I OW 169/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.L-M. w sprawie skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta R. jako organ właściwy w sprawie. Pismem z 2 sierpnia 2024 r. Prezydent Miasta S. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S. a Prezydentem Miasta R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.L-M. w sprawie skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że A.L-M. na dzień złożenia wniosku o skierowanie i umieszczenie w domu pomocy społecznej zamieszkuje w R., przez co to organ tej gminy jest miejscowo właściwy do rozpoznania wniosku. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta R. podniósł, że wymieniona nie posiada centrum aktywności życiowej na obszarze R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061, dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Z akt sprawy wynika, że A.M-L. od 25 kwietnia 2024 r. zamieszkuje u siostry w R., jest osobą niesamodzielną i wymagającą całodobowej opieki (oświadczenia z 14 i 20 czerwca 2024 r.). Z oświadczenia złożonego 8 lipca 2024 r. wynika ponadto, że zainteresowana pobyt u siostry traktuje jako tymczasowy – do czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej. W aktach sprawy znajduje się ponadto umowa darowizny mieszkania, z 9 maja 2024 r., którą zainteresowana darowała swojej siostrze mieszkanie w którym wcześniej zamieszkiwała w S. Wbrew stanowisku Prezydenta Miasta R., powyższa okoliczność nie tylko nie przekreśla faktu posiadania przez A.L-M. miejsca zamieszkania na terenie R., ale dodatkowo ją potwierdza. Skoro bowiem wymieniona nie posiada obecnie mieszkania na terenie S., to tym bardziej nie może posiadać w S. miejsca zamieszkania, rozumianego jako centrum jej aktywności życiowej. Całkowicie poza sprawą pozostają natomiast wywody Prezydenta Miasta R. co zasadności wyzbywania się przez zainteresowaną składnika majątkowego. Tego rodzaju okoliczności nie mają żadnego wpływu na ustalenie właściwości organu i jako takie pozostają bezprzedmiotowe w realiach rozpoznawanej sprawy. Dla ustania właściwości miejscowej organu istotne jest wyłącznie miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. W świetle materiałów zgromadzonych w aktach sprawy nie budzi wątpliwości, że A.L-M. obecnie zamieszkuje na terenie R. i zamierza tam zamieszkiwać do czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej. Fakt, że wymieniona wymaga codziennej pomocy osób trzecich oraz nie posiada obecnie mieszkania w S. – przez co nie ma możliwości samodzielnego zamieszkiwania pod innym adresem niż w R., dodatkowo potwierdzają okoliczność, że obecnym centrum jej aktywności życiowej jest R. Wobec powyższego uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Prezydent Miasta R. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.