I OW 174/23

Dnia 18 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Koło o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.D. w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego z przeznaczeniem na środki czystości oraz odzież a także w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie. Wójt Gminy [...], wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2023 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. D. w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego z przeznaczeniem na środki czystości oraz odzież a także w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych. W uzasadnieniu wniosku organ wnioskujący podał, że zawiadomieniem z dnia 5 lipca 2023 r. ( data wpływu 10 lipca 2023 r.), Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przesłał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w/w wniosek D.D., wskazując, że zainteresowany przebywał i nadal przebywa pod adresem: [...]. W związku z powyższym, pracownik socjalny GOPS-u w [...] skontaktował się w dniu 12 lipca 2023 r. D. D.w celu ustalenia jego miejsca przebywania a który poinformował GOPS, iż obecnie nie przebywa na terenie gminy [...], ale nie wskazał przy tym jednak aktualnego swojego miejsca pobytu. Z uwagi jednak, że podczas rozmowy telefonicznej, która miała miejsce w dniu 17 lipca 2023 r., D. D. powiadomił GOPS w [...], iż wynajmuje mieszkanie w [...] pod adresem: [...] [...], pracownica socjalna tego Ośrodka w dniu 24 lipca 2023 r. udała się z wizytą pod ten adres, tym niemniej nie zastała w tym miejscu zainteresowanego. W tej sytuacji, zdaniem organu wnioskującego, D. D. winien być traktowany jako osoba bezdomna a ponieważ jego ostatnim miejscem pobytu był [...] ul. [...], to organem właściwym do rozpoznania opisanego na wstępie wniosku był Prezydent Miasta [...]. Z tym stanowiskiem nie zgadzał się uczestniczący w sporze Prezydent Miasta [...], który w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]u przekazał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek D.D. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i celowego oraz w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych - na podstawie art. 65 § 1 oraz art. 141 Kodeksu Postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) w związku z art. 101 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz 901 ze zm.) – mając na uwadze, fakt że skoro wniosek ten dotyczył przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego i celowego oraz w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych, to wniosek ten winien być traktowany jako odnoszący się do sprawy niecierpiącej zwłoki i szczególnie uzasadnionej sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto podkreślono też, że z treści wywiadu środowiskowego, przesłanego przez Szpital Wojewódzki w [...], wynikało, iż wprawdzie początkowo D.D. - jako miejsce swojego zamieszkiwania - wskazał [...] ul. [...], tym niemniej w toku dalszych czynności ustalono, iż zainteresowany od kilku miesięcy zamieszkiwał u siostry w miejscowości [...] w gminie [...] a po opuszczeniu szpitala do siostry powrócił. Adres [...], strona podała również podczas rozmowy telefonicznej a także w oświadczaniu wysłanym pocztą elektroniczną. Potwierdzała go też sistra strony w rozmowach telefonicznych. Ostatecznie więc akcentując, że D.D. przebywał wprawdzie w [...]u w 2022 r. ale następnie miasto to opuścił, nie przebywał i nie przebywa w żadnej placówce dla osób bezdomnych w [...] i nie figurował także w żadnych miejskich rejestrach jako osoba bezdomna, Prezydent Miasta [...] wnosił o wskazanie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku strony, organu gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania D. D.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi [...]giami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy administracji uczestniczące w sporze uważają się za niewłaściwe w sprawie rozpoznania wniosku D. D. o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego z przeznaczeniem na środki czystości oraz odzież a także w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej prawa do korzystania ze świadczeń zdrowotnych. Wnoszący o rozstrzygnięcie sporu organ stanął bowiem na stanowisku, że obecna sytuacja życiowa wnioskodawcy wskazywała, iż był on osobą bezdomną a jego ostatnim miejscem pobytu było Miasto [...] (ul. [...]). Uczestnik postępowania wywodził natomiast, iż D.D.miał miejsce zamieszkania, które aktualnie znajdowało się u jego siostry w miejscowości [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza przedstawionych wyżej stanowisk oraz materiał zawarty w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku D.D. był Wójt Gminy [...], gdyż zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.; dalej jako: "u.p.s"), osoba bezdomna to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tych warunków nie spełniał zaś D.D. Z akt sprawy nie wynikało bowiem, aby zainteresowany nie był nigdzie zameldowany na pobyt stały a ponadto ewidentnym był przy tym fakt, że aktualnie zamieszkiwał on u swojej siostry w miejscowości [...] gminie [...]. Fakt ten miał swoje oparcie w twierdzeniach samej strony i w oświadczeniach jej siostry. Potwierdzała go także okoliczność, że od kilku miesięcy D. D. przebywał u swojej siostry i wrócił do niej po opuszczeniu szpitala. Powyższe wskazywało zatem, że zainteresowany miał zapewnione warunki mieszkaniowe a okoliczność ta wykluczała uznanie go za osobę bezdomną. Właściwość miejscową gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ust. 1 u.p.s., który stanowi, że właściwość tę ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Analogicznie kwestia ta jest unormowana w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.). W myśl bowiem art. 54 ust. 1 tej ustawy, organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, jest wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Przytoczone więc okoliczności i oceny prawne uzasadniały wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego w niniejszej sprawie przy uwzględnieniu miejsca zamieszkiwania wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.