I OW 133/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. WSA Leszek Kamiński (spr.) Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Poznania o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania a Prezydentem Miasta Ostrołęki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. L. z dnia 1 czerwca 2012 r. o przyznanie pomocy finansowej na zakupione leki oraz zakup kolejnych leków, na zakup odzieży i środków do pielęgnacji niemowląt postanawia wskazać Prezydenta Miasta Ostrołęki jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Pismem z dnia 2 sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta Poznania - Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Poznaniu na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze. zm.), zw. dalej k.p.a., w związku z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.), zw. dalej p.p.s.a., wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu o właściwość pomiędzy pozostającymi w sporze Prezydentem Miasta Poznania - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Poznaniu i Prezydentem Miasta Ostrołęki - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie w Ostrołęce, poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Ostrołęki jako właściwego do rozpatrzenia wniosku J. L. z dnia 1 czerwca 2012 r. o pomoc finansową na zakupione leki oraz zakup kolejnych leków, jak również pomoc na zakup odzieży dziecięcej i środków do pielęgnacji niemowląt. Organ wyjaśnił, iż pismem z dnia 29 czerwca 2012 r., Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Ostrołęce przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu wniosek z dnia 1 czerwca 2012 r., który został za pośrednictwem faksu przesłany do Ośrodka Pomocy Społecznej w Rokietnicy (gmina aktualnego na dzień składania wniosku miejsca pobytu). Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego Ośrodek Pomocy Społecznej w Rokietnicy przekazał wspomniany wniosek do Ośrodka w Ostrołęce, wskazując, iż wnioskodawczyni w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.) zw. dalej u.p.s., z uwagi na pobyt w Domu Samotnej Matki w Kiekrzu, jak również nieposiadanie zameldowania na pobyt stały, jest osobą bezdomną, a tym samym właściwa do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (Ostrołęka). Ośrodek w Ostrołęce, przekazując wniosek do Ośrodka w Poznaniu, uzasadniając podjęte działanie wskazał, iż z dokumentacji jaką posiada wynika, że wnioskodawczyni nie zamierza powrócić do Ostrołęki. Od około dwóch lat nie mieszka w tym mieście. Po sprzedaży w grudniu 2010 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu wyprowadziła się, zrywając kontakty z najbliższą rodziną zamieszkałą w Ostrołęce i jednocześnie wykluczyła możliwość ponownego nawiązania tych kontaktów. Od marca 2011 r. przebywa na terenie województwa wielkopolskiego, gdzie planuje swoją przyszłość. W okresie od kwietnia do czerwca 2011 r. zainteresowana korzystała z pomocy MOPR w Poznaniu i w tym czasie wynajmowała mieszkanie na terenie tego miasta. Sytuacja uległa zmianie od czerwca 2011 r., gdyż wnioskodawczyni przebywała w Placówce Wielkopolskiego Centrum Pomocy Bliźniemu w Poznaniu. Po urodzeniu dziecka J. L. została skierowana przez MOPR w Poznaniu do Domu Samotnej Matki w Kiekrzu, gdzie nadal przebywa. Znajduje się w nim nie z własnego wyboru, ale zmuszona trudną sytuacją życiową. Takie ustalenia w ocenie Ośrodka w Ostrołęce powodują, iż należy uznać, że J. L. zamierza przebywać w Poznaniu, a tym samym zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwą do rozpatrzenia wniosku jest gmina Poznań. Organ nie zgodził się z argumentacją Ośrodka w Ostrołęce i wskazał, że zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. "w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały". Nie ulega wątpliwości, że jeśli osoba uznawana jest za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., to fakt jej przebywania w danej miejscowości, jak również zamiar przebywania w niej na stałe dla ustalania organu właściwego nie ma znaczenia, z zasady zawsze właściwym będzie organ ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zgodnie z art. 101 ust. 3 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W takich przypadkach, zgodnie z art. 101 ust. 7 u.p.s., gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Ośrodek w Ostrołęce nie zauważa argumentacji wskazanej w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 190/11, i z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OW 2/12. Powołane postanowienia dotyczyły sporów o właściwość toczonych między Prezydentem Miasta Poznania, a Prezydentem Miasta Ostrołęki, a dotyczyły wniosków J.L. (wtedy R.). W powołanych orzeczeniach wskazano jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosków Prezydenta Miasta Poznania, zaznaczając jednak w uzasadnieniu, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotna była sytuacja osobista wnioskodawczyni, a tym samym zastosowanie powinien znaleźć art. 101 ust. 3 u.p.s. W uzasadnieniach wymienionych postanowień wskazano: "W tych warunkach, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało uznać, że J. R. znajduje się w szczególnie uzasadnionej sytuacji, o której mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a który to przepis stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W związku z powyższym, dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu nie tyle był istotny fakt, że schronisko nie spełnia wymogów pojęcia "lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych", o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266, ze zm. ), a rozstrzygające znaczenie miała okoliczność, że miejscem pobytu J. R. jest Miasto Poznań ". W ocenie organu przedstawiona przez Naczelny Sąd Administracyjny argumentacja wskazuje, iż Miasto Poznań, było właściwe do rozpatrzenia wniosków J. L. (R.) ze względu na miejsce jej pobytu, a nie miejsce zamieszkania, takie bowiem nie miało dla sprawy większego znaczenia, gdyż w rozumieniu u.p.s. , J. L. (R.), z uwagi na przebywanie w schronisku (obecnie w Domu Samotnej Matki), była uznawana za osobę bezdomną. Obecnie wnioskodawczyni nie przebywa zaś na terenie gminy Poznań. Jak wynika z uzyskanych informacji od dnia 30 czerwca 2012 r. wnioskodawczyni przebywa w Domu Samotnej Matki Caritas w Ciechocinku. W ocenie organu dalsze przekazywanie wniosku, w sytuacji kiedy kwestionowana jest właściwość gminy co do zasady, nie zabezpiecza prawa wnioskodawczyni. Istnieje bowiem duże prawdopodobieństwo dalszego przekazywania złożonego wniosku, co nie może być akceptowane. Miejsce pobytu wnioskodawczyni nie może natomiast zostać uznane za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.), z założenia przeznaczone jest bowiem do krótkotrwałego pobytu. Dodatkowo J. L. nie ma zameldowania na pobyt stały. Tym samym w rozumieniu u.p.s. jest osobą bezdomną, a skoro tak, to zastosowanie powinien znaleźć art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 u.p.s. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z postanowieniami art. 4 i 15 § 2 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym do rozstrzygania sporów o właściwość pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej i stosuje w tych sprawach odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, rozstrzygając spór na wniosek w drodze postanowienia poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Nie jest sporny pomiędzy organami stan faktyczny sprawy. J. L. nie ma zameldowania na pobyt stały, a z uwagi na przebywanie w kolejnych schroniskach (Placówce Wielkopolskiego Centrum Pomocy Bliźniemu w Poznaniu, Domu Samotnej Matki w Kiekrzu, Domu Samotnej Matki Caritas w Ciechocinku) była uznawana za osobę bezdomną. W toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ustalono, że aktualnie J. L. przebywa w Domu Samotnej Matki w Zieleńcu. W tej sytuacji należy uznać, że J. L. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Według tego przepisu za osobę bezdomną uznawana jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i osobistej, nie posiadając stałego miejsca zamieszkania oraz środków na utrzymanie siebie i dziecka, a częste zmiany jej pobytu w kolejnych schroniskach lub ośrodkach opiekuńczych powodują, że wnioski o pomoc społeczną nie mogą wypełnić funkcji pomocy społecznej przez wspierającej przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie jest ona w stanie sama pokonać, a zatem, przy częstych zmianach placówek zapewniających pobyt, przyjęcie właściwości na podstawie art.101 ust. 3 u.p.s. w rozpoznawanej obecnie sprawie byłoby nieracjonalne. W sytuacji życiowej i osobistej strony, której miejsce pobytu podlega częstej zmianie za właściwą miejscowo należy uznać gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. Z akt sprawy wynika zaś , iż ostatnim miejscem pobytu stałego, w którym J. L. była zameldowana było miasto Ostrołęka. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wskazać Prezydenta Miasta Ostrołęki jako właściwego do rozpatrzenia wniosku J. L. z dnia 1 czerwca 2012 r. o pomoc finansową na zakupione leki oraz zakup kolejnych leków, jak również pomoc na zakup odzieży dziecięcej i środków do pielęgnacji niemowląt. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 4, 15 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.