I OW 112/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia del. NSA Janusz Furmanek, Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta B. a Prezydentem Miasta G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. S.dotyczącego przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta G. jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 22 maja 2013 r. Burmistrz Miasta B. wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem Miasta G. w sprawie rozpoznania wniosku J. S. o przyznanie zasiłku celowego. Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2013 r. J. S. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w G. wniosek o udzielenie mu pomocy pieniężnej na żywność oraz przyznania biletu kredytowanego na przejazd do B. (po kserokopię dokumentu niezbędnego celem przedłożenia go przed komisję ds. orzekania stopnia niepełnosprawności w G.). Jak bowiem ustalono, J. S. do 2003 r. był zameldowany w B. przy ul. K. Obecnie zaś nie posiada stałego zameldowania, ale – jak sam wskazuje - miejscem jego zamieszkania jest miasto G. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r., kierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. zainteresowany podał, iż w G. mieszka od [...] lat i z tym miastem wiąże swoją przyszłość. Nie zamierza przy tym zmieniać miejsca swego pobytu. J. S. nie posiada wprawdzie własnego lokalu mieszkalnego, ale mieszka u osoby obcej w lokalu mieszkalnym przy ul. L. w G. Zdaniem zatem wnioskodawcy, z uwagi na treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym miejscowo do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy był Prezydent Miasta G. Odpowiadając na wniosek, uczestniczący w sporze Prezydent Miasta G. wnosił o wskazanie - jako organu właściwego do rozpoznania wniosku J. S. – Burmistrza Miasta B. W uzasadnieniu swego stanowiska uczestnik postępowania podkreślał, iż zainteresowany korzysta ze świadczeń w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w G. od dnia [...] stycznia 2012 r., to jest od momentu kiedy po opuszczeniu zakładu karnego zwrócił się o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup biletu do B.. W tym czasie J. S. przebywał w altanie działkowej. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. w/w wystąpił o przyznanie mu prawa do zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia oraz zasiłku celowego na zakup żywności. Rodzinny wywiad środowiskowy został przeprowadzony z zainteresowanym w lokalu mieszkalnym przy ul. L. w G., gdyż - z uwagi na silne mrozy – J. S. zamieszkał wtedy u osoby obcej, bez obowiązku uiszczania opłat za korzystanie z tego lokalu. Uczestnik podkreślał w tym miejscu, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. - na mocy art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej - jako ośrodek właściwy ze względu na miejsce zamieszkania zainteresowanego, zwrócił Ośrodkowi w G. wydatki za pomoc przyznaną w formie zasiłku okresowego przyznanego J. S. w miejscu pobytu, na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] oraz zasiłku celowego na zakup żywności przyznanego na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]. Następnie, w dniu [...] maja 2013 r. w/w złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w G. przedmiotowy wniosek (w sprawie zasiłku celowego), który skierował do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W związku z powyższym, Ośrodek w G. przekazał powyższy wniosek wraz z kompletem dokumentów, tj. aktualizacją wywiadu środowiskowego, oświadczeniem o stanie majątkowym, zaświadczeniem lekarskim, zaświadczeniem z Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. i orzeczeniem o niepełnosprawności, Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. Zdaniem uczestnika postępowania, ten organ bowiem był właściwy miejscowo do rozpoznania wniosku strony. Prezydent Miasta G. wskazywał w tym miejscu na przepis art. 25 k.c., który przewiduje, że o miejscu zamieszkania decyduje występowanie dwóch elementów: obiektywnego (corpus) i subiektywnego (animus). Wprawdzie – jak wywodzono - nie budziło wątpliwości, że J.S . przebywa obecnie w G., ale nie ma żadnego dowodu potwierdzającego - jak długo. W Ośrodku w G. zainteresowany korzystał tylko z jednorazowej pomocy w formie zasiłku celowego (na zakup biletu refundowanego na przejazd do B. – decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r. - nr [...]) a następnie z zasiłku okresowego (z dnia [...] stycznia 2013 r. decyzja nr [...]) oraz zasiłku celowego na zakup żywności (decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]). Odnosząc się zaś do kwestii "woli strony co do stałego pobytu" uczestnik postępowania podnosił, że J. S. jest w stałym kontakcie z rodziną zamieszkałą w B. i - w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] maja 2013 r. - oświadczył, że planuje jechać do B. Jednocześnie, przez cały czas pobytu na terenie G., w/w nie złożył wniosku ani o przyznanie prawa do lokalu socjalnego, ani też (do stycznia br.) nie był zarejestrowany na stałe do lekarza pierwszego kontaktu. Akcentowano też, że J. S. nie chciał również współpracować z pracownikiem socjalnym Ośrodka w G. twierdząc, że sam załatwi swoje sprawy z pracownikiem socjalnym z MOPS w B.. W/w zależało jedynie na znalezieniu altany na czas wiosenno - jesienny br., potem natomiast planował wrócić do B. na okres zimowy. Uczestnik podkreślał także, iż J. S. nie wyraził zgody na napisanie jakiegokolwiek oświadczenia na temat dalszych jego planów życiowych związanych z G. lub B. twierdząc, że (cyt.) " jak pożyje to zobaczy, co dalej". W rezultacie Prezydent Miasta G. wskazywał, że pobyt J. S. na terenie Miasta G. ma charakter wyłącznie tymczasowy a zatem organem właściwym w sprawie pozostawał Burmistrz Gminy B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. poz. 270 ze zm. ), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny ( także o właściwość), o którym mowa w art. 4 w/w ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy ( spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia ( spór negatywny). Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta B. a Prezydentem Miasta G. był sporem negatywnym i dotyczył wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku J. S. o przyznanie zasiłku celowego. Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 w/w ustawy, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego ( dalej: k.c.). W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest bowiem czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby. Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania J. S. jest Miasto G. W tej miejscowości a dokładnie w lokalu mieszkalnym I. L., położonym przy ulicy L., J. S. fizycznie przebywa. W mieszkaniu tym najmuje jeden pokój z ogrzewaniem węglowym i dostępem do kuchni oraz łazienki - w zamian za pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego (vide: wywiad środowiskowy). Zamieszkiwanie zainteresowanego pod w/w adresem – wbrew twierdzeniom uczestnika postępowania – nie polegało zatem jedynie na tzw. "przeczekaniu" okresu mrozów a ma charakter bezterminowy. J. S. korzysta też w G. z pomocy lekarza ortopedy (Przychodnia Urazowa Ortopedyczna w G.) i jest zarejestrowany w g. Powiatowym Urzędzie Pracy. Nie można więc twierdzić, że w/w zamieszkuje w B., w której to miejscowości jest zameldowany na stałe albo, że jest on osobą bezdomną - w rozumieniu art. art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, co – po myśli art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – uzasadniałoby właściwość Burmistrza Miasta B. do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Powyższe fakty – zdaniem składu orzekającego – świadczą, że aktualnym miejscem zamieszkania J. S. jest G., gdyż to w tym mieście koncentruje się obecnie jego cała aktywność życiowa. Okoliczność, że wniosek o udzielenie pomocy J. S. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w B. nie miała w tej sprawie znaczenia rozstrzygającego, gdyż - jak wyjaśnił to zainteresowany - Ośrodek w G. odmówił mu wcześniej pomocy pieniężnej. Zatem do zmiennych deklaracji słownych J. S., dotyczących jego miejsca zamieszkania, nie należało w tym przypadku przywiązywać nadmiernej wagi. Zainteresowany składał je, w zależności od danej sytuacji. Tak więc w podaniu z dnia [...] kwietnia 2013 r. poinformował (cyt.): "...jestem G. i nie mam zamiaru opuszczania G.", a kilka dni później, w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] maja 2013 r. odnotowano już (cyt.): " obecnie mieszka w G., ale oświadcza, że planuje jechać do B.". W związku z powyższym, określenie miejsca zamieszkania zainteresowanego musiało być w tej sytuacji ustalane głównie na podstawie przesłanek obiektywnych. Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.