I OW 155/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Marzenna Linska-Wawrzon del. WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Wrocławia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Wrocławia, a Prezydentem Miasta Głogowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie C. S. do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Wrocławia jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2015 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu (dalej, jak: "Dyrektor MOPS we Wrocławiu) działający z upoważnienia Prezydenta Wrocławia wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Wrocławia a Prezydentem Miasta Głogowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie C. S. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że C. S. w dniu [...] maja 2015 r. złożyła oświadczenie, z którego wynika, że jest zameldowana w G. gdzie dotychczas mieszkała i prowadziła gospodarstwo domowe. Okresowo wyjeżdżała na kilka tygodni do brata i sanatorium. W miesiącach zimowych przebywała u córki we Wrocławiu, która zameldowała ją na pobyt czasowy. Z uwagi na nieporadność i problemy zdrowotne C. S. upoważniła córkę do dokonywania wszelkich opłat oraz pobierania jej świadczeń i reprezentowania jej w urzędach. W dniu [...] czerwca 2015 r. B. S. (córka) potwierdziła oświadczenie matki i wskazała, że wnioskodawczyni nadal jest mieszkanką G., traktuje tę miejscowość jako swoje centrum życiowe i jest tam zameldowana. Kwestia meldunku czasowego we Wrocławiu miała na celu ułatwienie jedynie spraw urzędowych. Ponadto córka wnioskodawczyni wskazała, że matka przebywała u niej tylko kilka miesięcy ze względu na stan zdrowia oraz specjalistyczną opiekę medyczną. Wnioskodawczyni przybywała również u pozostałych członków rodziny i znajomych mieszkających w innych miejscowościach. Z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia C. S. od [...] grudnia 2014 r. przebywa w prywatnym Domu Opieki w H. Dyrektor MOPS we Wrocławiu uznał, że wnioskodawczyni we Wrocławiu przebywała jedynie okresowo z uwagi na stan zdrowia. Obecnie przebywa w H., a jako swoje miejsce zamieszkania wskazuje G. Powyższe pozwala na uznanie - w świetle art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) - że organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania C. S. do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Głogów. W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie (dalej, jako: "Dyrektor MOPS w Głogowie") wniósł o wskazanie Prezydenta Wrocławia jako organ właściwy do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania C. S. do domu pomocy społecznej. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni od wielu lat nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, tj. w G., a przebywa u córki we Wrocławiu. Mieszkanie w G. wynajmowane było osobom obcym. C. S. posiada we Wrocławiu zameldowanie na czas określony – od [...] kwietnia 2012 r. do dnia [...] kwietnia 2017 r. Korzysta z usług lekarza rodzinnego w S. koło Wrocławia. W okresie przybywania u córki, tj. w listopadzie 2014 r. wnioskodawczyni przeszła zawał mózgu, co potwierdza karta informacyjna leczenia szpitalnego w Dolnośląskim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu. W dokumencie tym wskazano, że pacjentka zamieszkuje u córki. W grudniu 2014 r. wnioskodawczyni ponownie przebywała w szpitalu, a po jej wypisaniu – na czas rehabilitacji – zamieszkała w Domu Opieki w H. W ocenie Dyrektora MOPS w Głogowie powyższe świadczy o tym, że miejscem zamieszkania wnioskodawczyni jest Miasto Wrocław, będący ośrodkiem jej spraw osobistych i majątkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku C. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustalającą opłatę za pobyt w nim wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu. Z kolei właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tej ustawy, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przy czym, w orzecznictwie i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej zameldowania. Meldunek jest bowiem czynnością techniczną o charakterze administracyjnym. Jak wynika z akt sprawy wnioskodawczyni jest osobą starszą, porusza się na wózku inwalidzkim, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, choruje na miażdżycę, demencję starczą, nadciśnienie tętnicze, chorobę Parkinsona, ma protezy obu stawów biodrowych oraz przeszła zawał mózgu. Od kilku lat C. S. nie mieszka w G., tj. w miejscu zameldowania, albowiem nie była i nie jest w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego. Stąd wnioskodawczynią opiekowała się córka, która zabrała matkę do swojego domu do Wrocławia. Wnioskodawczyni korzysta ze wsparcia udzielonego jej przez córkę w postaci zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym we Wrocławiu, a zatem to ta miejscowość stanowi centrum aktywności życiowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej (art. 25 ustawy Kodeks cywilny). Wyjaśnić należy, że z uwagi na stan zdrowia wnioskodawczyni (przebyty zawał mózgu), przebywa ona od dnia [...] grudnia 2014 r. w prywatnym Domu Opieki w H. Jednakże pobyt ten ma charakter czasowy (okres rehabilitacji do dnia [...] czerwca 2015 r.) i okoliczność ta nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcie sprawy. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania wniosku C. S. o wydanie decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, jest Prezydent Wrocławia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Prezydenta Wrocławia.