I OW 103/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. L. o udzielenie pomocy w formie pokrywania kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ właściwy w sprawie Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. wnioskiem z dnia 6 maja 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o udzielenie pomocy A. L. i jej małoletniej córce w formie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 30 marca 2016 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęło podanie A. L. o udzielenie pomocy jej oraz jej małoletniej córce w formie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...]. MOPS w S. przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2016 r. powyższy wniosek przekazał według właściwości do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., wskazując, że A. L. swoje życiowe palny wiąże ze S. Tam bowiem zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy jak osoba bezrobotna. W S również złożyła wniosek o zasiłek rodzinny i świadczenie wychowawcze. Dyrektor MGOPS w S w toku prowadzonego postępowania ustalił, że A L. wraz z małoletnią córką od dnia 5 stycznia 2016 r., tj. od dnia opuszczenia Zakładu Karnego w [...], przebywa w Stowarzyszeniu [...], gmina S., gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy. Ponadto zameldowana jest na pobyt stały w S. Jednak zdaniem zainteresowanej nie może tam zamieszkać, gdyż lokal obecnie zajmuje wujek, który jest uzależniony od alkoholu, a dodatkowo w lokalu tym brak jest wody oraz prądu. Nie może liczyć na pomoc rodziny, gdyż ta zerwała z nią kontakty, a mąż do stycznia 2019 r. będzie przebywał w zakładzie karnym. W ocenie organu powyższe okoliczności świadczą, ze A. L. jest osobą bezdomną. W takiej zatem sytuacji gminą właściwą do rozpatrzenia jej wniosku jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. S. Dyrektor MGOPS w S. zaznaczył przy tym, że MOPS w S. już raz uznał się jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosków A. L., przyznając jej decyzjami z dnia [...] lutego 2016 r. oraz z dnia [...] marca 2016 r. zasiłki celowe w kwocie 200 zł każdy z przeznaczeniem na zaspokojenie jej bieżących potrzeb, określonych w jej podaniach. W odpowiedzi na wniosek Zastępca Dyrektora MOPS w S., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. podniósł, że A. L. swoje plany życiowe związała ze S. MGOPS w S. uznał się za właściwy, przyjmując wniosek oraz wypłacając zainteresowanej świadczenia rodzinne oraz świadczenia wychowawcze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.- dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku A. L. o udzielenie pomocy jej oraz jej małoletniej córce w formie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...]. Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Pojęcie osoby bezdomnej na użytek ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 ze zm., dalej ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że A. L. zameldowana jest na pobyt stały w S. Jednak nie może tam powrócić, gdyż obecnie mieszka tam jej wujek, który nadużywa alkoholu, a ponadto lokal ten nie jest zaopatrzony w energię elektryczną oraz bieżącą wodę. Dodatkowo, co wynika z ustaleń MGOPS w S., stan prawny mieszkania nie został uregulowany. Obecnie zainteresowana wraz z małoletnia córką przebywa w Stowarzyszeniu [...]. Placówka ta zapewnia schronienie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej. Jest zatem miejscem dającym schronienie do chwili, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby. Nawet gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt taki nie traci charakteru czasowego, a lokal nie może być traktowany jako służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. A zatem miejsce, gdzie obecnie przebywa A. L., nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Skoro w sprawie niesporne jest, że A. L. nie może powrócić do miejsca, gdzie jest na stałe zameldowana oraz że zainteresowana przebywa w Stowarzyszeniu [...], który nie stanowi "lokalu mieszkalnego", to zachodzą przesłanki do uznania A. L. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro miejscem zameldowania A. L na pobyt stały jest S., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] jest Burmistrz Miasta i Gminy S. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.