I OW 152/24

Dnia 24 października 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Korzenna o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Korzenna a Burmistrzem Miasta i Gminy Zakliczyn w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku dotyczącego umieszczenia w domu pomocy społecznej całkowicie ubezwłasnowolnionego A. M., działającego przez opiekuna prawnego S. J. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn jako organ właściwy w sprawie. Pismem z 12 lipca 2024 r. Wójt Gminy Korzenna (dalej także: "wnioskodawca") wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Korzenna a Burmistrzem Miasta i Gminy Zakliczyn w przedmiocie rozpoznania wniosku całkowicie ubezwłasnowolnionego A. M., reprezentowanego przez opiekuna – S. J. - o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wójt wskazał, że ponieważ A. M. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, jego miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania jego opiekuna – S. J. - które znajduje się na terenie gminy Zakliczyn, przez co organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy Zakliczyn. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Zakliczyn wskazał, że kluczowa dla ustalenia właściwości miejscowej jest sytuacja mieszkaniowa A. M. sprzed 17 marca 2023 r., tj. przed jego pobytem w szpitalu w N. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa") spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups"), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby, w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organu gminy, do rozpoznania wniosku osoby zainteresowanej, reguluje art. 101 ups. Zgodnie z ust. 1 wskazanego artykułu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie natomiast do jego ust. 2a, w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Z akt sprawy wynika, że A. M. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną i od 8 maja 2023 r. przebywa w Placówce Całodobowej Opieki "R.", pod adresem: [...], [...] C. (zaświadczenie z 5 lipca 2024 r.). W tej sytuacji ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie art. 101 ust. 2a ups, należy zatem ustalić gdzie znajdowało się miejsce zamieszkania wymienionego przez rozpoczęciem pobytu we wskazanej placówce. Ponieważ ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, natomiast stosownie do art. 27 kc, miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Sądu Rejonowego w N. z 24 kwietnia 2023 r., z którego wynika, że S. J. została ustanowiona opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego A. M. i złożyła przyrzeczenie 24 kwietnia 2023 r. Powyższa konfiguracja oznacza, że przed umieszczeniem w placówce zapewniającej całodobową opiekę A. M. miał ustanowionego opiekuna prawnego, a zatem stosownie do art. 27 kc jego miejscem zamieszkania było miejsce zamieszkania jego opiekuna – S. J. Z akt sprawy wynika, że S. J. zamieszkuje w pod adresem: [...] (zaświadczenie z 24 kwietnia 2023 r.). Wskazany adres znajduje się na obszarze gminy Zakliczyn. Tym samym, na podstawie art. 101 ust. 2a ups organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta i Gminy Zakliczyn. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.