I OSK 833/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia del. WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1616/11 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. I OSK 833/12 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1616/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wojewoda Kujawsko – Pomorski postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., na wniosek A. K., zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Żnińskiego z dnia [...] października 2006 r. w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej wraz z postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. odmawiającym uzupełnienia powyżej określonej decyzji. Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, w dniu [...] sierpnia 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie. A. K. w piśmie z dnia 30 marca 2010 r. skierowanym do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2009 r. Po rozpatrzeniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił postanowienie Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2009 r. Uchylenie postanowienia powoduje, iż nie występuje ono już w obrocie prawnym, co jest jednocześnie zdarzeniem prawnym powodującym niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z przyczyn przedmiotowych (brak przedmiotu postępowania). A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2011 r. We wniesionej skardze, skarżący domagał się załatwienia sprawy przez organ i stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Żnińskiego z dnia [...] października 2006 r. bez przekazywania sprawy do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podzielił stanowisko organów orzekających, że żądanie skarżącego dotyczyło stwierdzenia nieważności aktu (postanowienia), który został wyeliminowany z obrotu prawnego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Sąd I instancji stwierdził przy tym, że organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2009 r., gdyż brak było możliwości badania tego aktu przez organ w świetle art. 156 § 1 k.p.a., bowiem aktu tego nie było w obrocie prawnym. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł A. K., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, według norm przepisanych oświadczając, że pełnomocnik z urzędu nie otrzymał wynagrodzenia od skarżącego jako pełnomocnik z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa procesowego poprzez naruszenie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." przez nieuwzględnienie naruszenia następujących przepisów proceduralnych przez organy administracji mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) naruszenie art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd bezzasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki tego przepisu; b) art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w postaci błędnego przyjęcia, iż Minister Pracy i Polityki Społecznej nie jest właściwy do rozpoznawania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., poprzez zaniechanie wyrażenia poglądu w uzasadnieniu wyroku (brak dostatecznego poglądu), dlaczego Sąd uznał, że nie doszło do stwierdzenia nieważności; a) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich podstaw prawnych rozstrzygnięcia, nieprzedstawienie w uzasadnieniu wyroku całości stanu sprawy, nieodniesienie się do nieujętego w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy, nieodniesienie się do całości ujętego w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy, nieprzedstawienie w uzasadnieniu wyroku wszystkich zarzutów – wniosków podniesionych w skardze, nierozpoznanie ww. zarzutów – wniosków (nie rozpoznanie istoty sprawy) i nieustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu wyroku; b) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu może wziąć pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, rozpoznał sprawę w granicach zarzutów zgłoszonych w tej skardze. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest trafny. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wnoszący skargę kasacyjną musi więc wskazać, jakich konkretnie elementów brak, lub który z nich nie został w sposób należyty zastosowany oraz wykazać, jaki to miało wpływ na wynik sprawy. Zasadnie w skardze kasacyjnej zarzucono nie wyczerpujące przedstawienie sprawy i oceny stanu sprawy. Ponadto podkreślono, że sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób lakoniczny i niepełny, utrudnia prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji, co w rezultacie uniemożliwia prawidłowe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz kontrolę instancyjną wyroku. Z tak sformułowanym zarzutem nie można się nie zgodzić Napisanie uzasadnienia zawsze wymaga dołożenia należytej staranności. Jak bowiem trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2006 r., I FPS 3/06. "uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym, ma ono bowiem dać rękojmię, że sąd będzie staranniej zastanawiał się nad rozstrzygnięciem; ma umożliwić wyższej instancji zorientowanie się, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma służyć w razie wątpliwości ustaleniu granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków wyroku, a także przekonaniu stron co do trafności motywów wydanego rozstrzygnięcia (A. Miączyński: Znaczenie i rola uzasadnienia orzeczenia sądowego w sprawach cywilnych, Państwo i Praw 1970, z. 11, s. 20; W. Sanetra: Kilka uwag o uzasadnieniach orzeczeń Sądu Najwyższego, Przegląd Sądowy 2002, nr 9, s. 48-62; M. Bogusz: Powaga rzeczy osądzonej w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym, "Państwo i Prawo" 2004, z. 6, s. 87-98)". Uzasadnienie pełni dwojaką funkcję. Z jednej strony ma charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego. Strona, chcąc merytorycznie polemizować ze stanowiskiem Sądu musi poznać przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy oraz argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku pozwalające na należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia przesłanek ustawowych określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Z lektury części historycznej uzasadnienia wynika, że organy wydawały liczne decyzje , których daty wydania i numery stanowią część uzasadnienia przedstawiająca stan faktyczny sprawy, zaś część merytoryczna uzasadnienia wyroku sprowadza się do podania kompetencji wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz powtórzenia podanych wcześniej decyzji wraz z datami ich wydania i numeram. W tej sytuacji zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że tak sformułowane pisemne motywy zaskarżonego wyroku uniemożliwiają prawidłowe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro bowiem w uzasadnieniu nie przedstawiono precyzyjnie argumentacji Sądu I instancji, nie sposób skutecznie polemizować z tokiem rozumowania, którego efektem końcowym było zaskarżone orzeczenie. Ponadto, tak skonstruowane uzasadnienie praktycznie uniemożliwia przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej w zakresie podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej. Z pisemnych motywów wyroku nie można się bowiem dowiedzieć w jakim zakresie przeprowadzono kontrolę sądową zaskarżonej decyzji. Nie sposób więc ocenić, czy zasadnie Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada prawu. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i orzekł jak w sentencji wyroku.