I OW 114/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Sędziowie Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Michałowice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Michałowice a Prezydentem Miasta Pruszków w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. G. w sprawie przyznania zasiłku stałego postanawia: odrzucić wniosek. W dniu [...] lipca 2009 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszkowie wpłynął wniosek M. G. o przyznanie jej zasiłku stałego. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., znak: [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., powołując się na upoważnienie Prezydenta Miasta Pruszkowa, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał dokumentację dotyczącą przyznania pomocy w formie zasiłku stałego dla M. G. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Michałowice z siedzibą w Nowej Wsi. Wskazał, że zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ ustalił, że wnioskodawczyni zamieszkuje w Pruszkowie, przy ulicy [...], jednak nadal jest zameldowana w miejscowości G., przy ulicy [...]. M. G. poinformowała w wywiadzie, iż w dalszym ciągu stara się o możliwość zamieszkania pod w/w adresem - oczekuje na wynik postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowej Wsi, działający z upoważnienia Wójta Gminy Michałowice, wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Pruszkowa - Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszkowie przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. G. z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu Kierownik wskazał na faktyczne zamieszkiwanie M. G. w Pruszkowie i prowadzenie w tym mieście wszystkich interesów życiowych. Przytoczył fragment uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05, w którym Sąd wywodził, iż zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują więc dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, ze zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Organ skonstatował, że taka sytuacja ma miejsce w przypadku M. G. Zauważył, że wnioskodawczyni nie może wrócić do miejsca zamieszkania z uwagi na konflikt z mężem. Bezsporny jest więc fakt zamieszkiwania i prowadzenia aktywności życiowej w Pruszkowie. Sam fakt zameldowania na pobyt stały w G. nie może być, według Kierownika, przesłanką uznania Gminy Michałowice jako właściwej do rozpatrzenia podania. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszkowie wniósł o odrzucenie wniosku, względnie przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. W razie merytorycznego rozpatrzenia sprawy wniósł o wskazanie Gminy Michałowice - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowej Wsi jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. G. o przyznanie zasiłku stałego z pomocy społecznej. Przytoczył treść art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a., według którego spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - sąd administracyjny. Dyrektor wskazał, że w myśl art. 17 pkt 1 K.p.a., organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Stwierdził, że organem wyższego stopnia w stosunku do obu jednostek jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Odnotował, że w innej sprawie, tj. refundacji pomocy finansowej, czyli zasiłku celowego w kwocie 250 zł, wystąpił do tegoż Kolegium o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Dodał, iż M. G. przebywa w Pruszkowie, ale zamieszkuje na terenie Gminy Michałowice. Właściwym do załatwienia sprawy jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowej Wsi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Jak wynika z przywołanych norm art. 22 ust.1 i 2 K.p.a., we wniosku błędnie określono spór do którego doszło po złożeniu przez M. G. podania o przyznanie zasiłku stałego. Jest to spór o właściwość, a nie spór kompetencyjny. Rozstrzygnięcie tego sporu przez Naczelny Sąd Administracyjny nie jest możliwe. Do rozstrzygnięcia sporu o właściwość, między organami jednostek samorządu terytorialnego może dojść tylko wtedy, gdy organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Stosownie do treści art. 17 pkt 1 K.p.a., organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Od razu zauważyć trzeba, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728) nie zawiera przepisów ustanawiających inny, niż określony w art. 17 pkt 1 K.p.a., organ wyższego stopnia nad organami jednostek samorządu terytorialnego właściwymi w sprawach zasiłku stałego. Obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz.1925). Z przepisu § 1 pkt 7 lit. f tego rozporządzenia wynika, że obszar właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie obejmuje m.in. powiat pruszkowski. Zarówno Miasto Pruszków, jak i Gmina Michałowice należą do powiatu pruszkowskiego (patrz: Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. Nr 20, poz.325). Wójt Gminy Michałowice i Prezydent Miasta Pruszkowa mają więc wspólny organ wyższego stopnia, którym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie. Rozstrzygnięcie niniejszego sporu o właściwość należy zatem do tego organu, a nie do sądu administracyjnego. W sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z powodu podlegania tego sporu właściwości samorządowego kolegium odwoławczego, jako wspólnego dla obu organów jednostek samorządu terytorialnego organu wyższego stopnia, nie ma podstaw do przekazania sprawy właściwemu kolegium. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a., należy wówczas odrzucić wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 140/08, niepublikowane; postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OW 70/09, niepublikowane). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.