I OSK 871/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 908/13 o odrzuceniu skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia 4 listopada 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 908/13, odrzucił skargę S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..]z dnia 4 listopada 2013 r. nr [..]w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego możliwe jest dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jakie przysługiwały skarżącemu w postępowaniu przed organem administracji. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona od rozstrzygnięcia, od którego przysługiwał stronie taki środek zaskarżenia, bowiem strona mogła wystąpić do SKO w [..]z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym była pouczona. W ocenie Sądu oznaczało to konieczność odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 tej ustawy. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł S.T., zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. a) art. 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pismo skarżącego z dnia 19 listopada 2013 r. stanowiło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadzie art. 127 K.p.a., b) art. 52 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący składając pismo z dnia 19 listopada 2013 r. do SKO w [..], w którym to piśmie wyraził jednoznacznie wolę weryfikacji decyzji z dnia 4 listopada 2013 r., nie skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte nie znajdują jakiegokolwiek usprawiedliwienia. Przypomnieć przede wszystkim należy, że każdy wojewódzki sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniesionej doń skargi, bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, w tym zachowanie wymogów przewidzianych w art. 52 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosownie do § 2 art. 52 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Ponadto skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 P.p.s.a.). Powołane przepisy jednoznacznie wskazują, że ustawodawca uzależnił dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego – w zależności od rodzaju skarżonego działania organu administracji publicznej - od wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia, bądź wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Przepis art. 52 § 1 P.p.s.a. określa związek między postępowaniami administracyjnymi, w których podejmowane są decyzje administracyjne i określone postanowienia, które mogą być zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a postępowaniem sądowoadministracyjnym. Wyraża on zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli przed wniesieniem skargi w postępowaniu administracyjnym nie zostały wykorzystane określone środki weryfikacji kwestionowanych indywidualnych aktów administracyjnych. Taka intencja ustawodawcy znajduje potwierdzenie w postanowieniach art. 52 § 2 P.p.s.a. w którym zostało wyjaśnione, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Samo wniesienie środka zaskarżenia nie jest przy tym równoznaczne ze spełnieniem omawianego warunku. O wyczerpaniu dyspozycji przewidzianej w art. 52 § 1 P.p.s.a. można mówić dopiero po rozpoznaniu przez organ administracji publicznej wniesionego środka zaskarżenia. Zatem niezachowanie przewidzianego tam trybu ma miejsce zarówno wówczas, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak też w przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ. Innymi słowy nie wystarczy samo złożenie środka zaskarżenia od kwestionowanych decyzji czy postanowienia organu I instancji, lecz wymagane jest, aby skarga została wniesiona na stosowne działanie organu podjęte po rozpatrzeniu takiego środka prawnego. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w danej sprawie, otwiera tej stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy również wyjaśnić, iż organ wydający decyzję w trybie nieważnościowym, uregulowanym art. 156 i dalszych Kpa, nie działa jako organ odwoławczy w stosunku do organu, który wydał rozstrzygnięcie objęte wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Decyzja wydana w postępowaniu nieważnościowym jest decyzją w nowej sprawie i wobec tego podlega weryfikacji w toku instancji. W przypadku gdy decyzja taka wydana była przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, służyć od niej będą stronom wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a dopiero potem skarga do sądu administracyjnego. Skarga ta musi więc być poprzedzona albo odwołaniem – jeśli przysługuje ono stronie – albo wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym musi być zawarte pouczenie co do tego, jakie środki zaskarżenia przysługują stronie, a ta z kolei obligowana jest do zastosowania się do takiego pouczenia. W przedmiotowej sprawie S.T. postąpił wbrew pouczeniu zawartemu w decyzji SKO w [..]z dnia 4 listopada 2013 r. i zamiast wystąpić do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skierował skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu. Sąd ten prawidłowo uznał, iż skarga ta złożona została przed wyczerpaniem przez stronę przysługujących jej w postępowaniu przed organem środków zaskarżenia, zatem naruszona została norma zawarta w art. 52 § 1 P.p.s.a. Takie naruszenie skutkować musiało odrzuceniem wniesionej skargi, na co słusznie wskazał Sąd I instancji. Należy również dodać, iż z pisma z 19 listopada 2013 r., wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną, nie można wyprowadzić wniosku, że stanowi ono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a. Pismo bowiem zostało skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu, a jego treść nie dawała podstaw do uznania, że intencją skarżącego jest złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wyraźnie wskazał, że "wnosi na podstawie art. 50 § 1 P.p.s.a. oraz art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę (...) na decyzję SKO w Legnicy z dnia 4 listopada 2013 r." . Również pozostałe zarzuty zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego są chybione, gdyż "zarzuty stanowiące podstawy kasacyjne, jako skierowane przeciwko orzeczeniu sądu pierwszej instancji, formułowane muszą być z odniesieniem do przepisów zastosowanych przez ten sąd" (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 541). Podobne poglądy odnaleźć także można w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. FSK 121/04, w którym zauważono, że "skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa (...) zastosowanego przez sąd" (ONSAiWSA z 2004 roku, nr 1, poz. 11). Tym samym, więc wskazanie w skardze kasacyjnej przepisów, których sąd nie stosował, czyni zgłoszony zarzut nieskutecznym. Odnosząc się natomiast do zarzutów zaniechania przez organ podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i nieustaleniu następnie faktycznych intencji strony oraz zdawkowe pouczenie strony przez organ, należy wskazać, że błędne pouczenie (lub jego brak) o sposobie zaskarżenia jak również naruszenie przez organ obowiązków wynikających z art. 8 i 9 K.p.a., mogą jedynie stanowić podstawę uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności, uprawniają zatem do występowania z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.