I OW 181/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia del. NSA Wiesław Morys, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kosakowo o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kosakowo a Burmistrzem Gminy Braniewo w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: odrzucić wniosek Wnioskiem z dnia 2 listopada 2011 r. Wójt Gminy Kosakowo wystąpił o rozstrzygnięcie zaistniałego pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta Braniewo sporu o właściwość w przedmiocie wskazania organu właściwego do skierowania M. B. do domu pomocy społecznej wraz z określeniem gminy właściwej do ponoszenia związanych z tym kosztów. W motywach wniosku wskazano, że M. B. w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) jest osobą bezdomną. W okresie od 1982 r. do 2004 r. był zameldowany w Domu Pomocy Społecznej przy ul. (...) w Braniewie. Od tego momentu nie posiada meldunku. M. B. z uwagi na stwierdzoną schizofrenię od dzieciństwa jest osobą niepełnosprawną. W 2004 r. jego matka W. U. zabrała go z Domu Pomocy Społecznej. M. B. często zmieniał miejsce pobytu, zatrzymując się czasowo w różnych miejscowościach na terenie kraju. Od lipca 2011r. za pośrednictwem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kosakowie M. B. i W. U. zamieszkali czasowo w wynajętym lokalu mieszkalnym przy ul. B. w miejscowości Pierwoszyno Gmina Kosakowo. W dniu 20 sierpnia 2011 r. W. U. obłożnie zachorowała, w związku z czym była hospitalizowana w Szpitalu Miejskim w Gdyni. Pozostawiony bez opieki i niezdolny do samodzielnej egzystencji M. B. wymagał natychmiastowej pomocy służb socjalnych. Dlatego też, mając na uwadze realne zagrożenie życia i zdrowia M. B., decyzją z dnia 22 sierpnia 2011 r. nr DPS/3/2011 Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kosakowie skierował M. B. do Domu Pomocy Społecznej w L. Jednocześnie organ pomocy społecznej wystąpił do właściwego miejscowo Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie z wnioskiem o refinansowanie kosztów. Pismem z dnia 30 września 2011 r. nr 8120.29.2011 Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie z upoważnienia Burmistrza Miasta Braniewa odmówił uznania się za organ właściwy w tej sprawie, wskazując że organem właściwym jest organ ostatniego miejsca zamieszkania M. B. tj. Wójt Gminy Kosakowo. Zgodnie z art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". W tej sytuacji Wójt Gminy Kosakowo odnosi się do pojęcia "miejsca zamieszkania" zdefiniowanego w art. 25 Kodeksu cywilnego zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W stanie faktycznym sprawy ostatnim miejscem zamieszkania M.B. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego jest Braniewo. W odpowiedzi na wniosek Zastępca Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Braniewie, działając w imieniu Burmistrza Miasta Braniewo wniósł o wskazanie Wójta Gminy Kosakowo jako organu właściwego do ponoszenia kosztów pobytu M. B. w Domu Pomocy Społecznej. W odpowiedzi wskazano, że właściwość miejscową gminy do przyznania świadczenia ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast do osób umieszczonych w domach pomocy społecznej, właściwa jest co do zasady gmina, która skierowała mieszkańca do domu pomocy społecznej (art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, zaś zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejsce zamieszkania zdefiniowane jest w kodeksie cywilnym (art. 25). Natomiast w przypadku osoby w stosunku do której został ustanowiony opiekun prawny, miejsce jej zamieszkiwania określane jest zgodnie z miejscem zamieszkania opiekuna prawnego. W sprawach dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do ich rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Samo zameldowanie (kategoria prawa administracyjnego) nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. M.B. opuścił Dom Pomocy Społecznej w Braniewie z dniem 1 września 2003 r. co potwierdza, że z tym miastem nigdy nie miał więzi ekonomicznych i mieszkaniowych, poza czasowym pobytem w domu pomocy społecznej do którego został skierowany z innej gminy. Matka M.B. także nigdy nie zamieszkiwała w Braniewie, regulowała tylko odpłatność za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej, przy czym powołana ustawa P.p.s.a. w sposób wyraźny odróżnia i statuuje kompetencje sądu administracyjnego do rozstrzygania sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość. Spór o właściwość związany jest ze sprawą indywidualną i kształtuje się na bazie rozbieżnych poglądów organów jednostek samorządu terytorialnego, bądź samorządowych kolegiów odwoławczych, co do zakresu ich działania. W związku z tym przyjąć należy, że ze sporem, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., mamy do czynienia wtedy, kiedy pojawiają się rozbieżne poglądy pomiędzy organami administracji publicznej w zakresie ich właściwości do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym, w obu rodzajach sporów rozstrzyganych przez sąd na mocy art. 4 P.p.s.a. przedmiot sporu powinien być precyzyjnie określony, albowiem pozwala to nie tylko określić sprawę, która ma być rozpoznawana, a co za tym idzie daje możliwość ustalenia, z jakim dokładnie rodzajem sporu mamy do czynienia, a także w następnej kolejności pozwala wskazać organ rzeczywiście właściwy do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej objętej wnioskiem. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że toczy się spór o właściwość w sprawie skierowania M.B. do domu pomocy społecznej, gdyż w chwili obecnej nie toczy się żadna sprawa administracyjna w tym przedmiocie. Jak bowiem wynika z treści wniosku, a także z nadesłanych dokumentów, w sprawie skierowania M.B. do domu pomocy społecznej została wydana w dniu 22 sierpnia 2011 r. decyzja administracyjna nr DPS/3/2011 przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kosakowie działającego z upoważnienia Wójta tej Gminy. Natomiast podmioty zobowiązane do ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) w art. 61 ust. 1 i 2. W związku z tym należy uznać, że wniosek Wójta Gminy Kosakowo z dnia 2 listopada 2011 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest niedopuszczalny i w związku z tym podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.