I OSK 771/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-29

Skład orzekający: Marek Stojanowski, Aleksandra Łaskarzewska, Agnieszka Miernik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy gmina może domagać się przekazania na własność udziału w nieruchomości Skarbu Państwa, jeśli lokale znajdujące się w tej nieruchomości są wynajmowane, a gmina czerpie z nich dochody, ale nie są to lokale socjalne lub zamienne?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracji publicznej oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ograniczyły rozumienie zadań gminy do kwestii gminnego budownictwa mieszkaniowego i lokali socjalnych. Stwierdził, że wynajem lokali mieszkalnych, z których gmina czerpie dochody, również wpisuje się w realizację polityki mieszkaniowej gminy i zaspokajanie potrzeb wspólnoty samorządowej, co stanowi zadanie własne gminy. W związku z tym, uznał, że nieruchomość może być związana z realizacją zadań gminy, a decyzja odmowna w oparciu o brak takiego związku była przedwczesna.
Stan faktyczny
Gmina Miasta G. wnioskowała o nieodpłatne przekazanie na własność udziału w nieruchomości Skarbu Państwa, argumentując, że lokale w budynku są zarządzane przez jednostkę budżetową gminy i czerpie ona z nich dochody. Wojewoda Pomorski i Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odmówiły przekazania, uznając, że lokale nie stanowią mieszkaniowego zasobu gminy i nie są wykorzystywane do realizacji zadań własnych gminy w zakresie budownictwa mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko organów. Gmina wniosła skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Pomorskiego, a także zasądził od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy Miasta G. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1875/23 w sprawie ze skargi Gminy Miasta G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 lipca 2023 r. nr KKU-133/22 w przedmiocie odmowy przekazania na rzecz gminy własności udziału w nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Pomorskiego z 29 czerwca 2022 r. znak NSP-II.7531.42.2020.DK; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy Miasta G. kwotę 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 11 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Miasta G. (dalej także: "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (dalej także: "organ") z 13 lipca 2023 r. nr KKU-133/22. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent Miasta G. – działający w imieniu Gminy Miasta G. – wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem z 14 lipca 2020 r. o nieodpłatne przekazanie na własność Gminy Miasta G. udziału w wysokości 3555/10000 w nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) wraz z przypisanymi do niej lokalami mieszkalnymi: nr (...), dla której prowadzi się księgę wieczystą nr (...) (udział w nieruchomości wspólnej: 450/10000), nr (...), dla której prowadzi się księgę wieczystą nr (...) (udział w nieruchomości wspólnej: 401/10000), nr (...), dla której prowadzi się księgę wieczystą nr (...) (udział w nieruchomości wspólnej: 401/10000), nr (...), dla której prowadzi się księgę wieczystą nr (...) (udział w nieruchomości wspólnej: 1318/10000), nr (...), dla której prowadzi się księgę wieczystą nr (...) (udział w nieruchomości wspólnej: 397/10000), nr (...), dla której prowadzi się księgę wieczystą nr (...) (udział w nieruchomości wspólnej: 588/10000). Podstawą marerialnoprawną wniosku był art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: "ustawa"). Decyzją z 29 czerwca 2022 r. znak NSP-II.7531.42.2020.DK Wojewoda Pomorski odmówił przekazania nieruchomości objętej wnioskiem. Decyzją z 13 lipca 2023 r. nr KKU-133/22 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił w pierwszej kolejności, że przekazanie nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy ma charakter fakultatywny i objęte jest uznaniem administracyjnym, a ponadto może nastąpić wyłącznie w celu realizacji zadań własnych gminy. W ocenie organu zasadniczą płaszczyzną oceny administracyjnej w sprawie jest celowość i racjonalności przekazania. W tym kontekście organ zauważył, że należy odwołać się do treści całej ustawy oraz wziąć pod uwagę upływ czasu – ponad 30 lat od dnia wejścia w życie ustawy. W ocenie organu sam fakt, że gmina zobowiązana jest realizować zadania określone w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej: "usg") nie oznacza, że każdy teren państwowy nadający się do realizacji tych zadań powinien zostać przekazany gminie. Tym samym w ocenie organu w sprawie nie doszło do naruszenia uznania administracyjnego. Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Miasta G. na decyzję z 13 lipca 2023 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji w pierwszej kolejności podniósł, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 ustawy gminie, na jej wniosek, może być także przekazane mienie ogólnonarodowe (państwowe) inne niż wymienione w ust. 1-3, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Przejęcie przez gminę nieruchomości w powołanym trybie nie jest tożsame z nabyciem z mocy prawa przez gminę prawa własności określonej nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 4 ustawy nie jest bowiem decyzją stwierdzającą nabycie przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości, gdyż jest to decyzja konstytutywna, a ponadto zawsze ma charakter uznaniowy w odróżnieniu od mającej charakter deklaratoryjny decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 1 ustawy. Dlatego też ocena okoliczności, ustalenie, czy mienie objęte wnioskiem gminy jest związane z realizacją jej zadań, jak i przesądzenie o celowości i racjonalności przekazania na tej podstawie mienia ogólnonarodowego gminie, ustawodawca pozostawił ocenie i uznaniu organu orzekającemu o tym przekazaniu. Przekazanie gminie mienia w trybie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej nie jest także obligatoryjne. Decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy. Użycie w przepisie art. 5 ust. 4 ustawy wyrazów "może (...) być przekazane" wskazuje bowiem, że przy jego stosowaniu organy działają według uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet fakt, że mienie ogólnonarodowe jest związane z realizacją zadań gminy, nie obliguje organu do przekazania go tej gminie, lecz ma on prawo wyboru rozstrzygnięcia (przekazać bądź nie przekazać) pod warunkiem, że wydana decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona. W ocenie Sądu Wojewódzkiego stan faktyczny i prawny sprawy nie budzi wątpliwości i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym działka znajduje się w strefie oznaczonej symbolem "02 U/MW3 - zabudowa usługowa/zabudowa wielorodzinna". W wypisie z rejestru gruntów przedmiotowa działka została oznaczona jako "B - tereny mieszkaniowe". Działka zabudowana jest 7-kondygnacyjnym budynkiem mieszkalno-usługowym. Jak wynika z wniosku, przedmiotowym budynkiem administruje i nadzór nad wnioskowanymi lokalami sprawuje Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych w G. będący jednostką budżetową Gminy Miasta G. Do jego zadań należy m.in. zarządzanie komunalnym zasobem mieszkaniowym, zasobem mieszkaniowym Skarbu Państwa oraz administrowanie nieruchomościami wspólnymi w ramach zawartych umów. W piśmie z 15 lipca 2021 r. Prezydent Miasta G. podał, że lokale znajdujące się w tym budynku nie zostały wynajęte jako lokale zamienne lub socjalne, lecz według niżej wskazanych zasad: lokal nr 6 - zajmowany jest w ramach kontynuacji najmu w trybie art. 691 kc, lokal nr 13 - zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej, lokale nr 10, 14, 16, 17 - zajmowane na podstawie zawartej umowy z właścicielem. Ponadto, co istotne, w piśmie tym prezydent sam przyznał, że wskazane lokale nie stanowią mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta G. a decyzje administracyjne o przydziale lokali wydane były w okresie gdy obowiązywał jeszcze na terenie G. szczególny tryb najmu. We wcześniejszym piśmie z 11 grudnia 2020 r. prezydent podał, że lokale objęte zaskarżoną decyzją, zgodnie z umowami najmu, stanowią lokale mieszkalne i są wynajmowane na tych samych zasadach, co lokale gminne. Informacje te w świetle pisma z 15 lipca 2021 r. oznaczają, że lokale obciążone są tymi samymi stawkami czynszów co lokale komunalne. W świetle powyższych ustaleń i zgodnie z legalną definicją mieszkaniowego zasobu gminy określoną w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725, dalej: "uopl"), zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o mieszkaniowym zasobie gminy – należy przez to rozumieć lokale służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, stanowiące własność gminy lub jednoosobowych spółek gminnych, którym gmina powierzyła realizację zadania własnego w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, z wyjątkiem społecznych inicjatyw mieszkaniowych, oraz lokale pozostające w posiadaniu samoistnym tych podmiotów, przedmiotowa nieruchomość nie przynależy do zasobu mieszkaniowego Gminy Miasta G. powyższe lokale również nie stanowią mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta G., nie były bowiem wynajmowane w ramach pomocy mieszkańcom gminy jako np. lokale socjalne, czy lokale zaspokajające potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 usg do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, które w szczególności obejmują sprawy z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego. Administrację nad przedmiotowym budynkiem sprawuje Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych w G., który reprezentuje Gminę Miasta G. a czynsz stanowi dochód Gminy Miasta G. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że przedmiotem obrotu może być tylko lokal, a jego los prawny dzieli ex lege sporny udział. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Niezależnie od tego uznając, że przedmiotem postępowania jest lokal oraz związany z nim udział w nieruchomości wspólnej, W ocenie Sądu Wojewódzkiego gmina nie wykazała, aby w przedmiotowych lokalach zaspokajała zbiorowe potrzeby wspólnoty z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego na warunkach uzasadniających przekazanie nieruchomości w trybie komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywiódł, że organy orzekające w sprawie trafnie przyjęły, iż gmina nie wykazała, aby spełniona została przesłanka komunalizacji w tym trybie. Gmina nie wykazała, że lokale mieszkalne znajdujące się w budynku miały status lokali socjalnych, zamiennych lub aby stanowiły zasób mieszkaniowy na potrzeby rodzin o niskich dochodach. Stanowisko organów jest zatem prawidłowe. Organy zasadnie przyjęły, że nie można uznać, że na przedmiotowej nieruchomości są realizowane zadania własne gminy z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego, a skoro gmina czerpie z lokali dochody, to funkcja Gminy nie polega na służeniu społeczności lokalnej poprzez gminne budownictwo mieszkaniowe, lecz na pobieraniu pożytków z przedmiotu najmu. Zdaniem Sądu I instancji oznacza to, że skarżąca gmina nie spełnia przesłanki art. 5 ust. 4 ustawy. Możliwości skorzystania przez skarżącą gminę z powołanej regulacji prawnej stoi także na przeszkodzie interes właściciela spornej nieruchomości, czyli Skarbu Państwa. Skoro Gmina Miasto G. nie realizuje na przedmiotowej nieruchomości zadań własnych w sposób, który uzasadniałby przekazanie jej tej nieruchomości na własność, to przekazanie przedmiotowej nieruchomości na własność gminy służyłoby w istocie przysporzeniu majątkowemu. Sąd Wojewódzki podzielił zatem stanowisko organów orzekających w sprawie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Gmina Miasto G. Zaskarżając wyrok w całości skarżąca kasacyjnie zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa") naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a. przepisu art. 151 ppsa w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023 r. poz. 775 ze. zm., dalej "kpa") polegające na przyjęciu przez WSA w Warszawie, iż Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie przekroczyła granic uznania administracyjnego i uzasadniła w sposób wyczerpujący odmowę przekazania na rzecz Gminy Miasta G. własności udziału w wysokości 3555/10000 w nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) wraz z przypisanymi do niego lokalami mieszkalnymi, podczas gdy kwestia fakultatywności przekazania mienia państwowego gminie w tym trybie nie mogła być podstawą uzasadnienia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem stwierdzenie przez organ, iż Gmina Miasta G. nie spełnia jednej z przesłanek przekazania mienia w tym trybie tj. istnienia związku mienia z realizacją przez gminę zadań własnych, prowadzi do wydania decyzji odmownej, która ma charakter związany, a tym samym w ogóle nie zachodzi potrzeba rozważania okoliczności uzasadniających rozstrzygnięcie sprawy w ramach uznania administracyjnego; b. art. 151 ppsa w związku z art. 77 § 1 kpa oraz art. 7 kpa polegające na przyjęciu przez WSA w Warszawie, iż brak przeprowadzenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy mienie, którego sprawa dotyczy, jest aktualnie związane z realizacją zadań Gminy Miasta G. nie doprowadziło do nieustalenia niezbędnej materialnoprawnej przesłanki komunalizacji tego mienia; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: a. art. 5 ust. 4 ustawy przez błędne uznanie przez WSA w Warszawie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przekazania na rzecz Gminy Miasta G. udziału w wysokości 3555/10000 w nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) wraz z przypisanymi do niego lokalami mieszkalnymi, mimo iż Gmina wykorzystuje lokale te do wykonywania zadań własnych polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty przez realizację gminnego budownictwa mieszkaniowego, a przedmiotowa nieruchomość zarządzana jest przez administrację budynkami komunalnymi, będącą jednostką budżetową Gminy Miasta G.; b. art. 5 ust. 4 ustawy w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. uopl, przez uznanie, iż Gmina Miasta G. nie realizuje, wykorzystując lokale mieszkalne znajdujące się pod adresem (...), zadań własnych polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty przez realizację gminnego budownictwa mieszkaniowego, gdyż lokale te nie były wynajmowane w ramach pomocy mieszkańcom gminy jako np. lokale socjalne, czy lokale zaspokajające potrzeb rodzin o niskich dochodach, mimo iż jak wynika wprost z uchwały nr XI/392/19 Rady Miasta G. z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta G. lokale te znajdują się w mieszkaniowym zasobie gminy, który służy do wykonywania zadań własnych z zakresu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej; c. art. 5 ust. 4 ustawy w związku z art. 4 ust. 1 uopl przez uznanie, iż Gmina Miasta G. nie realizuje, wykorzystując lokale mieszkalne znajdujące się pod adresem (...) wraz z przypisanym do nich udziałem w wysokości 3555/10000 w nieruchomości położonej w G. przy ul. (...), zadań własnych polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty przez realizację gminnego budownictwa mieszkaniowego, gdyż gmina czerpie pożytki z przedmiotu najmu, a to wyklucza służenie przez gminę społeczności lokalnej przez gminne budownictwo mieszkaniowe; d. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., dalej: "ugn") polegające na niezasadnym pominięciu przez Sąd I instancji, iż organ naruszył ww. przepis w sposób skutkujący uchyleniem decyzji przez skierowane jej do Wojewody Pomorskiego, zamiast do Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej jako do organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za jej uwzględnieniem. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi Gminy Miasta G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 13 lipca 2023 r. nr KKU-133/22 i jej uchylenie na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 ppsa oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa. Ponadto skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 ppsa, albowiem strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy a druga strona nie zażądała jej przeprowadzenia. W pierwszej kolejności należy podnieść, że jak trafnie wskazała skarżąca kasacyjnie, o uznaniowości decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy można mówić wyłącznie w przypadku spełnienia obu wymienionych w powyższym przepisie przesłanek, tj. przysługiwania na dzień 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa prawa własności mienia objętego wnioskiem oraz istnienie związku tego mienia z realizacją zadań gminy wnioskującej o jego przekazanie. Natomiast w razie niespełnienia którejkolwiek z przesłanek organ nie rozważa zasadności przekazania określonego mienia w warunkach uznania administracyjnego, ale zobowiązany jest wydać decyzję odmowną – która w tym przypadku ma charakter związany. Charakter sporny w sprawie ma druga z wymienionych przesłanek, gdzie organy administracji publicznej oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznały, że lokale znajdujące się na nieruchomości objętej wnioskiem nie stanowią mieszkaniowego zasobu gminy, a zatem wskazana nieruchomość nie wykazuje związku z realizacją zadań gminy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko jest błędne. Za nadmierne uproszczenie należy bowiem uznać ograniczenie rozważań dotyczących zadań gminy wyłącznie do kwestii dotyczących gminnego budownictwa mieszkaniowego, o którym stanowi art. 7 ust. 1 pkt 7 usg. Nie budzi bowiem wątpliwości, że określony w art. 7 ust. 1 katalog zadań gminy nie ma charakteru wyczerpującego, zaś zadania publiczne powierzone przez ustawodawcę gminom wynikają również z wielu przepisów szczególnych znajdujących się w różnych ustawach (zob. M. Augustyniak, T.Moll [w:] B.Dolnicki (red), Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 7). Sam fakt, że na przedmiotowej nieruchomości gmina nie realizuje gminnego budownictwa mieszkaniowego, jak również fakt, iż lokale znajdujące się na nieruchomości nie są wynajmowanie w ramach pomocy mieszkańcom gminy jako lokale socjalne czy też zaspokajające potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o najniższych dochodach nie może zatem przesądzać o wyniku sprawy. W orzecznictwie wskazano, że poza art. 7 ust. 1 pkt 7 usg zadania gminy z zakresu realizacji potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej przewidziane zostały także chociażby w przepisie art. 4 ust. 1 uopl, zgodnie z którym tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy – przy czym zadania te mogą być realizowane w zróżnicowanej formie, w tym również niezwiązanej z budownictwem mieszkalnym bądź wynajmowaniem lokali osobom o niskich dochodach – albowiem obecnie obowiązujące przepisy przewidują dla gminy wiele różnorodnych instrumentów przeznaczonych do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2023r. sygn. akt I OSK 2634/20 i I OSK 1366/21). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę pogląd powyższy podziela. Mając to na uwadze należy zauważyć, że bezpodstawny jest pogląd, jakoby lokale znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości nie wchodziły w skład zasobu mieszkaniowego gminy – tym bardziej, że przepis art. 2 ust. 1 pkt 10 uopl stanowi, że przez zasób taki należy rozumieć lokale służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, stanowiące własność gminy lub jednoosobowych spółek gminnych, którym gmina powierzyła realizację zadania własnego w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, z wyjątkiem społecznych inicjatyw mieszkaniowych, oraz lokale pozostające w posiadaniu samoistnym tych podmiotów – a więc nie ogranicza omawianego pojęcia wyłącznie do lokali socjalnych, zamiennych czy też przeznaczonych dla osób o niskich dochodach. Nie ma zatem podstaw aby wykluczyć z zasobu mieszkaniowego gminy lokale mieszkalne z których gmina pobiera pożytki – i ten fakt również nie stoi na przeszkodzie w wykazaniu związku nieruchomości z realizacją zadań gminy w zakresie potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Skoro zatem wymienione lokale wchodzą w skład gminnego zasobu mieszkaniowego, a przy tym nie było w sprawie kwestionowane, że zarządzane są one przez administrację budynków komunalnych, stanowiącą jednostkę budżetową Gminy Miasta G. nie sposób kwestionować że nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania pozostaje związana z realizacją zadań gminy w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, a zatem zadań własnych gminy w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy. Fakt, że nie są to lokale przeznaczone specjalnie dla osób o niskich dochodach nie może przesądzać o tym, że wynajem takich lokali przyczynia się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, nie ma zatem przeszkód aby uznać, że tego rodzaju działalność wpisuje się w realizację polityki mieszkaniowej gminy, która niewątpliwie stanowi zadanie publiczne. Jako zasadne należy w takim przypadku uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 5 ust. 4 ustawy i art. 4 ust. 1 uopl co do błędnego przyjęcia, że w ustalonym stanie faktycznym brak jest związku pomiędzy nieruchomością objętą wnioskiem komunalizacyjnym a realizacją zadań gminy w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Przedwczesne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 7 kpa co do przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz art. 5 ust. 4 ustawy przez błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przekazania na rzecz Gminy Miasta G. udziału w nieruchomości wraz z przypisanymi do niego lokalami mieszkalnymi. Kwestia podjęcia rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego nie była przedmiotem analizy w toku dotychczasowego postępowania, a nawiązywanie do kwestii uznaniowości w negatywnym dla wnioskodawcy rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej było nietrafnie, skoro uznano, że w sprawie nie jest spełniona przesłanka istnienia związku pomiędzy przedmiotowym mieniem a wykonywaniem przez gminę jej zadań. Zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 77 § 1 kpa i art. 7 kpa nie jest trafny, gdyż zgodnie z uzasadnieniem powołanej podstawy kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania miałoby polegać na nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie materialnoprawnej przesłanki komunalizacji, podczas gdy nie ulega wątpliwości, że postępowanie takie zostało przeprowadzone, a organy jedynie niewłaściwie oceniły czy dana okoliczność została udowodniona. Jako trafny należy ocenić także zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 ugn. Zgodnie z art. 23 ust. 1e ugn w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu – tak jak w rozpoznawanej sprawie – Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Powyższe należy jednak odpowiednio odnieść do realiów sprawy, w której to wojewoda był organem wydającym decyzję w I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę okoliczność tego rodzaju wykluczyła możliwość zastosowania art. 23 ust. 1e ugn, a zatem Skarb Państwa powinien reprezentować starosta na zasadach ogólnych (więcej na ten temat, zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 2279/21). Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę orzekając o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Pomorskiego – na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 oraz art. 193 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organy wyjaśnią w jaki sposób w niniejszej sprawie należy rozumieć pojęcie interesu społecznego oraz słusznego interesu strony wyrażone w art. 7 kpa, uwzględniając, że podmiotem wnioskującym o podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego jest gmina, a więc podmiot reprezentujący wspólnotę samorządową, który aktualnie wykorzystuje nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa do realizacji własnego zadania w zakresie tworzenia warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Zaprezentowane w sprawie rozumienie pojęcia interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli organy rozważą, wyjaśniając przyczyny wyższego wartościowania jednego z nich przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Przebieg tej operacji myślowej, w szczególności w sytuacji przyznania prymatu interesowi publicznemu, winien zostać wyczerpująco wyjaśniony w motywach wydanej decyzji, tak aby w specyficznych okolicznościach sprawy możliwe było wyprowadzenie wniosku, na czym polegało wyższe wartościowanie doniosłości interesu publicznego w konflikcie ze słusznym interesem strony, prowadzące do ograniczenia uprawnienia strony lub odmowy jego przyznania. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Na koszty sądowe składają się: wpis od skargi (200 złotych), opłata za uzasadnienie wyroku (100 złotych), wpis od skargi kasacyjnej (100 złotych), koszty pełnomocnika za I instancję (480 złotych) oraz koszty pełnomocnika za II instancję (240 złotych).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło