I OW 190/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2013r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Poznania o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania a Burmistrzem Miasta i Gminy Rychwał w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. z dnia 6 kwietnia 2012 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Rychwał jako organ właściwy do wydania decyzji. Wnioskiem z dnia 1 października 2012 r. Prezydent Miasta Poznania wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta i Gminy Rychwał w przedmiocie wskazania organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie wniosku M. D. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla J. i J. D. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2012 r. M. D. zameldowana na pobyt stały w R., a zamieszkująca w P. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla swoich sióstr J. i J. D. Do ww. wniosku dołączyła m. in. wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt [...] zmieniający treść wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt [...] podwyższającego alimenty należne od F. D. na rzecz małoletnich dzieci J. i J. D. Ponadto, wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie, z którego wynika, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz J. i J. D. były wypłacane przez tamtejszy organ do października 2011 r., a od listopada 2011 r. wypłata tych świadczeń została wstrzymana z uwagi na śmierć matki małoletnich H. D. Natomiast w pisemnym oświadczeniu z dnia 6 kwietnia 2012 r. M. D. wskazała, iż zamieszkuje w P., nie jest ustanowiona przez sąd opiekunem prawnym ani rodziną zastępczą dla swoich sióstr, które zamieszkują wraz z ojcem w R. Biorąc pod uwagę regulacje art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w ocenie Prezydenta Miasta Poznania, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz Miasta Rychwał, tj. organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osób uprawnionych – J. i J. D. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż M. D. zamieszkuje w P., gdyż nie jest ona osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ani też opiekunem prawnym małoletnich osób uprawnionych. Tym samym brak jest podstaw do zastosowania art. 27 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Podkreślono ponadto, iż wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 stycznia 2012 r. mocą którego zmieniono sposób płatności alimentów dla małoletnich nie może być uznany za ustanowienie opieki prawnej w osobie M. D. nad małoletnimi J. i J. D. W odpowiedzi na ww. wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Rychwał wskazał, że wyłącznie fakt posiadania ostatniego miejsca zameldowania w Gminie Rychwał na pobyt stały przez siostry M. D., J. D. i J. D., nie pozwala przyjąć (jak w przypadku osób bezdomnych), że sprawa prowadzenia postępowania należy do organu właściwego ze względu na miejsce ostatniego zameldowania na pobyt stały tych osób, ale (po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego) o przyznaniu uprawnień stronie wnioskującej zdecydować winien organ terytorialnie właściwy dla miejsca faktycznego zamieszkania i pobytu, tj. Poznańskie Centrum Świadczeń w Poznaniu, do którego strona wnioskowała w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W realiach sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania, a Burmistrzem Miasta i Gminy Rychwał dotyczący wyznaczenia organu właściwego do rozpoznania wniosku M. D. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228) właściwość miejscową określa między innymi art. 2 pkt 10, który stanowi, że organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz, lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów. Za osobę uprawnioną, stosowanie do art. 2 pkt 11 ustawy, uznaje się przy tym osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W myśl art. 15 ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następuje odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (ust. 1), wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (ust. 2). Z powyższych przepisów wynika zatem, że organem zobowiązanym do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W taki sposób ustala się miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast, jeżeli chodzi o dzieci pozostające pod władzą rodzicielską rodziców, to stosowną regulację w tym zakresie Kodeks cywilny zawiera w art. 26. Według tego przepisu miejscem zamieszania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. W sprawie niesporne jest, że wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczył (w dacie złożenia wniosku) małoletnich J. D. i J. D., zamieszkujących wraz z ojcem F. D. w R. W konsekwencji uznać należy, że Burmistrz Miasta i Gminy Rychwał jest organem właściwym do rozpoznania wniosku M. D. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz J. D. i J. D. Na marginesie wskazać należy, że M. D. nie jest osobą uprawnioną w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów bowiem w wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt [...] orzeczono jedynie o płatności do rąk M. D. alimentów zasądzonych na rzecz małoletnich. W tej sytuacji nie można uznać, alby wnioskodawczyni była opiekunem prawnym uprawnionych. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.