I OW 127/11
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2011-12-14
Skład orzekający: Irena Kamińska, Izabella Kulig - Maciszewska, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Który starosta jest właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki przez wychowanka rodziny zastępczej, jeśli miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej jest sporne?Ratio decidendi
Właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki jest starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. W przypadku E. O., która została wymeldowana z Hrubieszowa w dniu 8 października 2001 r., a od 20 grudnia 2001 r. była zameldowana na pobyt stały w Zduńskiej Woli, gdzie faktycznie zamieszkiwała, właściwym organem jest Starosta Zduńskowolski. Postępowanie w sprawie tymczasowego sprawowania opieki, zainicjowane przed Sądem Rejonowym w Hrubieszowie, nie ma znaczenia dla ustalenia właściwości w tym konkretnym przypadku.Stan faktyczny
Spór o właściwość pomiędzy Starostą Zduńskowolskim a Starostą Hrubieszowskim dotyczył ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku E. O. o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i kontynuowanie nauki. Starosta Hrubieszowski uznał się za niewłaściwego, wskazując na miejsce zamieszkania E. O. w Zduńskiej Woli przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Starosta Zduńskowolski początkowo uznał się za właściwego, jednak po złożeniu wniosku przez Starostę Hrubieszowskiego, zmienił stanowisko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zduńskiej Woli utrzymało w mocy postanowienie Starosty Hrubieszowskiego, a następnie uchyliło własne postanowienie i umorzyło postępowanie. Ostatecznie sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wskazał Starostę Zduńskowolskiego jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Zduńskowolskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Zduńskowolskim a Starostą Hrubieszowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E. O. o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki postanawia: wskazać Starostę Zduńskowolskiego jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku.
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2011 r. Starosta H. przekazał na podstawie art. 65 K.p.a. akta pełnoletniej wychowanki rodziny zastępczej E. O. , dotyczące ubiegania się o przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, zgodnie z właściwością Powiatowemu Centrum Pomocy Rodzinie w Z. W. , reprezentowanemu przez Starostę Z. .
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w dniu 27 grudnia 2010 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w H. wpłynęło podanie Pani E. O. z prośbą o przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki od dnia 01.01.2011 r. W trakcie toczącego się postępowania wyjaśniającego wynikło, że wychowanka z dniem 08.10.2001 r. została wymeldowana z powiatu H. . Natomiast od dnia 20.12.2001 r. zameldowana była i faktycznie zamieszkiwała w Z. W. . Po tym terminie postanowieniem z dnia 8.04.2002 r. (sygn.akt III Nsm 8/02) Sąd Rejonowy w Z. W. Wydział III Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla Pani O. rodzinę zastępczą. Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 z późn. zm.), pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki udziela starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Z uwagi na fakt, iż miejscem zamieszkania i zameldowania przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej był teren Powiatu Z. W. Starosta H. uznał się za niewłaściwy do udzielania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki.
Pismem z dnia 30 maja 2011 r. Starosta Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o stwierdzenie właściwości organu - Starosty H. - działającego poprzez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w H. - do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie E. O. i pomocy na kontynuowanie nauki.
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, iż dnia 10.01.2011 roku zostało wydane postanowienie, na podstawie której zostały przekazane akta wychowanki rodziny zastępczej Pani E. O. dotyczące ubiegania się o przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Powodem powyższej decyzji była niewłaściwość organu. Zdaniem organu pierwszej instancji w przedmiotową sprawę winien rozpatrzyć Starosta Z. , działający poprzez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Z. W. .
Na powyższe postanowienie Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Z. W. złożyło zgodnie z zawartym pouczeniem zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie i oddaliło dniu 24.02.2011 roku w całości zażalenie złożone w sprawie.
Na postanowienie z dnia 24.02.2011 roku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. skargę złożyło Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Z. W. .
Dnia 05.05.2011 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. postanowiło w całości uchylić postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 24.02.2011 roku i umorzyć postępowanie w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, działając na mocy art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. Starosta Z. podniósł, iż z treści dokumentów wynika, że E. O. - wychowanka rodziny zastępczej Pani M. S. - od dnia 21.02.1992 roku do dnia 08.10.2001 roku była zameldowana na pobyt stały w H. przy ul. P. Dnia 01.10.2001 roku Sąd Rejonowy w H. III Wydział Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie - sygn. akt: (...), w którym powierzył tymczasowo sprawowanie opieki nad E. O. M. S. . Dnia 08.04.2002 roku Sąd Rejonowy w Z. W. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowił - sygn. akt: (...) - ustanowić M. S. rodziną zastępczą dla E. O. .
Mając powyższe na uwadze wnioskodawca stwierdził, że przedmiotowa sprawa winna być rozpatrywana przez Starostę H. . Organ pierwszej instancji prawidłowo powołał art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004 roku o pomocy społecznej, jednakże błędnie ocenił zebrany materiał dowodowy w sprawie w przedmiocie miejsca zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go w rodzinie zastępczej. Pani E. O. przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej przebywała na terenie Hrubieszowa. Postępowanie w przedmiocie ustanowienia rodziny zastępczej dla E. O. zostało wszczęte we wrześniu 2001 roku bezpośrednio po śmierci ojca przez Sąd Rejonowy w H. , a zakończone przez Sąd Rejonowy w Z. W. , gdyż dopiero w tym czasie wychowanka zmieniała miejsce swego zamieszkania. Oznacza to, że organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę, gdzie E. O. mieszkała we wrześniu 2001 roku przed wszczęciem postępowania sądowego które początkowo toczyło się przed Sądem Rejonowym w H. . Treść dokumentów wskazuje, że miejscem zamieszkania E. O. był wówczas H. . W tym stanie rzeczy wydane postanowienie jest błędne, gdyż właściwym do rozpatrzenia wniosku Pani E. O. o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie się i kontynuowanie nauki jest wyłącznie Starosta H. .
W odpowiedzi na wniosek o stwierdzenie właściwości organu do rozpatrzenia sprawy z dnia 5 września 2011 r. Starosta H. wniósł o wskazanie Starosty Z. , działającego poprzez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Z. W. jako organu właściwego do rozpatrzenia niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek Starosta H. podniósł, iż z przeprowadzonego postępowania w sprawie wynika, iż w dniu 1 października 2001 r., na wniosek Pani M. S. , Sąd Rejonowy w H. III Wydział Rodzinny i Nieletnich wydał postanowienie dotyczące powierzenia tymczasowo sprawowania opieki nad małoletnimi: M. O. i E. O. Pani M. S. , zam. Z., czasowo zamieszkałej w H. przy ul. P. Postępowanie prowadzone przez Sąd Rejonowy w H. zostało zakończone wydaniem postanowienia, które jedynie dotyczyło powierzenia tymczasowego sprawowania opieki nad małoletnimi. Postępowanie w powyżej opisanej sprawie nie jest obligatoryjne, jako poprzedzające postępowanie w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej. Ze zgromadzonej dokumentacji w sprawie wynika ponadto, że E. O. z dniem 8 października 2001 r. została wymeldowana z miejsca zamieszkania w H. , do dnia 12 października 2001 r. kontynuowała obowiązek szkolny w Szkole Podstawowej Nr 1 w H. , następnie mieszkanie, w którym mieszkała E. O. w H. przy ul. P. zostało zbyte w dniu 2 października 2001 r., a od 8 października 2001 r. zamieszkał w nim nowy właściciel, a w miesiącu październiku 2001 r. E. O. zamieszkała w Z. W. , tam od dnia 20 grudnia 2001 r. została zameldowana na pobyt stały i tam
dalej obecnie zamieszkuje.
W konsekwencji zdaniem Starosty H. właściwym do przyznania pomocy na kontynuowanie nauki dla Pani E. O. jest Starosta Z. , bo zainteresowana przed dniem umieszczenia w rodzinie zastępczej mieszkała na terenie Powiatu Z. .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Spór kompetencyjny, jaki zaistniał pomiędzy Starostą H. m, a Starostą Z. dotyczy wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie E. O. i pomocy na kontynuowanie nauki.
Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma przepis art. 90 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki udziela starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do placówki, o której mowa w art. 88 ust. 1 powołanej ustawy.
Z niespornych ustaleń poczynionych przez pozostające w sporze organy wynika, iż postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Z. W. Wydział III Rodzinny i Nieletnich ustanowił M. S. , zamieszkałą w Z. W. , rodziną zastępczą dla E. O. (k. 29 akt). Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Urzędu Miasta Z. W. Wydział Ewidencji i Dowodów Osobistych (k. 20 akt) wynika, iż w dniu 8 października 2001 r. E. O. została wymeldowana z miejsca zamieszkania w H. , a następnie od dnia 20 grudnia 2001 r. została zameldowana na pobyt stały w Z. W. , gdzie wciąż zamieszkuje.
Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika więc niezbicie, iż miejscem zamieszkania E. O. przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, w rozumieniu art. 26 kodeksu cywilnego, była miejscowość Z. W. i w konsekwencji należy wskazać Starostę Z. , jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku E. O. o przyznanie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy na kontynuowanie nauki. Argumenty podnoszone przez Starostę Z. , iż we wrześniu 2001 roku, przed wszczęciem postępowania sądowego dotyczącego powierzenia tymczasowego sprawowania opieki nad E. O. przed Sądem Rejonowym w H. , miejscem zamieszkania E. O. był H. , zatem to Starosta H. jest organem właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy, nie mogą zostać uznane za trafne. Przepis art. 90 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej posługuje się jedynie pojęciem zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, natomiast postępowanie w sprawie ustanowienia tymczasowej opieki jest postępowaniem odrębnym, nie występującym na gruncie powołanego przepisu. Oznacza to, że postępowanie dotyczące powierzenia tymczasowego sprawowania opieki nad E. O. i toczące się przed Sądem Rejonowym w H. nie ma znaczenia dla ustalenia właściwości organu w niniejszej sprawie, a jedynie postanowienie wydane 8 kwietnia 2002 r. przez Sąd Rejonowy w Z. W. .
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło