I OW 117/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy K. a Burmistrzem T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. O. w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz objęciem ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie. Kierownik Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., działając z upoważnienia Wójta Gminy K., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Burmistrzem T., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. O. o przyznanie zasiłku stałego oraz objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. Wskazał przy tym, że w jego ocenie organem właściwym jest Burmistrz T.. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 27 marca 2017 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. przekazał do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. podanie S. O. o zasiłek stały oraz objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym. Z ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wynika, iż S. O. od ponad 20 lat nie przebywa na terenie Gminy K. i nie był związany z nią w żadnym aspekcie. Sam wnioskodawca w swoim podaniu podał określony adres, pod którym zamieszkuje. Z samego pisma przekazującego sprawę wynika, iż wnioskodawca tułał się po pustostanach w okresie letnim - co daje podstawę do stwierdzenia, iż przez okres jesienny i zimowy 2016 r. miał miejsce zamieszkania, nie był osobą bezdomną i to Miejski Ośrodek Pomocy w T. jest właściwy do rozpoznania podania. Poza tym przekazujący nie podaje żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, iż S. O. jest osoba bezdomną. Stwierdzono dalej, iż Wójt Gminy K. nie jest organem właściwym do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, albowiem S. O. nie mieszka i nie przebywa na terenie Gminy K., posiada tylko zameldowanie, a we wniosku złożonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. jednoznacznie wskazał miejsce swojego pobytu, gdzie ma swoją rodzinę i gdzie skoncentrował centrum swoich spraw osobistych. W odpowiedzi na wniosek Kierownik MOPS w T., działając z upoważnienia Burmistrza T. wskazał, że pracownik socjalny udając się pod wskazany we wniosku S. O. adres w dniu 15 marca 2017 r. nie zastał nikogo. W dniu 21 marca 2017 r. zastał M. (brat S.), który oświadczył, że brat S. nigdy u niego nie mieszkał i od 8 grudnia 2016 r. przebywa w Sanatorium Gruźlicy i Chorób Płuc w P.. Wskazany adres zamieszkania wpisany był jedynie w celu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. S. O. pojawił się na terenie gminy dwa lata temu i zamieszkiwał jedynie w pustostanach. Brat M. nie jest w stanie zapewnić mu mieszkania, gdyż sam mieszka w mieszkaniu komunalnym, w którym są dwa pokoje i kuchnia, mając na utrzymaniu żonę i troje małoletnich dzieci, w tym dwoje niepełnosprawnych. Z tego powodu zamieszkanie w tym lokalu przez brata jest niemożliwe. Z informacji uzyskanych od M. O. wynika, że brat przez ponad osiem lat mieszkał w R.. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej MOPS w T. nie jest w stanie uznać S. O. za osobę bezdomną, gdyż posiada meldunek na pobyt stały w L. [...], a Ośrodek nie posiada informacji, czy w lokalu tym nie ma możliwości zamieszkania. Pan S. O. nigdy nie mieszkał na terenie gminy T.. Nie zajmował lokalu mieszkalnego i nie zawierał umów użyczenia na taki lokal. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się co najmniej dwa organy. Zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamość strony), przedmiotowym (tożsamość żądania), przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Innymi słowy pod pojęciem sporu o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy albo każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do załatwienia tej sprawy, prezentując pogląd, że organem właściwym jest ten drugi. Przy czym, do sporu może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie. W rozpoznawanej sprawie negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Burmistrzem T. dotyczył rozpatrzenia wniosku S. O. w sprawie przyznania zasiłku stałego, a także objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej tego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Definicję pojęcia osoby bezdomnej określa art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. W świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610), do którego odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokal mieszkalny należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Odnosząc stan faktyczny rozpoznawanej sprawy do stanu prawnego należy wskazać, że bezsporne jest, iż miejscem zameldowania S. O. na pobyt stały jest miejscowość na terenie Gminy K.. Z akt sprawy wynika, że od kilkunastu lat prowadzi tułaczy tryb życia. Z zeznań świadków wynika ponadto, że przez ten czas nie zamieszkiwał i nie przebywał pod adresem stałego zameldowania. Nie zamieszkiwał też u swojego brata w T.. Nie ustalono też żadnego innego miejsca zamieszkania Stanisława O.. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że skoro S. O. nie zamieszkuje w żadnym lokalu mieszkalnym, a zameldowanie na pobyt stały dotyczy lokalu, w którym od ok. 20 lat również nie zamieszkuje, to w świetle art. 6 pkt 8 u.p.s. jest osobą bezdomną. Gdyby nawet przyjąć, że nie zostało w sprawie dostatecznie ustalone, czy w lokalu, w którym jest zameldowany istnieje możliwość zamieszkania, to i tak adres w L. (gm. K.) należałoby traktować jako ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 101 ust. 2 u.p.s. Mając wszystko to na uwadze, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.