I OSK 981/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 54/17 o odrzuceniu skargi D. T. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 2 Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 54/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, odrzucił skargę D. T. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. Zdaniem Sądu I instancji skarga nie została wniesiona w sprawie należącej do właściwości sądu administracyjnego sprecyzowanej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Stosownie zresztą do treści pouczenia zawartego w zaskarżonym rozstrzygnięciu przysługuje od niego odwołanie do sądu powszechnego (Sądu Rejonowego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O.). Skarga podlega zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Od tego postanowienia skarżący złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, podczas gdy przedmiot sprawy podlega właściwości sądu administracyjnego, gdyż skarga dotyczyła decyzji administracyjnej wydanej z naruszeniem prawa; 2) art. 58 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy ze skargi wynikało, że sąd powszechny uznał się w przedmiotowej sprawie za niewłaściwy, w związku z czym sąd administracyjny nie mógł odrzucić skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, iż orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2010 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. W tym samym dokumencie, w punkcie 9 orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień orzekł, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, tzn. że ma prawo do karty parkingowej. Skarżący nie odwoływał się od tego orzeczenia, w związku z czym stało się ono decyzją ostateczną. Po wejściu w życie ustawy z dnia 23 października 2013 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw skarżący, chcąc nadal posiadać prawo do karty parkingowej, zobligowany był złożyć ponownie wniosek do Miejskiego Zespołu. Uczynił to w dniu [...] marca 2015 r., przy czym zaznaczył, iż wniosek składa tylko i wyłącznie dla celów uzyskania karty parkingowej. Jednocześnie, zgodnie z pouczeniem Miejskiego Zespołu do ww. wniosku załączył oświadczenie, że składa go w celu ustalenia prawa do karty parkingowej. Oświadczenie zawiera przygotowane przez Miejski Zespół pouczenie o treści: "Niniejsze oświadczenie należy dołączyć do wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności/o stopniu niepełnosprawności/o wskazaniach do ulg i uprawnień. Niezałączenie oświadczenia spowoduje, w przypadku posiadania aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności/o stopniu niepełnosprawności/ o wskazaniach do ulg i uprawnień, wydanie decyzji o odmowie wydania orzeczenia ze względu na posiadanie statusu osoby niepełnosprawnej ustalonego decyzją ostateczną". Pomimo złożenia wniosku jedynie w celu ustalenia wskazania do karty parkingowej, organ przeprowadził całą procedurę ustalania stopnia niepełnosprawności na nowo i orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. ponownie zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Jednocześnie, w tym samym dokumencie, w punkcie 9 orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień Miejski Zespół orzekł, iż skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 8 ust 3a pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. przesłanek do uzyskania karty parkingowej. Orzeczenie zostało doręczone skarżącemu wraz z zawartym pouczeniem o przysługującym prawie odwołania się do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w O. Skarżący skorzystał ze ścieżki odwoławczej, zaznaczając w odwołaniu z dnia [...] maja 2015 r., że dotyczy ono tylko i wyłącznie punktu 9 orzeczenia, czyli niespełnienia przesłanek do uzyskania karty parkingowej. Natomiast organ odwoławczy orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nie wskazując podstawy prawnej, uchylił zakwestionowane orzeczenie i dodatkowo zmienił stopień niepełnosprawności skarżącego z umiarkowanego na lekki. Autor skargi kasacyjnej podniósł dalej, iż zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 14 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień zawiera pouczenie o nieprzysługującym odwołaniu. Natomiast w decyzji, którą skarżący otrzymał z Miejskiego Zespołu, zawarte było pouczenie o możliwości odwołania się. Korzystając z tego prawa skarżący miał na względzie jedynie okoliczności, iż Wojewódzki Zespół może zmienić decyzję w zakresie przyznania mu prawa do karty parkingowej. Tymczasem Wojewódzki Zespół nie tylko rozpoznał odwołanie, choć z obowiązujących przepisów prawa wprost wynika, iż decyzja Miejskiego Zespołu jest ostateczna, a wiec odwołanie nie przysługuje, ale także uchylił zaskarżone orzeczenie w całości, nie wskazując jednak podstawy prawnej, która zobowiązywałaby go do "przeprowadzenia ponownie postępowania orzeczniczego na zasadach ogólnych". Wbrew zasadzie udzielania informacji wyrażonej w art. 9 K.p.a., ani Miejski Zespół, ani Wojewódzki Zespół nie pouczył skarżącego, że decyzja Miejskiego Zespołu z dnia [...] kwietnia 2015 r. w zakresie nieprzyznania mu prawa do karty parkingowej jest ostateczna, co w konsekwencji naraziło go na szkodę poprzez wydanie krzywdzącej i bezprawnej decyzji przez Wojewódzki Zespół. Decyzja ta została zaskarżona do Sądu Rejonowego w O., IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z zawartym w niej pouczeniem, a sprawa zarejestrowana pod sygn. akt [...]. Podczas rozprawy w dniu [...] grudnia 2016 r. sędzia poinformowała skarżącego, że Sąd Rejonowy może orzekać jedynie odnośnie stanu zdrowia, natomiast w kwestii nieważności decyzji właściwy jest sąd administracyjny, co znalazło swoje odzwierciedlenie także w uzasadnieniu do wyroku zapadłego w tej sprawie. Dalej autor skargi kasacyjnej podkreślił, że zgodnie z przytaczanym już § 13 ust. 3 pkt 14 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, od orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień nie przysługuje odwołanie. Ani kodeks postępowania administracyjnego, ani ustawy szczególne nie przewidują możliwości uchylenia decyzji wydanej przez Miejski Zespół, w związku z czym Wojewódzki Zespół nie miał prawa rozpatrywać odwołania skarżącego, które złożył w związku z błędnym pouczeniem, ani tym bardziej orzekać w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 112 K.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W związku z powyższym skarga, którą skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a która została odrzucona, dotyczy sprawy administracyjnej. Powinna być zatem rozpoznana przez ten Sąd, a jej odrzucenie powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dopuścił się naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Co więcej, sąd powszechny implicite uznał się za niewłaściwy do orzekania w sprawie dotyczącej prawidłowości orzeczenia przez Wojewódzki Zespół, przeto Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był obligatoryjnie zastosować przepis art 58 § 4 P.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 marca 2017 r., pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł w jego imieniu o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wypada ustosunkować się do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W tej materii należy podkreślić, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie, a Sąd nie jest związany w tym zakresie wnioskiem strony, czyli ma w tym zakresie swobodę wyboru, to uwzględniając zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 P.p.s.a.), nadto z uwagi na występujący w sprawie jedynie problem prawny, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Oceniając podniesione w niej zarzuty w granicach określonych przepisem art. 183 § 1 P.p.s.a., wedle którego Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu (inaczej niż wojewódzkie sądy administracyjne) bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu, jakiej w niniejszej sprawie nie stwierdził, doszedł do przekonania, iż są one nietrafne. Powyższa reguła oznacza, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie granicami i zarzutami skargi kasacyjnej jest równoznaczne z tym, iż Sąd ten nie jest władny do oceny zaskarżonego orzeczenia wykraczając poza nie ex officio. Jak wynika z akt sprawy Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2015 r. zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i w punkcie 9 tego orzeczenia wskazał, iż nie spełnia on przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.). Rozpoznając odwołanie skarżącego od ww. orzeczenia, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i zakwalifikował skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz w punkcie 9 orzeczenia stwierdził, iż co do spełnienia przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – "nie dotyczy". Organ oparł swe rozstrzygnięcie na przepisie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 139 K.p.a. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż orzekł na niekorzyść strony, gdyż zaskarżona decyzja rażąco naruszała prawo. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Sąd Rejonowy w O. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydał wyrok, w którym zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustalił że odwołujący się wymaga odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości oraz wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez organizacje pozarządowe i inne placówki, a w pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Skarżący wniósł od tego wyroku apelację, która do chwili wydania orzeczenia przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie nie została rozpoznana. Jak zatem wynika z powyższego zasadnie doszło do odrzucenia skargi D. T. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] czerwca 2015 r., jako że zgodnie z przepisem art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych sądem właściwym do rozpatrzenia odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Ponadto, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej ww. orzeczenie nie zostało wydane bez podstawy prawnej, a sąd powszechny we wskazanym w kasacji wyroku nie uznał się za niewłaściwy w sprawie. W wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] grudnia 2016 r. podano jedynie, że poza oceną Sądu pozostaje prawidłowość orzeczenia przez organ II instancji niższego stopnia niepełnosprawności, niż został wskazany w orzeczeniu organu I instancji. Nie ma też w tej sprawie znaczenia właściwość sądów w trybach nadzwyczajnych, bo taka sytuacja nie ma miejsca. Odnosząc się do kwestii karty parkingowej wskazać należy, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie wzoru oraz trybu wydania i zwrotu kart parkingowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 870, ze zm.), w przypadku niespełnienia warunków do otrzymania karty parkingowej, przewodniczący powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku spełniającego wymogi formalne, informuje pisemnie osobę niepełnosprawną o odmowie przyznania karty. Informacja o nieprzyznaniu karty powinna być uzasadniona. Z treści ww. przepisu wynika, że odmowa przyznania karty nie następuje w formie decyzji administracyjnej, ale informacji mającej charakter czynności materialno-technicznej. Warto wskazać, że brak formy decyzji administracyjnej w zakresie informacji o nieprzyznaniu karty parkingowej nie oznacza, że strona jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wydana na podstawie § 8 ust. 1 tegoż rozporządzenia informacja podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie przewodniczącego powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności do usunięcia naruszenia prawa - w terminie 14 dni od dnia, w którym stronie została doręczona informacja o nieprzyznaniu karty (p. art. 52 § 3 P.p.s.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro w odpowiedzi na wniosek skarżącego o wydanie kary parkingowej organ wydał decyzję w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to uznać należy, iż de facto wniosku skarżącego nie rozpoznał. W takiej sytuacji skarżący winien był skarżyć bezczynność organu w przedmiocie nierozpoznania jego wniosku o wydanie karty parkingowej. Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. ----------------------- 6