I OW 169/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy w sprawie. Działający w imieniu Prezydenta Miasta P. Kierownik Filii J. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta O.. W uzasadnieniu organ wskazał, że K. B., zamieszkała w O. , w dniu [...] lipca 2014 r. złożyła w MOPS w O. wniosek o skierowanie jej do domu pomocy społecznej, informując jednocześnie, że "chwilowo" przebywa u syna w P. w związku z wykonywanymi badaniami lekarskimi. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z wnioskodawczynią przebywającą w P. nie było możliwe z uwagi na stan jej zdrowia. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Prezydent O. przekazał wniosek K. B. Prezydentowi P. powołując się na art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.). W ocenie Prezydenta P. jest to stanowisko błędne, gdyż miejscem zamieszkania, osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W O. K. B. ma swój dom, tam wcześniej korzystała z pomocy społecznej, w P. przebywa na badaniach lekarskich i nic nie wskazuje na to, że zmieniła miejsce zamieszkania. Tym samym wniosek powinien rozpoznać Prezydent O. , jako organ właściwy, z uwagi na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek Prezydent O. postulował wskazanie Prezydenta Miasta P. jako organu właściwego w tej sprawie. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawczyni od maja 2014 r. mieszka u syna w P., samodzielnie nie jest w stanie egzystować i podejmować decyzji. W O. nie ma ona żadnej rodziny, która mogłaby zapewnić jej opiekę, dlatego też pobytu w P. nie należy traktować jako czasowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie spór zainicjowany wnioskiem Prezydenta Miasta P. ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku K. B. o skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W sprawach z zakresu pomocy społecznej właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania wniosku zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to świadczenie, bo tylko w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Z art. 59 ust. 1 ustawy wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego też wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle cytowanego przepisu decydują decyduje czynnik zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru pobytu w danej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Ustalenie pierwszej z tych przesłanek z reguły, tak jak i w rozpoznawanej sprawie, nie nastręcza poważnych trudności, natomiast o zamiarze stałego pobytu decydować mogą różne okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt I OW 129/13; z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt I OW 63/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Nie może budzić żadnych wątpliwości to, że wnioskodawczyni do maja 2014 r. zamieszkiwała w O. w swoim mieszkaniu. Podobnie nie można mieć wątpliwości, że od tego czasu zamieszkuje ona wraz z synem i synową w P., czego dowodzi choćby to, że zawiadomienie o posiedzeniu Sądu w dniu [...] grudnia 2014 r. zostało skutecznie doręczone na adres w P., a nie O. Na podstawie znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego nie można uznać, iż pobyt wnioskodawczyni w P. związany jest wyłącznie z chęcią wykonania badań lekarskich i to nie tylko dlatego, że nie sprecyzowano tego, jakie to mają być badania. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia[...] czerwca 2014 r. wynika, iż urodzona w dniu [...] lutego 1930 r. wnioskodawczyni wymaga całodobowej opieki. Podobny wniosek wyprowadzić można z informacji zawartej w karcie informacyjnej sporządzonej przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. W świetle tej informacji wnioskodawczyni zamieszkująca z synem i synową potrzebuje pomocy innych osób w codziennych czynnościach. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wnioskodawczy z uwagi na stan jej zdrowia wszystkie swoje czynności życiowe, wykonywane przy pomocy najbliższych członków rodziny, skoncentrowała w P., dlatego też nie można zaprzeczyć i temu, iż obecnie towarzyszy jej zamiar pobytu w tym właśnie mieście i tu jest jej miejsce zamieszkania. Skoro w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, a takie skierowanie następuje w drodze decyzji administracyjnej, to organ zobowiązany jest uwzględnić sytuację prawną i faktyczną osoby zainteresowanej na dzień orzekania. Dlatego też organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest Prezydent Miasta P. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.