I OSK 679/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-02-02

Skład orzekający: Iwona Bogucka, Mariola Kowalska, Jolanta Rudnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania, ma obowiązek przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, których pisemne oświadczenia zostały złożone na poparcie wniosku, nawet jeśli organ uzna te oświadczenia za niewiarygodne w świetle innych dowodów?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ administracji nie miał obowiązku przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków, których pisemne oświadczenia uznał za niewiarygodne w świetle innych dowodów i dokumentów archiwalnych. Sąd podkreślił, że ocena wiarygodności dowodów, w tym oświadczeń pisemnych, należy do organu, a w przypadku odległych w czasie zdarzeń, większą miarodajność cechują materiały pisane i dokumenty. Zaniechanie przesłuchania świadków nie stanowi naruszenia przepisów, jeśli organ prawidłowo ocenił niewiarygodność ich oświadczeń.
Stan faktyczny
Skarżący kasacyjnie W. G. zaskarżył wyrok WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja ta utrzymywała w mocy odmowę uchylenia wcześniejszych decyzji, które z kolei odmawiały uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z 1959 r. dotyczącego własności nieruchomości rolnej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania przez organ i sąd I instancji, wskazując na niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, w tym brak przesłuchania świadków, których pisemne oświadczenia miały wskazywać na nowe okoliczności faktyczne dotyczące gospodarowania nieruchomością przez jego poprzednika prawnego do 1958 r. Skarżący domagał się uchylenia wyroku i poprzednich decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1098/18 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2018 r., I SA/Wa 1098/18, oddalił skargę W. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z [...] grudnia 2017 r. znak: [...] odmawiającą uchylenia ostatecznej (wydanej również w trybie wznowienia postępowania) decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2014 r. odmawiającej uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2009 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z [...] września 1959 r. uchylającego orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] marca 1958 r. uznające J. G. za właściciela nieruchomości rolnej o pow. 6,72 ha, położonej w M. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie, rozpoznanie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także decyzji z [...] grudnia 2017 r, jak również decyzji z [...] marca 2014 r., ewentualnie o uchylenie w całości wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt c) oraz art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z naruszeniem przez organ art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy istniały przesłanki uchylenia w całości zaskarżonej decyzji organu, którą to decyzję organ wydał na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób niewyczerpujący, uniemożliwiający temu organowi dokładne wyjaśnienie stanu fatycznego sprawy, a to wobec braku przesłuchania przez organ świadków, w osobach autorów pisemnych oświadczeń, dołączonych do akt postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, gdzie osoby te wskazały na nowe i istotne w sprawie okoliczności faktyczne, w sytuacji gdy zachodziła potrzeba ich przesłuchania, a które to naruszenie przepisów k.p.a. doprowadziło do pochopnego odmówienia przez organ tym oświadczeniom waloru wiarygodności oraz ustalenia, że wskazywana w sprawie jako przyczyna wznowienia postępowania nowa, istotna okoliczność, nie miała miejsca. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że między oświadczeniami z 2012 r. a tymi złożonymi w późniejszym czasie niekoniecznie zachodzi sprzeczność. Wskazanie przez H. G., M. G. i B. K. w 2012 r. okresu do 1950 r. nie musi oznaczać daty granicznej gospodarowania przez ojca skarżącego na nieruchomości, a wynikać może z zamiaru wypowiedzenia się przez te osoby wyłącznie co do stanu rzeczy w latach 1945-1950, który to okres osoby te uznawały za istotny dla sprawy. Oświadczenie B. K. (17 lutego 2012 r.) nie zawiera de facto stwierdzenia o opuszczeniu przez poprzednika prawnego skarżącego gospodarowanej nieruchomości. Oświadczenie H. G. (15 lutego 2012 r.) wskazuje na zaprzestanie dalszych prac polowych przez ojca skarżącego w związku z nakazem opuszczenia ziemi. Oświadczenie to nie stanowi jednak o tym, że ziemię bezpowrotnie opuścił i nie wznowił jej uprawy. W oświadczeniu M. G. (15 lutego 2012 r.) wskazano, że w związku z nakazem opuszczenia pola, od jesieni 1950 r. ojciec skarżącego nie miał wstępu na pole, co rozumieć można w ten sposób, że zabroniono mu wstępu na grunt, którego to zakazu nie musiał uszanować i nadal prowadzić na nieruchomości uprawy. Takie rozumienie owych wcześniejszych oświadczeń naocznych świadków można uzasadniać tym bardziej, że niewątpliwie w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów i wydanych w latach 50-tych decyzji/orzeczeń, poprzednik prawny skarżącego po 1950 r. nie zapomniał o przedmiotowej nieruchomości, cały czas czyniąc starania o uznanie go za jej właściciela. Tym samym kolejne oświadczenia M. G., H. G. a nadto oświadczenie I. C. z lat 2016-2018, można uznać za doprecyzowanie, uzupełnienie wcześniejszych oświadczeń, nie ich zaprzeczenie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie gospodarowanie przez ojca skarżącego na relewantnej w sprawie nieruchomości do jesieni 1958 r. stanowi w sprawie nową okoliczność faktyczną, tj. okoliczność, która przed postępowaniem zakończonym zaskarżoną decyzją nie była znana organowi i brana pod uwagę. Okoliczność ta ujawniła się zwłaszcza po dniu [...] marca 2014 r., kiedy to wydana została przez organ decyzja ostateczna w postępowaniu, którego dotyczył późniejszy wniosek skarżącego o wznowienie postępowania. Co jednoznacznie wynika z uzasadnienia tej ostatniej decyzji, organ zinterpretował dowody w sposób prowadzący do ustalenia, że ww. gospodarował na przedmiotowej nieruchomości jedynie do 1950 r., tj. nie gospodarował na tej nieruchomości w późniejszym okresie. Wspomniana nowa okoliczność, stan rzeczy w latach 1950-1958, naturalnie istniała w dniu wydania decyzji z 2014 r. Możności powołania się przez skarżącego na przedmiotową, nową okoliczność nie wyłącza, że okoliczność ta wynika z dokumentów, które powstały już po zakończeniu postępowania, objętego wnioskiem o wznowienie. Także Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku podzielił pogląd, że gospodarowanie przez ojca skarżącego na nieruchomości do 1958 r. stanowi nową okoliczność faktyczną, która może stanowić podstawę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze i doktrynie, nowa okoliczność jest dla sprawy istotna jeśli prawdopodobnym jest, że jeśli byłaby znana organowi, ten wydałby decyzję odmiennej treści. Gospodarowanie przez ojca skarżącego na nieruchomości do 1958 r. jest więc bez wątpliwości okolicznością istotną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z decyzji z 2014 r. wynika, że organ odmówił uchylenia decyzji bowiem uznał, że ujawnione w tamtym postępowaniu nowe okoliczności nie mają znaczenia dla sprawy, skoro okoliczności te dotyczyły okresu do 1950 r., a znaczenie w sprawie ma stan istniejący w dniu 29 kwietnia 1955 r., tj. na moment wejścia w życie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwie rolnym. Skoro zatem nową okoliczność stanowi stan gospodarowania przez poprzednika prawnego skarżącego na nieruchomości w relewantnym dla sprawy momencie i dalej, do jesieni 1958 r., to okoliczność ta rozstrzyga o spełnieniu się w sprawie wszystkich przesłanek materialnoprawnych uwłaszczenia na podstawie dekretu z 1955 r. Gdyby zatem okoliczność ta była znana organowi w dniu wydania decyzji z 2014 r., zdecydowanie mogła mieć odmienną treść co do istoty rozstrzygnięcia. Organ, uzyskawszy w kolejnym postępowaniu wznowieniowym (zakończonym zaskarżoną decyzją ostateczną) wiadomość o tej nowej, istotnej okoliczności, powinien był w tym zakresie wyjaśnić sprawę dogłębnie i wszechstronnie. Prowadząc postępowanie co do przyczyny wznowienia, zobowiązany był z urzędu podjąć niezbędne czynności. Tymczasem organ nie sprostał tym wymogom i na podstawie jedynie treści krótkich pisemnych oświadczeń (z 2012 r.) oraz szczątkowej dokumentacji archiwalnej z lat 50-tych uznał, że nowozłożone (w 2016 r. i w 2018 r.) oświadczenia są niewiarygodne, a zatem owa nowa w sprawie okoliczność, nie miała w rzeczywistości miejsca. Tymczasem w sprawie zaistniała wówczas potrzeba przesłuchania w charakterze świadków osób, które te oświadczenia sporządziły. Uzyskawszy szczegółowe zeznania świadków, co do okoliczności mających miejsce w latach 50-tych oraz wyjaśnienie stwierdzonych przez organ rozbieżności między oświadczeniami z 2012 r. i oświadczeniami z lat 2016 i 2018, dopiero organ mógłby kształtować swe przekonanie o zaistnieniu bądź niezaistnieniu istotnej w sprawie nowej okoliczności. W braku przeprowadzenia takiego postępowania doszło de facto do pochopnej dyskredytacji pisemnych oświadczeń z lat 2016 i 2018, która niewiele wspólnego ma z wymogami, o których mowa w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Przede wszystkim organ naruszył więc procedurę w zakresie gromadzenia materiału sprawy, potrzebnego do jej rozstrzygnięcia. Analiza porównawcza kolejnych oświadczeń pisemnych osób, mających wiedzę o istotnych w sprawie okolicznościach, nie rozstrzyga bowiem o braku wiarygodności tych, złożonych później. Możliwa jest interpretacja tych oświadczeń w sposób, prowadzący do pogodzenia ich treści. Za pochopny należy uznać wniosek o sprzeczności oświadczeń późniejszych z wcześniejszymi. Sama zatem ocena czy wskazana w ostatnim wniosku o wznowienie postępowania nowa okoliczność faktyczna miała miejsce, dokonana przez organ na podstawie materiału dowodowego przez organ zebranego, budzi uzasadnione zastrzeżenia. Sąd I instancji nie dostrzegł opisanej wyżej potrzeby uzupełnienia przez organ materiału dowodowego w sytuacji gdy materiał dotychczas zgromadzony był niejasny oraz w sposób oczywisty istniały dowody możliwe do przeprowadzenia, które z istotnym prawdopodobieństwem mogły pozwolić niejasności te wyeliminować. Dowód z zeznań świadków w osobach autorów złożonych w sprawie pisemnych oświadczeń, polegający na bezpośrednim zetknięciu (pracownika) organu ze świadkami i możliwości bieżącego, ukierunkowanego przez organ skonfrontowania ich z innymi dowodami, dałby zresztą nieporównanie szerszą podstawę do oceny wiarygodności ich twierdzeń i całego materiału dowodowego sprawy, który ma bardzo ograniczony charakter (nieliczne, szczątkowe dokumenty z lat 50-tych, ograniczone w zasadzie do decyzji i innych orzeczeń, brak akt postępowań, w których decyzje/orzeczenia te zostały wydane oraz pisemne, krótkie w swej treści oświadczenia naocznych świadków). W ocenie skarżącego kasacyjnie przepisy nie wyłączają możliwości wznowienia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ani wznowienia postępowania w sprawie o wznowienie postępowania. W pierwszym postępowaniu "wznowieniowym", zakończonym decyzją z 2014 r., badana była nowa wówczas okoliczność gospodarowania przez ojca skarżącego na nieruchomości. Na podstawie wówczas przeprowadzonych dowodów organ ukształtował swe przekonanie, że gospodarowanie to miało miejsce jedynie do 1950 r. Istotnie treść oświadczeń świadków z 2012 r. mogła w sposób uzasadniony wywołać takie przekonanie. Nowa okoliczność powołana w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją (gospodarowanie na nieruchomości także w dalszym okresie, aż do 1958 r.) wpływa natomiast na rozumienie, ocenę dowodów, przeprowadzonych we wspomnianym pierwszym postępowaniu; wymusza ponowną analizę pisemnych oświadczeń, która ujawnia, że oświadczenia te wcale nie muszą mieć znaczenia takiego, jakie wyinterpretował z nich organ. Nowa okoliczność ujawniona w kolejnym postępowaniu "wznowieniowym" odnosi się zatem do nowej okoliczności, badanej w pierwszym postępowaniu w tym trybie; odnosi się do przedmiotu tamtego postępowania. Ustalenie w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, że ojciec skarżącego gospodarował na nieruchomości aż do jesieni 1958 r. zrewidowałoby ustalenia, poczynione w postępowaniu zakończonym decyzją z 2014 r. oraz prawdopodobnie doprowadziłoby do uchylenia tej decyzji. Nietrafnie Sąd I instancji wskazuje, że kwestia wiarygodności oświadczeń pisemnych naocznych świadków powinna stanowić przedmiot badania organu w postępowaniu zakończonym decyzją z 2014 r., nie zaś w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Przede wszystkim oświadczenia złożone w 2016 r. i 2018 r. nie istniały na moment wydania decyzji w tym pierwszym postępowaniu. Wiarygodność pierwszych oświadczeń, tj. tych z 2012 r. nie budziła natomiast wątpliwości organu. Organ zinterpretował je jedynie w sposób, który stoi w sprzeczności z oświadczeniami później złożonymi. To zatem te późniejsze oświadczenia wywołały potrzebę oceny wiarygodności poszczególnych dowodów. Kwestia ta uwidacznia wpływ nowej, powołanej dopiero w ostatnim postępowaniu "wznowieniowym" okoliczności faktycznej na przedmiot postępowania, którego wniosek o wznowienie dotyczył (okoliczność dalszej uprawy ziemi na nieruchomości aż do 1958 r. powoduje potrzebę zweryfikowania ustaleń, poczynionych przez organ w poprzednim postępowaniu, na podstawie wcześniejszych oświadczeń z 2012 r.) oraz implikuje konieczność przeprowadzenia dodatkowych dowodów z zeznań świadków. Zarządzeniem z 16 września 2021 r. Przewodniczący Wydziału I w Izbie Ogónoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, poinformował strony postępowania, że w związku ze zmianą art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm., dalej: uCOVID-19) wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach, w których strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. We wskazanym wyżej okresie nie przeprowadza się rozpraw w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego z udziałem stron. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. W związku z powyższym zwrócono się do stron postępowania o udzielenie informacji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, czy wyrażają zgodę na rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. W razie wyrażenia zgody, poinformowano o możliwości przedstawienia, w terminie 7 dni, dodatkowych wyjaśnień na piśmie. W przypadku braku zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zwrócono się o udzielenie informacji, czy strona posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Poinformowano także, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19 Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenia posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna, że rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W odpowiedzi Minister oraz skarżący kasacyjnie wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w tej kwestii. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 listopada 2021 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyny wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. Takie postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w oparciu o dowody zgłoszone we wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można żądać w oparciu o zamknięty katalog przesłanek. W przypadku wznowienia na wniosek, na wnioskodawcy ciąży obowiązek wskazania przesłanki wznowienia. Skarżący określił, że podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i jako nowe okoliczności uzasadniające wznowienie wskazał fakt, że jego poprzednik prawny gospodarował na nieruchomości także po roku 1950, co do tej pory nie było uwzględniane, a na potwierdzenie, że gospodarowanie miało miejsce do jesieni 1958 r. jako dowód wskazał pisemne oświadczenia złożone przez trzy osoby. Wskazane okoliczności i dowody zostały przez organ uwzględnione w wydanych decyzjach, postępowanie dowodowe dotyczyło zatem zarówno okoliczności, jak i nowych dowodów. We wniosku nie określono, że nowym dowodem są zeznania świadków, zeznania świadków wymagające dopiero przeprowadzenia nie mogą być wszak dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji dotychczasowej. Podobnie wygląda sprawa z przedłożonymi oświadczeniami, sporządzonymi po dniu wydania decyzji ostatecznej, one również nie spełniają przesłanki istnienia w dniu wydania decyzji ostatecznej. W tym zakresie ocena przeprowadzonego postępowania dowodowego przez Sąd I instancji jest prawidłowa. W postępowaniu wznowieniowym właściwy organ nie ma obowiązku dopuszczania z urzędu dowodów, w celu ewentualnego zgromadzenia dowodów uzasadniających uchylenie decyzji dotychczasowej, albowiem prowadzone postępowanie dowodowe powinno dotyczyć dowodów zgłoszonych jako przesłanka wznowienia. Uzupełniać katalogu tych dowodów organ nie miał obowiązku, natomiast ich ocena jako niespełniających przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 jest prawidłowa, albowiem nie są to dowody istniejące w dacie wydania decyzji dotychczasowej, są to dowody nowe. Jeżeli zaś chodzi o nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji dotychczasowej, a nieznane organowi, skarżący wskazał na fakt gospodarowania poprzednika prawnego na nieruchomości do jesieni 1958 r. Nowa zgłaszana okoliczność dotyczy przeszłości, wymagała jednak udokumentowania. Skarżący wskazał na złożone pisemne oświadczenia jako dowody potwierdzające te okoliczność. Podlegały one ocenie organu zgodnie z art. 80 k.p.a. na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena ta, odmawiająca dowodom wiarygodności ze względu sprzeczność z dokumentami urzędowymi zgromadzonymi w sprawie, dodatkowo o archiwalnym charakterze, jak też ze względu na miarodajność osób składających te oświadczenia, jest prawidłowa. Ocena Ministra nie jest arbitralna i znajduje oparcie w zasadach doświadczenia życiowego i wiedzy z zakresu psychologii poznawczej. Zasady te wskazują, że w przypadku okoliczności odległych w czasie, większą miarodajnością cechują się materiały pisane i dokumenty. Prowadzenie dowodu ze źródeł osobowych na okoliczność zdarzeń sprzed kilku dziesięcioleci obarczone jest ryzykiem wynikającym z szeregu uwarunkowań poznawczych (np. tzw. pamięcią źródła informacji, efektem dezinformacji, efektem fałszywych wspomnień lub innych tendencyjności pamięci). W tym kontekście Minister trafnie ocenił, że zmienne w czasie i każdorazowo nakierowane na eliminację argumentów podawanych przez organ w kolejnych decyzjach oświadczenia świadków nie są przekonujące i nie można dać im wiary, w szczególności w kontekście sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym. W tych okolicznościach zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osób, których oświadczenia zostały negatywnie zweryfikowane ze względu na niewiarygodność tych osób, nie może zostać uznane za naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Nie mając podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd I instancji nie naruszył art. 151 p.p.s.a., oddalając skargę. Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej. Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był przepis art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19. Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło