I OW 117/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.), Jerzy Krupiński, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Wojewody Łódzkiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Łódzkim a Prezydentem Miasta Łodzi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. w sprawie umorzenia należności z tytułu nabycia prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie postanawia: oddalić wniosek. Wojewoda Łódzki wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jaki zaistniał pomiędzy tym organem, a Prezydentem Miasta Łodzi, który z nich jest właściwy do rozpoznania wniosku M. K. o umorzenie należności z tytułu nabycia prawa własności naniesień na działce położonej w Łodzi przy ul. [...] i ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku Wojewoda wyjaśnił następująco: na mocy jego decyzji z [...] lipca 1991 r. Przędzalnie [...] im. [...] zostały uwłaszczone ww. nieruchomością, zaś aktem notarialnym z dnia 8 lipca 1991 r. M. K. nabyła prawa przędzalni, zobowiązując się do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa należności ustalonej decyzją uwłaszczeniową, a następnie wyrokiem z dnia 23 stycznia 1990 r. Sąd Wojewódzki w Łodzi zasądził od niej na rzecz Skarbu Państwa - Wojewody Łódzkiego - należności główne (określone decyzją) wraz z ustawowymi odsetkami. M. K. należność główną spłaciła, zaś na podstawie art. 219 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wnioskiem z 3 grudnia 1998 r. wystąpiła o umorzenie tych odsetek w kwocie 673.681,54 zł, jednak w postępowaniu okazało się, iż nieruchomość stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. mienie Gminy Łódź, co potwierdziła decyzja komunalizacyjna z dnia [...] grudnia 1999 r. i wobec tego, postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], Wojewoda Łódzki przekazał wniosek o umorzenie odsetek Prezydentowi Miasta Łódź jako organowi właściwemu w sprawie. Prezydent odmówił umorzenia odsetek, a jego decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło, wskazując na wątpliwość co do organu właściwego w sprawie z uwagi na wskazanie w wyroku Sądu Wojewódzkiego na konkretnego wierzyciela, w wyniku czego Prezydent Miasta Łodzi, postanowieniem z dnia 24 czerwca 2008 r., przekazał Wojewodzie sprawę wg właściwości. Zdaniem Wojewody, skoro nieruchomość stanowi własność Gminy Łódź, organem właściwym do rozpoznania wniosku w trybie art. 219 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest Prezydent Miasta Łodzi. Odpowiadając na wniosek, Prezydent Miasta Łodzi stwierdził, iż przedstawiony przez Wojewodę stan sprawy jest bezsporny, jednak budzi wątpliwości to, czy sprawa ma charakter sprawy administracyjnej, którą można rozstrzygnąć decyzją administracyjną, na podstawie art. 219 cyt. wyżej ustawy. Prezydent podkreślił, że wierzytelność wynika z orzeczenia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi i przysługuje Skarbowi Państwa - Wojewodzie Łódzkiemu, ma zatem charakter cywilny i nie przeszła na rzecz Gminy Łódź, co potwierdza fakt oddalenia wniosku tej Gminy o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi zasądzającego należności. Przedstawiając powyższe wątpliwości Prezydent podkreślił, iż w sprawie może nie mieć zastosowania art. 219 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem negatywny spór kompetencyjny w istocie nie miał miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rację należy przyznać Prezydentowi Miasta Łodzi, podnoszącemu wątpliwości co do zaistnienia sporu z uwagi na charakter sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego, a organami administracji rządowej, o czym przesądza art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", jednak tylko w sprawach z zakresu administracji publicznej, zatem takich, które dotyczą stosunków administracyjnoprawnych, inaczej mówiąc po prostu w sprawach administracyjnych. Art. 219 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczy niewątpliwie spraw o takim charakterze. Stanowi on, że zaległe w dniu wejścia w życie ustawy zobowiązania osób prawnych lub fizycznych z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych lub należności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali mogą być rozłożone na nieoprocentowane raty, a odsetki od nich umorzone, a rozłożenia lub umorzenia dokonuje decyzją administracyjną Wojewoda lub organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego czyją własność dana nieruchomość stanowi. Zobowiązania te, tj. powstałe z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego i nabycia własności budynków i urządzeń, wynikały z mocy przyznania tych praw na podstawie przepisów ustaw, obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc uchylonych. Taką ustawą była, obok ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Na podstawie jej przepisów osoby prawne nabywały prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gmin i prawo własności budynków i innych urządzeń. Ustanawianie tych praw odbywało się drogą decyzji administracyjnych. Bez względu na to jaki stosunek o jakim charakterze prawnym kreowały te decyzje, sprawa w której zostały one wydane miała niewątpliwie charakter administracyjny, w którym z jednej strony występował organ administracji, z drugiej podmiot ubiegający się o uwłaszczenie. W takich sprawach zatem jeśli występuje spór, który z organów - reprezentujących Skarb Państwa, czy gminę - ma wydać decyzję, jest sporem kompetencyjnym, podlegającym rozstrzygnięciu przez Sąd Administracyjny. Dalej, jeśli została wydana decyzja uwłaszczeniowa, a ustalona nią należność nie spłacona do dnia wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zobowiązanie z tej decyzji mogło być rozłożone na raty lub umorzone w trybie art. 219 tej ustawy. Zobowiązanie to, choć mimo iż w istocie o charakterze cywilnym, gdyż z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków, powstało na mocy decyzji administracyjnej o uwłaszczeniu, wydanej na podstawie cyt. wcześniej ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Było to zobowiązanie uwłaszczonej osoby prawnej na rzecz właściciela, który mając na względzie przesłanki, o których mowa w art. 219 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zadecydować - decyzją administracyjną - co do przysługującej mu należności. Należność bowiem powstała w sprawie administracyjnej i takiego charakteru nie straciła, bowiem wydana decyzja uwłaszczeniowa podlega egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie natomiast należność z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego i prawa własności nie wynika wprost z decyzji o uwłaszczeniu. Nie wynika także z aktu o przeniesieniu tego prawa przez uwłaszczonego na osobę trzecią. Powstała ona na skutek wyroku sądu powszechnego, wskazującego dłużnika i konkretnego wierzyciela. Należności tej nie da się egzekwować w trybie egzekucji administracyjnej, nie służy ona też właścicielowi nieruchomości, którym jest Gmina Łódź, służy ona Skarbowi Państwa - Wojewodzie Łódzkiemu, który związany jest z dłużnikiem stosunkiem o charakterze stricte cywilnym. Taki charakter sprawy, łączący M. K. ze Skarbem Państwa nie wynika ani z decyzji administracyjnej o uwłaszczeniu, ani z aktu notarialnego przenoszącego prawa uwłaszczonego na nią, a z wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi. W takiej sytuacji wszelkie rozliczenia między wierzycielem, a dłużnikiem nie mogą odbywać się drogą decyzji administracyjnej, na podstawie przepisów materialnych prawa administracyjnego, ale w trybie przepisów prawa cywilnego, zatem w formach i na drodze właściwej temu prawu. Skoro niniejsza sprawa z uwagi na jej okoliczności, nie ma - zdaniem tego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego - charakteru administracyjnego, nie mógł zaistnieć w niej spór kompetencyjny w rozumieniu art. 4 P.p.s.a. Jednak z uwagi na to, iż sprawa wymagała rozważenia co do jej charakteru, wniosek o rozstrzygnięcie sporu należało oddalić, a nie odrzucić jako niedopuszczalny. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a.