I OW 131/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Protokolant asystent sędziego Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Ostrów Wielkopolski o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Ostrów Wielkopolski a Wójtem Gminy Wiskitki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku F. i J. D. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Ostrów Wielkopolski jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Prezydent Miasta Ostrów Wielkopolski wnioskiem z dnia 19 sierpnia 2010 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Wiskitki, do rozpatrzenia wniosku F. i J. D. o skierowanie do domu pomocy społecznej i uchylenie postanowienia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wiskitkach z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w całości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wiskitkach przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim wniosek F. i J. D. o skierowanie do domu pomocy społecznej jako ośrodkowi właściwemu miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy. W ocenie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) rozpatrzenie sprawy nie należy do jego właściwości miejscowej. F. i J. D. do czasu skierowania do Domu Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim mieszkali w K., ul. [...]. Do Domu Pomocy Społecznej zostali skierowani przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. W ośrodku tym zostali umieszczeni od dnia [...] lipca 2003 r. na czas nieokreślony, gdzie zostali zameldowani na stałe. W dniu [...] czerwca 2004 r. oboje zrezygnowali z pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim i przenieśli się do Domu Pomocy Społecznej w Ż., gdzie przebywali od czerwca do sierpnia 2004 r. Następnie mieszkali u córki w Mszczonowie, potem zaś skoncentrowali swoje życie w wynajętym mieszkaniu w Mszczonowie przy ul. [...]. Państwo D. zostali administracyjnie wymeldowani z pobytu stałego z Domu Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim. F. D. wymeldowany został w dniu [...] grudnia 2005 r., natomiast jego żona w dniu [...] listopada 2008 r. Prezydent Miasta Ostrów Wielkopolski wskazał, że postępowanie w sprawie o umieszczenie J. i F. D. w domu pomocy społecznej toczyło się kilkakrotnie. Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty Ostrowskiego w zakresie przekazania dokumentów J. i F. D. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim. Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim przekazał wniosek J. i F. D. o umieszczenie w domu pomocy społecznej Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Mszczonowie jako organowi właściwemu rzeczowo i miejscowo do załatwienia sprawy. Ponownie sprawę przekazano Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Mszczonowie postanowieniami z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] oraz z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezydent Miasta Ostrów Wielkopolski stwierdził, że właściwym w przedmiotowej sprawie, z uwagi na miejsce zamieszkania małżonków J. i F. D., jest Wójt Gminy Wiskitki. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy Wiskitki stwierdził, że wnioskodawcy są osobami bezdomnymi, przebywającymi na terenie Gminy Wiskitki bez meldunku w Domu dla Osób Starszych "[...]" w miejscowości O. i zgodnie z informacją podaną w wywiadzie środowiskowym przez pracownika socjalnego tego Ośrodka posiadali oni ostatni stały meldunek pod adresem [...] Ostrów Wielkopolski, ul. [...]. Informacja ta została przekazana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim. W tej sytuacji, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Wiskitkach prawidłowo przekazał sprawę postanowieniem do rozpatrzenia przez MOPS w Ostrowie Wielkopolskim. Jednocześnie w załączeniu organ przekazał informację z Urzędu Miejskiego w Mszczonowie, że Państwo D. posiadali na terenie Gminy Mszczonów jedynie pobyt czasowy w okresie od dnia [...] maja 2005 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. W związku z tym, że ostatnie miejsce zameldowania Państwa D. pozostawało w obrębie działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim, bez znaczenia pozostaje okoliczność czasowego zameldowania tych osób w Mszczonowie. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej kryterium decydującym o właściwości gminy w przypadku osoby bezdomnej jest stały, a nie czasowy, meldunek. W piśmie nadesłanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 20 października 2010 r. F. D. zwrócił się z prośbą o pozytywne rozpatrzenie wniosku oraz wskazał, że z Domu Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim zabrała ich córka do Mszczonowa koło Żyrardowa. Z uwagi na konflikt z zięciem zmuszeni byli do wynajęcia mieszkania w Żyrardowie, a ponieważ nie byli w stanie wnosić opłat za to mieszkanie, musieli skorzystać ze schroniska. Jednocześnie zaznaczył, że chciałby pozostać w Żyrardowie. Natomiast w kolejnym piśmie nadesłanym w dniu 22 października 2010 r. zawarł prośbę o szybkie rozpatrzenie sprawy i skierowanie go z żoną do jakiegokolwiek domu pomocy społecznej bez podania kryterium lokalizacji, bowiem ciężkie warunki bytowe panujące w schronisku "[...]" nie pozwalają im na godną egzystencję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. Przez spory, o których mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć sytuacje, w których przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie negatywnym sporem o właściwość między dwoma organami samorządu terytorialnego mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku małżonków J. i F. D. o skierowanie ich do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku świadczenia polegającego na skierowaniu do domu pomocy społecznej, właściwość gminy precyzuje art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez wskazanie, że jest nią organ gminy właściwej dla wnioskodawcy w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy nie stanowią. Należy zatem uznać, że schronisko dla osób bezdomnych nie spełnia ustawowych przesłanek do zaliczenia go do kategorii lokali mieszkalnych. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że małżonkowie J. i F. D. są osobami bezdomnymi, gdyż nie zamieszkują w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych oraz nie są nigdzie zameldowani na pobyt stały - w rozumieniu przepisów powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przebywają w Domu dla Osób Starszych "[...]", który jest schroniskiem dla osób bezdomnych w miejscowości O. Ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały J. i F. D. był Ostrów Wielkopolski, to organem właściwym do rozpoznania ich wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jest Prezydent Miasta Ostrów Wielkopolski. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i 15 § 1 ustawy – P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.