I OW 127/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Niemce o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Niemce a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Lublinie w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L. F., J. Z. K., T. F., P. A. F., O. M. F. i J. K. H. o wzruszenie decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia [...] stycznia 2001r. znak [...] zatwierdzającej podział działki postanawia: oddalić wniosek. Wójt Gminy Niemce wnioskiem z dnia [...] czerwca 2010 r. (data wpływu do niewłaściwego w sprawie WSA w Lublinie: 2 lipca 2010 r.) wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Lublinie, zwane dalej SKO, w sprawie "uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...]". W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że [...] kwietnia 2010 r. do Wójta wpłynął wniosek L. F., J. K., T. F., P. F., O. F. i J. H. o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy której zatwierdzono podział działki nr [...] o pow. 4,2895 ha, położonej w miejscowości S. Jako podstawę wzruszenia decyzji wskazano pominięcie przez organ tych osób w postępowaniu, które zakończyło się kwestionowaną decyzją. Wniosek ten Wójt przekazał według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Lublinie (pismo z dnia [...] kwietnia 2010 r.), jednakże organ ten, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpatrzenia Wójtowi. W ocenie Wójta stanowisko SKO jest nieprawidłowe, gdyż organ ten bezpodstawnie uznał, że przedmiotem wniosku jest żądanie wznowienia postępowania w oparciu o podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tymczasem w ocenie Wójta, to SKO jest właściwe, gdyż nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania, bowiem kwestionowana decyzja nie stała się ostateczna. Wniosek ww. osób jest dowodem, że nie doręczono im rozstrzygnięcia zatwierdzającego podział nieruchomości, a tym samym nie upłynął termin na wniesienie odwołania. Ponadto, "stwierdzenie nieważności ma pierwszeństwo przed wznowieniem postępowania", zaś w przypadkach, gdy naruszenie prawa zostało spowodowane z winy organu, właściwym do orzekania o wznowieniu jest organ wyższego stopnia (art. 150 § 2 k.p.a.). W odpowiedzi na wniosek SKO w Lublinie stwierdziło, że właściwym w sprawie jest Wójt Gminy Niemce. Żądanie zawarte w podaniu dotyczy wznowienia postępowania, gdyż jest uzasadniane przez strony pominięciem ich w postępowaniu zakończonym decyzją Wójta z dnia [...] stycznia 2001 r., a więc przesłanką określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie może być mowy o właściwości SKO w sprawie wznowienia postępowania (art. 150 § 2 k.p.a.), skoro działanie (zaniechanie) Wójta polegające na niepowiadomieniu stron o toczącym się postępowaniu nie było świadome, zamierzone przez ten organ. Nie jest też prawdą, że decyzja dotychczasowa nie jest ostateczna, gdyż skutek ostateczności następuje już w przypadku doręczenia jej chociażby jednej z osób uznanych przez organ za stronę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniosek podlega oddaleniu. Stosownie do przepisu art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, a także spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, a także spór kompetencyjny, należy rozumieć sytuację, w której dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za niewłaściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór negatywny), albo gdy każdy z nich uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór pozytywny). Zaznaczyć też należy, rozstrzyganie sporów o właściwość oraz sporów kompetencyjnych oparte jest na zasadzie skargowości co oznacza, że wszczęcie takiego postępowania może nastąpić tylko na wniosek uprawnionego podmiotu, nigdy zaś z urzędu. Zatem do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego może dojść dopiero wówczas, kiedy okoliczności faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości, a pomiędzy organami pozostającymi w sporze istnieje zgoda co do przedmiotu tego sporu. W rozpoznawanej sprawie postępowanie wyznaczył złożony do Wójta Gminy Niemce wniosek L. F., J. K., T. F., P. F., O. F. i J. H. o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy której zatwierdzono podział działki nr [...] o pow. 4,2895 ha, położonej w miejscowości S. Przy tej treści podania Wójt przekazał sprawę SKO, jako organowi właściwemu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] SKO uznało się niewłaściwym i przekazało sprawę do rozpatrzenia Wójtowi przyjmując, że wniosek dotyczy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy Niemce z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...], co uzasadnia właściwość tego organu. Wójt, wnioskiem na wstępie opisanym, podzielając co do zasady wywody odnoszące się do wznowienia postępowania zaznaczył jednak, że nie jest dopuszczalne wznowienie w sytuacji, gdy decyzja nie stała się ostateczna. Wedle organu, w aktach dotyczących podziału nieruchomości, brak jest dowodu doręczenia decyzji stronom, co wyklucza postępowanie o wznowienie. Nadto, według Wójta, stwierdzenie nieważności ma pierwszeństwo przed postępowaniem wznowieniowym. Tymczasem organom pozostającym w sporze uszła uwadze treść wniosku, gdzie strony domagają się "uchylenia lub stwierdzenia nieważności" decyzji o podziale. Przy takim żądaniu, bez wezwania o jego sprecyzowanie, dowolnym było zakwalifikowanie wniosku, jako podania o wznowienie postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w rozdziale 13 w ramach trybów nadzwyczajnych przewidują bowiem postępowanie o uchylenie decyzji /ostatecznej/ - art., 154 i art. 155 k.p.a., jak i o stwierdzenie nieważności decyzji /art.156 k.p.a./, przy czym przy postępowaniu wnioskowym, strona jest decydentem, z którego trybu chce korzystać. Zatem dla właściwego rozpoznania sprawy niezbędne jest dokładne ustalenie zarówno istoty żądania strony, jak i okoliczności faktycznych sprawy, której dotyczy wniosek. W konsekwencji, wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość /kompetencyjnego/ musi być poprzedzone ustaleniami organów, obejmującymi stan faktyczny sprawy. Ustalenia w tym zakresie przesądzą z kolei o przepisach, mających zastosowanie w sprawie oraz o organie właściwym do jej rozpoznania. Ponieważ przed wdaniem się w spór ustalenia, o których wyżej mowa nie zostały poczynione, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a., oddalił wniosek Wójta Gminy Niemce o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.