I OW 164/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędzia NSA Izabella Kulig–Maciszewska Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Wrocławia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Wrocławia a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Oleśnicy w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie stwierdzenia przepadku pojazdu marki F. o nr rej (...) na rzecz Skarbu Państwa postanawia oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 11 października 2011 r. Prezydent Miasta Wrocławia wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O., a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie stwierdzenia przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż dnia 22 października 2008 r. Straż Miejska Wrocławia działając na podstawie ówczesnego art. 130a ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wydała dyspozycję usunięcia pojazdu Fiat 126p. Straż Miejska Wrocławia dokonała ustalenia, że właścicielem przedmiotowego pojazdu jest Ł. P.. Po uzyskaniu powyższych informacji na podstawie ówczesnego art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1377) Straż Miejska Wrocławia dokonała zawiadomienia właściciela pojazdu o usunięciu pojazdu wraz z pouczeniem, iż zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 130a ust. 10. Działając na podstawie ówczesnego art. 130a ust. 11 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów Straż Miejska Wrocławia dnia 13 maja 2009 wniosła o stwierdzenie przepadku na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowego pojazdu przez Urząd Skarbowy w O.. Dnia 25 maja 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. na podstawie art. 61 § 1 i § 4 oraz art. 123 § 1 K.p.a. w związku z ówczesnym art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, wszczął zgodnie ze swoją właściwością postępowanie w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieodebranego pojazdu marki Fiat 126p będącego własnością Ł. P.. Dnia 25 czerwca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją umorzył rzeczone postępowanie uznając je za bezprzedmiotowe w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. o sygn. akt P 4/06, który stwierdzał iż art. 130a ust. 10 oraz ust. 11 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym są niezgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. W związku z powyższą decyzją z dnia 30 czerwca 2009 r Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił Straży Miejskiej Wrocławia akta przedmiotowej sprawy powołując się na utratę mocy wspomnianych wcześniej przepisów. Za pismem z dnia 3 czerwca 2011 r. Straż Miejska Wrocławia przesłała do Prezydenta Wrocławia wniosek oparty na art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazując na nowelizację tej ustawy w Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018. Prezydent Wrocławia zwrócił wniosek do Straży Miejskiej Wrocławia. Zwracając wniosek do jednostki usuwającej pojazd z drogi publicznej Prezydent Wrocławia stwierdził, że nie może kierować do sądu sprawy dotyczącej pojazdu usuniętego z drogi publicznej w dniu 22.10.2008 r. gdyż pojazd ten z mocy prawa stał się własnością Skarbu Państwa. Straż Miejska Wrocławia dnia 15 lipca 2011 r. przesłała w tym stanie rzeczy całość zgromadzonej dokumentacji dotyczącej usunięcia pojazdu marki Fiat 126p do Urzędu Skarbowego w O.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wobec skierowania do niego pisma Straży Miejskiej Wrocławia wydał zawiadomienie o przekazaniu sprawy do Starosty Powiatu Oleśnickiego. Swoje stanowisko uzasadnił faktem bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa w/w pojazdu. Starosta Powiatu Oleśnickiego nie przyjął sprawy do rozpoznania i zwrócił całość akt sprawy do Wydziału Prawnego Urzędu Miejskiego Wrocławia. W oparciu przedstawiony powyżej stan faktyczny, wnioskodawca wskazał, iż umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nie znajdywało oparcia w prawie oraz że organem właściwym w sprawie stwierdzenia przepadku przedmiotowego pojazdu jest tenże organ. Pojazd został usunięty z drogi dnia 22 października 2008 r. i zgodnie z ówczesnym art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy, tj. do dnia 23 kwietnia 2009 r., uznany zostaje za pojazd porzucony, który w tej dacie z mocy ustawy przechodzi na rzecz Skarbu Państwa. Przywoływany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. ma według organu stanowić jakoby podstawę do stwierdzenia braku kompetencji w zakresie przepadku przedmiotowego pojazdu. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyroku wyraźnie orzekł, iż art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym ustanawiający przepadek pojazdu z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa oraz ust. 11 pkt 3 tegoż przepisu, ustanawiający dyspozycję wydania aktu wykonawczego regulującego tryb przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa "tracą moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej" tj. 12 czerwca 2009 r. Wobec powyższego 23 kwietnia 2009 r. tj. w chwili upływu 6-miesięcznego terminu od usunięcia przedmiotowego pojazdu obowiązywał zakwestionowany art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, którego moc prawna w tym terminie znajduje oparcie w przywołanym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Skoro więc moc zakwestionowanego ówczesnego art. 130a ust. 10 została utrzymana, to należy stwierdzić, iż na jego podstawie z upływem 6-miesięcznego terminu dnia 23 kwietnia 2009 roku z mocy prawa nastąpił przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa wobec czego organem właściwym i kompetentnym do stwierdzenia przepadku i podjęcia ewentualnego postępowania wykonawczego w tej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w O.. W świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie może być mowy o stosowaniu do przedmiotowej sprawy znowelizowanego art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, według którego starosta [tj. Prezydent Wrocławia na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.)] występuje w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu. Przepadek pojazdu nastąpił z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie utrzymanego w mocy wcześniejszego brzmienia art. 130a ust. 10, nie może więc Prezydent Wrocławia ani wystąpić o przepadek do sądu zgodnie z obecnym brzmieniem art. 130a ust. 10, gdyż przepadek ten już nastąpił, ani też prowadzić w tej sprawie żadnego postępowania gdyż organem właściwym w myśl utrzymanego przez Trybunał brzmienia art. 130a ust. 10 oraz ust. 11 pkt 3 w przedmiotowym przypadku jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w O.. Wspomniana wcześniej ustawa nowelizująca ustawę Prawo o ruchu drogowym, tj. ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018), która w art. 1 pkt 10 lit. j wprowadziła nowe brzmienie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym weszła w życie dnia 4 września 2010 roku, a więc ponad rok po dokonaniu się przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny w swym orzeczeniu jednoznacznie stwierdził, iż "odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów ma ten skutek, że w okresie dwunastu miesięcy od ogłoszenia wyroku TK w organie promulgacyjnym (Dz. U.) przepisy te (o ile wcześniej nie zostaną uchylone bądź zmienione przez ustawodawcę), mimo że obalone w stosunku do nich zostało domniemanie konstytucyjności, winny być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy orzekające". Wobec powyższego wnioskodawca stwierdził, że nowelizacja art. 130a mająca miejsce dopiero 22 lipca 2010 r. nie ma wpływu na fakt dokonania się przepadku pojazdu w przedmiotowej sprawie na rzecz Skarbu Państwa. W przedmiotowej sprawie postępowanie powinien więc prowadzić Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. na podstawie poprzedniego brzmienia art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wnioskodawca nadmienił również, iż zgodnie z art. 11 ust. 1 przywoływanej już ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym, "w przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu". W przedmiotowym przypadku bieg 6-miesięcznego terminu upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, wobec czego a contrario nie można w tej sprawie orzec przepadku na rzec powiatu i co za tym idzie Prezydent Wrocławia nie będzie organem właściwym w tej sprawie. Wnioskodawca wskazał również, iż Trybunał Konstytucyjny utrzymując w mocy przez okres 12 miesięcy art. 130a ust. 11 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym zawierający delegację dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do wydania aktu wykonawczego określającego tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stwierdził jednocześnie, iż "tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa został, na podstawie art. 130a ust. 11 pkt 3 prawa o ruchu drogowym, określony w § 8 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów, zgodnie z którym orzeczenie o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa wydaje naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego. Orzeczenie, o którym mowa w § 8 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów, ma wyłącznie deklaratoryjny charakter. Naczelnik, wydając takie orzeczenie, bada jedynie, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki formalne." Wobec powyższego nie ulega zdaniem wnioskodawcy wątpliwości, iż w przedmiotowym przypadku, w którym doszło do przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa z mocy samego prawa, zaniedbane zostało jedynie wydanie deklaratoryjnego orzeczenia stwierdzającego, iż przepadek nastąpił ex lege. W takim wypadku nie ma jakichkolwiek podstaw, aby uznać Prezydenta Wrocławia za kompetentnego i właściwego w sprawie stwierdzenia nastąpienia przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W odpowiedzi na powyższy wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wniósł o wskazanie Prezydenta Wrocławia, bądź właściwego miejscowo Starostę Powiatu Oleśnickiego jako organu właściwego w sprawie stwierdzenia przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W jego uzasadnieniu wskazano, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w dniu 15 maja 2009r otrzymał pismo Straży Miejskiej Wrocławia z dnia 13 maja 2009r która wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie procedury przejęcia na rzecz Skarbu Państwa pojazdu należącego do Pana Ł. P.. W dniu 25 maja 2009r Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie przejścia na rzecz, Skarbu Państwa nieodebranego pojazdu. Wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie wynikało z faktu nie odebrania przez właściciela opisanego wyżej pojazdu - pomimo skutecznie doręczonego właścicielowi powiadomienia o usunięciu pojazdu i informacji o skutkach jego nie odebrania w terminie sześciu miesięcy od dnia usunięcia. Właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego do wszczęcia przedmiotowego postępowania - w chwili wydania cyt. postanowienia - była zasadna w oparciu o §8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, zgodnie z którym o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego urzędu skarbowego, powiadamiając uprzednio właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w sprawie. Decyzją z dnia 25 czerwca 2009r Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. umorzył przedmiotowe postępowanie jako bezprzedmiotowe, uzasadniając swoje stanowisko Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 03 czerwca 2008 r., P 4/06. Powołane w wyroku przepisy utraciły moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w dniu 11 czerwca 2008r., tj. w dniu 11 czerwca 2009r. Tymczasem postanowienie o wszczęciu postępowania uznano za skutecznie doręczone w dniu 12 czerwca 2009r, a cała korespondencja / podwójnie awizowana/ nie podjęta przez adresata wpłynęła do Urzędu Skarbowego w O. w dniu 17 czerwca 2009r. Powyższa decyzja nie została zaskarżona. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. pismem z dnia 30 czerwca 2009 r. zwrócił Straży Miejskiej Wrocławia akta sprawy powołując się na utratę mocy obowiązującej wymienionych powyżej przepisów. W wyniku otrzymania w dniu 20.07.2011r. pisma Komendanta Straży Miejskiej Wrocławia dotyczącego wniosku o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystosował do Starosty Powiatu Oleśnickiego w dniu 03 sierpnia 2011 r. zawiadomienie o przekazaniu wniosku zgodnie z właściwością rzeczową - w oparciu o art. 12 ustawy z dnia 22.07.2010r. o zmianie ustawy prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw z uwagi na fakt,, że nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Prezydent Wrocławia, bądź właściwy miejscowo Starosta powiatu Oleśnickiego - ze względu na opisany wyżej stan faktyczny oraz obowiązujący stan prawny. Bezspornym jest, że w przedmiotowej sprawie nie została wydana ostateczna decyzja o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w stanie prawnym obowiązującym do dnia 11 czerwca 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wszczynając postanowieniem z dnia 25.05.2009 r. postępowanie w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieodebranego pojazdu opisanego na wstępie dążył do wydania stosownej decyzji o przejściu tego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1K.p.a., albowiem materialny stosunek administracyjny został obarczony wadą uniemożliwiającą wydanie decyzji. W przedmiotowej sprawie wada nastąpiła z przyczyny o charakterze prawnym, albowiem w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego podstawy prawne pozwalające - w poprzednim stanie prawnym - na wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. stosownej decyzji w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa pojazdu nieodebranego - utraciły moc obowiązującą. Wystąpienie tej przesłanki bezwzględnie obliguje organ prowadzący postępowanie do jego zakończenia przez umorzenie postępowania. Dalsze jego prowadzenia spowodowałby wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji wadliwej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlega oddaleniu, bowiem żaden z organów będących w sporze nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy. W sytuacji, kiedy żaden z organów będących w sporze kompetencyjnym, nie jest właściwym do załatwienia sprawy, niemożliwe jest rozstrzygnięcie tego sporu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Właściwość organu administracji publicznej do załatwienia konkretnej sprawy w rozumieniu art. 104 K.p.a., bada się w oparciu o przepisy prawa administracyjnego, materialnego i przepisy ustrojowe określające zakres zadań poszczególnych organów. Żadne z powyżej wymienionych przepisów, nie wskazują na właściwość w tej sprawie Prezydenta Miasta Wrocławia ani Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze okoliczność, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, stwierdzającego, iż art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i 64 ust. 3 Konstytucji, a § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 tej ustawy oraz art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji RP, a nadto odraczającego utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres 12 miesięcy, wymienione przepisy z dniem 12 czerwca 2009 r. utraciły moc obowiązującą. Oznacza to, że w dacie wydawania postanowień organów obu instancji nie istniały uregulowania prawne, które wypełniałyby lukę powstałą w wyniku upłynięcia dwunastomiesięcznego terminu zakreślonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. Organy skarbowe niewątpliwie nie mogły więc już wydawać rozstrzygnięć w oparciu o nieobowiązujące przepisy, uznane przy tym za niekonstytucyjne. Z dniem 12 czerwca 2009 r. organy te utraciły funkcję organu likwidacyjnego. Stan taki trwał do 4 września 2010 r. tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (D. U nr 10, poz. 1018) w której znowelizowany został m.in. art. 130a ust. 10, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. W przepisach przejściowych tej ustawy uregulowano zaś zasady postępowania i orzekania w odniesieniu do postępowań nie zakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy "Postępowanie w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. art. 12 ust. 2 tej ustawy "W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio". Z przywołanego art. 11 wynika natomiast, iż w przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Jak wynika zatem z brzmienia wyżej przytoczonych przepisów, zarówno w przypadku wszczęcia i niezakończenia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych pod rządami przepisów w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010 r., jak również w przypadku gdy przedmiotowe postępowanie do dnia 4 września 2010 r., nie zostało wszczęte, właściwym rzeczowo jest starosta. Przepisy te znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt, nie została w niej wydana ostateczna decyzja o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w stanie prawnym obowiązującym do dnia 11 czerwca 2009 r. tj. do dnia upływu 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt. P 4/06. W tym stanie rzeczy, wniosek o wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy podlegał oddaleniu na mocy art. 15 § 2 w zw. z art. 64 § 3 i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.