użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości jest [...] Spółka Jawna M. S., A.K., zaś tytuł własności przysługuje Skarbowi Państwa. Spółka jawna nie będąc spółką kapitałową nie posiada osobowości prawnej, czyli nie jest osobą prawną. Niewątpliwie literalna wykładnia art.1 ust.1 wskazanej wyżej ustawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca nie zaliczył spółki jawnej, jak też każdej innej spółki osobowej do podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wedle jednoznacznego brzmienia omawianego przepisu uprawnienie takie przysługuje wyłącznie osobom fizycznym i osobom prawnym. Sąd pierwszej instancji dokonując wykładni art.1 ust.1 omawianej ustawy uznał, że jedynie literalna wykładnia jest niewystarczająca, gdyż wynik takiej wykładni pozostaje w sprzeczności z ideą spójności systemu prawa oraz celami i funkcją analizowanej normy prawnej. Powstaje pytanie, czy przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacja prawna pozwala na odstąpienie od brzmienia ustawy i przyznanie uprawnienia innym podmiotom, nie wymienionym w omawianej normie prawnej. Czy dopuszczalne jest rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia, czy można stosować wykładnię rozszerzającą wskazanych przepisów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących własności należy opowiedzieć się za ścisłym rozumieniem przepisów. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił podmioty uprawnione do przekształcenia, nie wymieniając jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko prowadzi do wykreowania, jako uprawnionych nowych podmiotów, nie wskazanych przez ustawodawcę. Należy podzielić dokonaną przez organ odwoławczy ocenę, że dokonywanie wykładni przepisów omawianej ustawy z uwzględnieniem treści art.33 1 §1 kc stanowi niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą art.1 ust.1 ustawy. Opowiadając się za stosowaniem art.33 1 §1 kc uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że przepis ten stanowi jedynie o "odpowiednim" stosowaniu przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. To odpowiednie stosowanie prawa nie oznacza stosowania prawa wprost. Prawo użytkowania wieczystego jest regulowane przepisami Kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca pomimo wprowadzenia w kodeksie spółek handlowych regulacji dotyczącej spółek osobowych nie dokonał jednak nowelizacji art.4 pkt 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że pod pojęciem spółki należy rozumieć spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a zatem pod tym pojęciem według ustawodawcy należy rozumieć spółki kapitałowe, nie zaś spółki osobowe prawa handlowego. Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi samodzielną i wyczerpującą regulację, określającą kategorie osób uprawnionych bez potrzeby sięgania w tym zakresie do innych aktów prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela dotyczący omawianego zagadnienia pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. I OSK 2791/13 i argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. Nie można również pominąć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, ogłoszonym w dniu 17 marca 2015 r.( Dz.U.poz.373) orzekł, że: " Art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz.U. z 2012 r., poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji". Trybunał nie skorzystał z instytucji odroczenia utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, co oznacza, że z dniem 17 marca 2015 r., czyli w dacie ogłoszenia wyroku przepisy niezgodne z Konstytucją tracą moc w zakresie wskazanym w wyroku Trybunału. Zgodnie bowiem z art.190 ust.3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Z instytucji odroczenia orzeczenia Trybunał nie skorzystał. W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził, że art. 165 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji, jako odnoszące się wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego, w sposób oczywisty są wzorcami nieadekwatnymi do kontroli zakwestionowanych przepisów w zakresie, w jakim dotyczą one nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Gdy zaś chodzi o art. 2 Konstytucji jako wzorzec kontroli, Trybunał podzielił pogląd wyrażony w wyroku o sygn. K 8/98, rozwinięty następnie w wyroku o sygn. K 9/08, że postępowanie zainicjowane przez podmioty o legitymacji szczególnej - jakimi są jednostki samorządu terytorialnego - ma charakter kontroli abstrakcyjnej i zmierza do ochrony interesu publicznego, a nie tylko interesu konkretnego wnioskodawcy lub interesu komunalnego w ogólności. Trybunał uznał, że sformułowane przez wnioskodawców zarzuty sprzeczności zaskarżonej regulacji z art. 2 Konstytucji dotyczą zarówno przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości, których właścicielami są jednostki samorządu terytorialnego, jak i tych nieruchomości, których właścicielem jest Skarb Państwa. Trybunał podkreślił również, że dodatkowym argumentem, zdecydowanie przemawiającym za objęciem kontrolą konstytucyjną wszystkich wypadków przekształcenia, w oderwaniu od podmiotu będącego publicznym właścicielem nieruchomości, jest konieczność zachowania równego standardu w odniesieniu do wszystkich uprawnionych. Gdyby Trybunał ograniczył stwierdzenie niekonstytucyjności do użytkowników wieczystych nieruchomości gminnych, pozostawiając w mocy uwłaszczenie użytkowników wieczystych nieruchomości państwowych, doprowadziłby do wtórnej niekonstytucyjności, wyrażającej się w odmiennym traktowaniu podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej. Powyższe stwierdzenie Trybunału ma znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż nieruchomości, których dotyczy wniosek o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności stanowią własność Skarbu Państwa. Mając na względzie treść powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że niewątpliwie osoby prawne, takie jak spółki prawa handlowego (poza osobami prawnymi będącymi właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz poza spółdzielniami mieszkaniowymi będącymi właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży) nie posiadały uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Skoro spółki prawa handlowego nie posiadały uprawnienia do przekształcenia, to tym samym prawa takiego nie posiadały spółki jawne, które uprawnienie swe wywodzą z uprawnień osób prawnych. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie może być – co do zasady - traktowany za zgodny z prawem wyrok sądu, który został oparty na przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za naruszający Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Pomimo, że omawiany wyrok Trybunału nie ma mocy wstecznej, to poprzez fakt uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83) dowodzi, że od samego początku przepis ten naruszał zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Oparcie zaskarżonego wyroku na przepisach niezgodnych z Konstytucją czyni także konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego i uznania za prawidłową decyzję organu o odmowie skarżącej Spółce przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podzielając zarzuty skargi kasacyjnej i mając na względzie wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Przepis art. 188 p.p.s.a. - w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.tj. z 2015 r., poz. 658) – upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny, przy uwzględnieniu skargi kasacyjnej i uchyleniu zaskarżonego wyroku, do rozpoznania skargi, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Należało uznać, iż taka sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 188 w związku z art. 193 i w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że zachodzą okoliczności wskazane w tym przepisie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło