I OW 102/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędzia NSA Anna Lech Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrz Miasta Lubań o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta Lubań a Prezydentem Miasta Koszalina w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. Z. o przyznanie zasiłku stałego i opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Koszalina jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Pismem z dnia [...] lipca 2009 Burmistrz Miasta Lubań wystąpił na podstawie art. 22 K.p.a. w zw. z art. 15 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego miedzy Miastem Lubań - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Lubaniu a Miastem Koszalin - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Koszalinie, w sprawie z wniosku S. Z. o przyznanie zasiłku stałego i opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne. Wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Koszalinie przekazał Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie w Lubaniu wniosek S. Z. o przyznanie zasiłku stałego i opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Lubaniu przekazało wniosek S. Z. o przyznanie zasiłku stałego Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Lubaniu. Organ składający wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powołał się na art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) wskazując, że właściwość miejscowa gminy jest ustalana według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie przytoczono treść art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wskazano przy tym, że sam zamiar pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W dalszej części pisma Burmistrz Miasta Lubań podkreślił, że S. Z. wymeldował się spod adresu Lubań ul. [...] w dniu [...] maja 2006 r. Wskazano także, że jak wynika ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów S. Z. przez ostatnie dwa lata mieszkał w Gminie Ś. w miejscowości W., gdzie prowadził wspólne gospodarstwo domowe z B. K. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że po rozstaniu się z konkubiną i po pobycie w szpitalu nie mógł wrócić do swego poprzedniego miejsca zamieszkania z uwagi na złe warunki lokalowe. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w Koszalinie wynika natomiast, że w okresie od [...] lipca 2007 r. do dnia [...] stycznia 2009 r. S. Z. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Koszalinie. Występujący o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podniósł także, że S. Z. oświadczył, iż po opuszczeniu lokalu mieszkalnego, w którym obecnie zamieszkuje (Koszalin ul. [...]) będzie poszukiwał stancji w Koszalinie oraz że nie zamierza wrócić w strony rodzinne. W dalszej części wniosku wskazano, że podczas wizji przeprowadzonej przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubaniu w dniu [...] lipca 2009 r., w wyniku rozmowy z sąsiadami ustalono, że S. Z. zamienił się lokalem mieszkalnym z L. Ż., która od maja 1987 r. mieszka pod adresem [...] w Lubaniu. Natomiast S. Z. zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym położonym w Lubaniu pod adresem [...]. Z relacji sąsiadów wynika jednak, że pod tym adresem nikt nie przebywa od około 5-7 lat. Wobec powyższych ustaleń Burmistrz Miasta Lubań podniósł, że za miejsce zamieszkania S. Z. należy uznać Koszalin. Podkreślił przy tym, iż w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 8 ww. ustawy osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Koszalinie podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie przekazania wniosku S. Z. o przyznanie zasiłku stałego i opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ podniósł, iż S. Z. co prawda w treści przedmiotowego wniosku podał jako swój adres lokal znajdujący się w Koszalinie na ul. [...], jednakże w toku postępowania ustalono, że nie jest on ani czasowo ani na stale zameldowany pod tym adresem. Z analizy akt sprawy jednoznacznie wynika, że wnioskodawca ani nie jest zameldowany na terenie Gminy Koszalin, ani nie posiada tytułu prawnego do lokalu na terenie tej gminy, ani też nie posiada na tym terenie "przedmiotów niezbędnych do materialnej egzystencji". A zatem Gmina Koszalin nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku S. Z. o przyznanie zasiłku stałego i opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż S. Z. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, dlatego też przy określaniu właściwej miejscowo gminy do rozpoznania jego wniosku o przyznanie zasiłku stałego i opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne nie może mieć zastosowania art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt. 8 wskazanej ustawy osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Żaden z dwóch przedstawionych w cyt. przepisie przypadków nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że S. Z. od kwietnia 2009 r. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym na ulicy [...] w Koszalinie, a fakt, iż nie jest tam zameldowany w świetle przywołanego wyżej przepisu nie ma znaczenia. Skoro zatem S. Z. nie jest osobą bezdomną, to gminę właściwą miejscowo do rozpoznania jego wniosku należy ustalić według ogólnej zasady określonej w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsca zamieszkania", a zatem w tym zakresie należy odwołać się do definicji zawartej w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania w świetle przytoczonego przepisu można więc mówić, jeżeli zostaną spełnione dwie przesłanki – przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości (czynnik zewnętrzny) oraz wola, zamiar stałego pobytu (czynnik wewnętrzny). Przy czym przesłanki te muszą zostać spełnione kumulatywnie. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, iż S. Z. przebywa obecnie w Koszalinie i tam też zamierza pozostać na stałe. Poszukiwał pracy na terenie Koszalina - w okresie od [...] lipca 2007 r. do [...] stycznia 2009 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Koszalinie jako bezrobotny. Z powodu ciężkiej choroby przebywał w okresie od [...] grudnia 2008 r. do [...] kwietnia 2009 r. w szpitalu w Koszalinie. W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz w wywiadzie środowiskowym z tej samej daty S. Z. podał bowiem, iż od kwietnia 2009 r. mieszka w lokalu położonym na ul. [...] w Koszalinie, a po sierpniu 2009 r. planuje szukać dla siebie stancji w Koszalinie. Ponadto stwierdził, iż nie ma możliwości powrotu do rodzinnego Lubania, bowiem stracił tam mieszkanie służbowe, w związku z czym wymeldował się. Skoro zatem S. Z. w chwili obecnej przebywa w Koszalinie i zamierza założyć tam ośrodek swojej życiowej aktywności, to należy stwierdzić, iż miejscem zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego jest miasto Koszalin. Konsekwencją powyższego stanu rzeczy będzie zatem stwierdzenie, że to Prezydent Miasta Koszalina jest - zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - organem właściwym do rozpatrzenia wniosku S. Z. o przyznanie zasiłku stałego i opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne. Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.