I OSK 822/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Joanna Runge - Lissowska NSA Henryk Ożóg (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 551/05 w sprawie ze skargi D. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oddala skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 3 listopada 2004 r. Komendant Miejski Policji w Szczecinie orzekł o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko sierżantowi sztabowemu D. P. – referentowi [...] Komendy Miejskiej Policji w [...]. Organ I instancji przedstawił D. P. zarzut wykorzystania w miesiącu kwietniu i maju 2004 r. w Szczecinie zawodu policjanta do celów prywatnych w ten sposób, że informacje uzyskane przy użyciu służbowych metod w postaci wiedzy o planowanych akcjach wymierzonych przeciwko przestępczości związanej z nielegalnym obrotem wyrobami alkoholowymi oraz tytoniowymi z obszaru wolnocłowego oraz na temat właścicieli pojazdów przekazał osobom zaangażowanym w działalność przemytniczą oraz na ich prośbę zlecił prowadzenie kontroli drogowej pojazdu Opel Combo nr rej. [...] załodze Sekcji Ruchu Drogowego KMP w [...]. Organ I instancji podkreślił, że tym czynem D. P. naruszył art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. nr 7, poz. 58 ze zm.) w zw. z § 12 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. – Zasady etyki zawodowej policjanta. Uzasadniając swoje postanowienie organ I instancji stwierdził, że w dniu 3 sierpnia 2004 r. do Komendanta Miejskiej Policji w Szczecinie wpłynęły materiały z Prokuratury Rejonowej Szczecin Prawobrzeżny, z których wynikało, iż w trakcie prowadzonego śledztwa w sprawie zabójstwa B. K. ujawniono dowody świadczące o kontaktach osób zaangażowanych w działalność przemytniczą z funkcjonariuszami Policji. Zgodnie z poleceniem Komendanta Miejskiego Policji w [...] w powyższej sprawie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. W trakcie owego postępowania ustalono, że sierż. szt. D. P. ze Sztabu Policji Miejskiej w [...] w dniu 28 kwietnia 2004 r. na prośbę osób zajmujących się przemytem zlecił przeprowadzenie kontroli pojazdu marki Opel Combo o nr rej. [...] załodze Sekcji Ruchu Drogowego KMP w [...]. Ponadto ustalono, że skarżący informował o planowanych akcjach wymierzonych przeciwko przestępczości związanej z przemytem wyrobów alkoholowych i tytoniowych ze statków pływających po obszarze wolnocłowym, jak również dokonywał sprawdzeń pojazdów w komputerowej bazie danych, informując do kogo należą. Orzeczeniem z dnia 13 stycznia 2005 r. wydanym na podstawie art. 133 ust. 1 i art. 135j ust.1 pkt 3 oraz art. 134 pkt 6, ustawy o Policji po dokonaniu analizy całokształtu okoliczności i materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko policjantowi: sierż. szt. D. P. Komendant Miejski Policji w [...] postanowił uznać go winnym popełnienia zarzucanego czynu i wymierzyć karę wydalenia ze służby. Jak wynika z uzasadnienia biegły sądowy Sądu Okręgowego w Szczecinie badał zapisy treści pamięci telefonów komórkowych świadka J. P. podając między innymi treść korespondencji z osobą zapisaną jako "[...]". Organ I instancji ustalił na podstawie analizy informacji z wiadomości sms oraz wydruku z interwencji, iż osobą określoną jako "[...]" jest skarżący D. P. Podsumowując powyższe stwierdził, że zgromadzony materiał jednoznacznie wskazywał, że obwiniony sierż. szt. D. P. współpracował z J. P. przekazując jej informacje uzyskane w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych oraz uzyskiwane przy użyciu służbowych metod w postaci wiedzy o akcjach policyjnych wymierzonych przeciwko przestępczości związanej z nielegalnym obrotem wyrobami alkoholowymi oraz tytoniowymi z obszaru wolnocłowego oraz na temat właścicieli pojazdów samochodowych. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ I instancji podkreślił, że przesłuchany w charakterze obwinionego sierż. szt. D. P. nie przyznał się do zarzucanego czynu i skorzystał z przysługującego mu prawa do odmowy składania wyjaśnień w sprawie. W dniu 12 listopada 2004 r. sierż. szt. D. P. w trakcie kolejnego przesłuchania w charakterze obwinionego do przedstawionych zarzutów przyznał się jedynie częściowo i wyjaśnił, że: "Panią J. P. znał od około 6 lat i od tego okresu utrzymywał kontakty koleżeńskie polegające głównie na rozmowach telefonicznych." Skarżący wspomniał, że prawdopodobnie na początku roku potwierdzał informacje podawane przez J. P. raz w przypadku kiedy to zatrzymana została przez dwie osoby podające się za pracowników Urzędu celnego oraz drugi raz kiedy chciała potwierdzić dane właściciela samochodu, który nabyła. Wyjaśnił też, że znając bojaźliwe usposobienie J. P. zażartował sobie z niej wysyłając sms-a o treści – "akcja na prom" – ale dokładnej treści nie pamiętał. Organ wskazał, że naruszeniem dyscypliny służbowej i zawodowej było udzielenie J. P. informacji o właścicielach pojazdów samochodowych tj. informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Jak wynika z uzasadnienia kolejnym udowodnionym zarzutem w oparciu o ekspertyzy zapisów sms-ów dokonanych przez biegłych sądowych, były informacje uzyskane z Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej i Straży Granicznej skierowane przeciwko przestępczości związanej z nielegalnym obrotem wyrobami alkoholowymi oraz tytoniowymi z obszaru wolnocłowego. Organ I instancji zaznaczył, że przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne wykazało, iż sierż. szt. D. P. po otrzymaniu informacji o przeprowadzonej akcji służb celnych na nabrzeżu Weleckim i zarejestrowaniu w systemie komputerowym (dn. 23 kwietnia 2004 r. – godz. 15:11) niezwłocznie – po upływie minuty (godz. 15:12) przekazał ją znajomej Joannie P. Orzeczenie to w całości zostało zaskarżone przez D. P. o, który wniósł o wymierzenie mu stosownej mniej dotkliwej kary, przy uwzględnieniu, iż czynami swoimi nie naruszył dyscypliny służbowej, a jedynie zasady etyki zawodowej. Ponadto twierdził, że działał nieumyślnie, bez negatywnych konsekwencji dla służby oraz wskazał na okoliczność łagodzącą jaką miała stanowić jego dotychczasowa nienaganna praca w Policji. Orzeczeniem z dnia 23 lutego 2005 r. wydanym na podstawie art. 132 ust. 1, art. 133 ust. 8 pkt 1 i art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, po rozpoznaniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie postanowił zaskarżone orzeczenie utrzymać w mocy. Jak wynika z uzasadnienia, argumentacji obwinionego, nie podzieliła powołana w trybie art. 135m ust. 1 ustawy o Policji do zbadania zaskarżonego orzeczenia komisja, która na podstawie zgromadzonych dowodów uznała orzeczenie za w pełni uzasadnione. Organ II instancji podkreślił, że zgromadzony w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do ustalenia w tym zakresie odpowiedzialności obwinionego, a organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał jego oceny. Ustalenie, iż obwiniony swoim zachowaniem nie naruszył dyscypliny służbowej, lecz wyłącznie zasady etyki zawodowej nie stanowiło w sprawie okoliczności mogącej mieć wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej albowiem dla obydwu postaci przewinienia dyscyplinarnego przewidziany został tożsamy katalog kar. Przechodząc do kwestii wymiaru kary, organ odwoławczy uznał za trafne stanowisko zajęte w tej kwestii przez organ I instancji, który w zaskarżonym orzeczeniu wymierzył D. P. karę wydalenia ze służby w Policji. Jak wynika z uzasadnienia organ podkreślił, iż rodzaj przewinienia jakiego dopuścił się obwiniony zasługuje na szczególne potępienie, gdyż godzi ono w dobre imię Policji i podważa jej autorytet jako umundurowanej i uzbrojonej formacji służącej społeczeństwu i przeznaczonej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła, pełnomocnik D. P.. Wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił tą skargę. Zdaniem Sądu zarzut dotyczący przekazywania informacji o planowanych akcjach wymierzonych przeciwko przestępczości związanej z nielegalnym obrotem wyrobami alkoholowymi i tytoniowymi z obszaru wolnocłowego – osobom zaangażowanym w działalność przemytniczą został wystarczająco uzasadniony w toku postępowania dyscyplinarnego, a tłumaczenie obwinionego jakoby powiadomienie o planowanej akcji zostało przekazane dla żartów nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd nie podzielił także zarzutów skargi, że czyn zarzucany D. P. stanowi jedynie naruszenie zasad etyki zawodowej ale nie jest przewinieniem dyscyplinarnym. W ocenie Sądu przekazywanie przez policjanta informacji o planowanych akcjach osobom zamieszanym w działalność przemytniczą to zachowanie, które należy oceniać w kategoriach prawa karnego, a nie zasad etycznych. Skoro ustawodawca uznał, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności m.in.: utrata dokumentu zawierającego informacje stanowiące tajemnicę państwową lub służbową (art. 132 ust. 3 pkt 9 ustawy o Policji) to tym bardziej trzeba za naruszenie dyscypliny uznać przekazywanie informacji o planowanych akcjach wymierzonych w działalność przestępczą – osobom, które zamieszane są w tą działalność. Sąd ustalił, że w sprawie przeciwko D. P. prowadzone było postępowanie karne o czyn z art. 266 § 2 kk zakończone skierowaniem aktu oskarżenia. Jednakże nie uwzględniono wniosku pełnomocnika skarżącego złożonego na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. w sprawie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do czasu wydania wyroku przez Sąd w sprawie karnej przeciwko D. P. Zdaniem Sądu I instancji nie wystąpiły w sprawie przesłanki uzależniające rozstrzygnięcie sądu administracyjnego od wyroku karnego i wobec powyższego Sąd na rozprawie odmówił uwzględnienia wniosku. W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik D. P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego - art. 132 ustawy o Policji, poprzez błędne ustalenie, że czyn popełniony przez skarżącego stanowi naruszenie dyscypliny służbowej, a także naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153, poz. 1270 ze zm)– zwanej dalej u.p.s.a., a w szczególności art. 125 § 1 pkt 2 w zw. z art. 11, które miało zdaniem skarżącego wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że toczące się postępowanie karne o ten sam czyn zarzucony D. P., nie będzie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu administracyjnym, mimo przepisu art. 11, który stwierdza, że ustalenia wydanego, w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiąże Sąd Administracyjny. Zarzucając powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że mimo toczącego się postępowania karnego w sprawie o sygn. akt V K 783/05, przed Sądem Rejonowym w [...], o czyn taki sam jak zarzuca się skarżącemu w postępowaniu dyscyplinarnym, Sąd Administracyjny nie uznał za celowe zawieszenie postępowania, uznając że postępowanie dyscyplinarne jest samodzielnym, niezależnym od postępowania karnego, a funkcjonariusz policji podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Policja jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy o Policji) jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywatela środkami realizacji władztwa państwowego. Szczególna rola społeczna tej grupy zawodowej i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania innych, poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach, przepisów i zasad. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarygodności w oczach opinii publicznej, zwłaszcza że wiele uprawnień przyznanych Policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. Zgodnie z art. 132 ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej. Przekazywanie przez policjanta informacji o planowanych akcjach osobom zamieszanym w działalność przestępczą, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest zachowaniem naruszającym zasady dyscypliny służbowej. Funkcjonariusza Policji obowiązują bowiem szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. Sąd I Instancji prawidłowo uznał, że ciążący na skarżącym zarzut przekazywania informacji o planowanych akcjach wymierzonych przeciwko przestępczości związanej z nielegalnym obrotem wyrobami alkoholowymi oraz tytoniowymi z obszaru wolnocłowego – osobom zaangażowanym w tę działalność został wystarczająco udowodniony w toku postępowania dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym, a w związku z powyższym nie występują przesłanki nakazujące zawieszenie postępowania z urzędu zawarte w art. 125 § 1 pkt 2 u.p.s.a. uzależniające rozstrzygnięcie sądu administracyjnego od wyroku sądu karnego. Podobne stanowisko zostało zawarte we wcześniejszych orzeczeniach sądowoadministracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 r. Sygn. akt II SA 1561/03, LEX nr 150843 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1755/05, LEX 194440). Zauważyć należy, iż uznanie przez organ orzekający w postępowaniu dyscyplinarnym oczywistości popełnienia przestępstwa przez policjanta jest czymś odmiennym od uznania go winnym popełnienia przestępstwa przez sąd w postępowaniu karnym. Procesem karnym rządzą bowiem inne zasady niż w postępowaniu cywilnym, administracyjnym, czy jak w niniejszej sprawie, postępowaniu dyscyplinarnym. W ostatnio rozpoznawanych postępowaniach odmiennie niż jest to w procedurze karnej, nie obowiązuje zasada domniemania niewinności i tłumaczenie wszelkich niedających się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego. Możliwe jest zaistnienie sytuacji, w której rozstrzygnięcie organu orzekającego o winie w postępowaniu dyscyplinarnym będzie odmienne od wyroku wydanego przez Sąd w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 452/02, LEX nr 142331). Uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonaną w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko skarżącemu ocenę dowodów należy stwierdzić, że uznanie popełnienia przez niego zarzucanego mu wykroczenia dyscyplinarnego było w pełni uzasadnione. Z wyżej podanych przyczyn postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znajdują usprawiedliwienia wobec czego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 u.p.s.a.