I OW 149/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy N. a Prezydentem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: wskazać Prezydenta W. jako organ właściwy w sprawie. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Wójta Gminy N., wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2019 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy N. a Prezydentem W. w sprawie z wniosku K. S. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K. S. mieszka w W. przy ul. [...]. W skład rodziny wchodzą: on, żona - [...] oraz troje dzieci: [...]. W toku przeprowadzonej w Urzędzie [...] weryfikacji w Centralnej Bazie Beneficjentów ustalono, że P. S. złożyła wniosek o świadczenie Dobry Start w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w N. na dzieci: D. i K., gdzie świadczenie zostało wypłacone. W związku z powyższym Urząd [...] podjął czynności celem zweryfikowania faktycznego miejsca zamieszkania rodziny z dziećmi. W odpowiedzi na zapytanie Ośrodek Pomocy Społecznej [...] wskazał, że w trakcie przeprowadzonego wywiadu K.S. oświadczył, że obecnie mieszka sam przy ul. [...] w W., natomiast żona P. od 1 września 2018 r. mieszka z dziećmi: D. i K. w M., zaś syn M. mieszka ze swoją matką - A. S. w S.. W dniu 23 listopada 2018 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. odesłał oświadczenie K. S.. W tych okolicznościach Urząd W przekazał zgodnie z właściwością wniosek K. S. Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w N.. W dniu 8 marca 2019 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. zwrócił się do K. S. o dostarczenie dokumentów niezbędnych do prawidłowego wyliczenia dochodu rodziny. W dniu 21 marca 2019 r. K. S. zażądał wyjaśnień przyczyn przekierowania wniosku. Natomiast w dniu 15 kwietnia 2019 r. dostarczył wymagane dokumenty do Urzędu W., podkreślając, że jego miejscem zamieszkania jest W. W dniu 24 kwietnia 2019 r. Urząd W. [...] przekazał dokumenty K. S. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., zgodnie z adresem zamieszkania. W zaistniałej sytuacji, zdaniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., powstał spór o właściwość. W odpowiedzi na wniosek Zastępca Burmistrza Miasta W. potwierdził dotychczasowe ustalenia wskazując jednocześnie, że nie jest właściwy do załatwienia sprawy, gdyż podana we wniosku rodzina - poza K. S. - nie zamieszkuje na terenie W. W toku poprzednich postępowań zasiłkowych za okres 2016/2017 i 2017/2018 K. S. wpisywał w każdym wniosku najstarsze dziecko z pierwszego małżeństwa jako wspólnie zamieszkujące pod adresem w W. pomimo tego, że dziecko to nie mieszkało pod wskazanym adresem. Kontakt ojca z dzieckiem był okazjonalny, a pomimo tego wnioskodawca uważał, że powinien na to dziecko otrzymywać świadczenie wychowawcze. Natomiast dwoje młodszych dzieci uczęszczało w wymienionych okresach zasiłkowych do placówek oświatowych w M., gdzie były codziennie dowożone (80 km) z powodu braku miejsc takich placówkach w W.. Adresem do korespondencji był, na wniosek strony, M. Korespondencja kierowana przez stronę była wysyłana z placówki pocztowej w N. Dalej organ wskazał, że z nadesłanych odpisów akt sprawy wynika, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej uznał się za właściwy w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, ponieważ podjął czynności administracyjne w postaci wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Po przekazaniu wniosku do czasu wysłania dokumentów uzupełniających wniosek, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. nie kontaktował się z Urzędem W. w sprawie właściwości miejscowej. Oznacza to zatem, że pracownicy Gminy N. posiadali wiedzę o faktycznym miejscu zamieszkania K. S. wraz z rodziną na terenie Gminy N.. Ponadto przed przekazaniem akt sprawy w rozmowie telefonicznej Kierownik Ośrodka w N. potwierdził posiadanie wiedzy o zamieszkiwaniu całej rodziny na terenie tej Gminy. Zauważono ponadto, że K. S. w wyborach samorządowych w 2018 r. był kandydatem do Rady Powiatu Ł., a zatem musiał posiadać miejsce zamieszkania na terenie tego powiatu. W wyjaśnieniach zaś K.S. wywodził, że definicja stałego pobytu nie oznacza stałego miejsca zamieszkania w gminie, gdzie się złożyło takie oświadczenie, oznacza jedynie zamiar takiego zamieszkania. Końcowo, Zastępca Burmistrza W. zauważył, że z aktualnych danych uzyskanych z Centralnej Bazy Beneficjentów w dniu 29 lipca 2019 r. wynika, że P. S. 28 lipca 2019 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci D. i K., a 29 lipca 2019 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia "Dobry Start" na syna D. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w N.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem Wójta Gminy N. ma charakter negatywnego sporu o właściwość w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W świetle art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), organem właściwym do realizacji świadczenia wychowawczego jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej to świadczenie, a w przypadku gdy o świadczenie wychowawcze ubiega się dyrektor domu pomocy społecznej - właściwego ze względu na miejsce położenia tego domu pomocy społecznej. Jak wskazano w art. 13 ust. 2 ww. ustawy, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkiwania osoby ubiegającej się o świadczenie, a w przypadku gdy o świadczenie wychowawcze ubiega się dyrektor domu pomocy społecznej - właściwym ze względu na miejsce położenia tego domu pomocy społecznej. Analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazuje, że wnioskodawca posiada zameldowanie na pobyt stały w M., jednakże od 28 marca 2018 r. jest czasowo zameldowany w W. przy ul. [...]. Zgodnie z jego oświadczeniem, aktualnym pozostaje adres zameldowania w W. Jakkolwiek kwestia zameldowania nie jest przesądzająca dla ustalenia miejsca zamieszkania, to również brak jest wiarygodnych danych wskazujących na zamieszkiwanie wnioskodawcy na terenie gminy N. W toku prowadzonego postępowania wnioskodawca utrzymywał, że aktualnym pozostaje jego adres w W. Zauważyć przy tym należy, że co do zasady miejsce zamieszkania wnioskodawcy w sprawach o świadczenie 500+ jest ustalane na podstawie jego oświadczenia. W okolicznościach niniejszej sprawy trudno skutecznie podważyć oświadczenie wnioskodawcy, w szczególności wobec zgromadzonych dokumentów oraz jego pasywnej postawy wobec prób wyjaśnienia przez organy tej okoliczności. W tych warunkach wyprowadzane przez organ twierdzenia o przebywaniu wnioskodawcy na terenie Gminy N., jako jedynie przypuszczalne, nie mogły pozbawić wiarygodności oświadczenia składanego przez wnioskodawcę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.