I OW 191/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Wolanin, Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Kremer, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem D. a Burmistrzem Miasta i Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. S. o umorzenie zadłużenia dla dłużnika alimentacyjnego postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi D. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku. Pismem z 16 listopada 2021 r. Burmistrz D. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta i Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. S. o umorzenie zadłużenia dla dłużnika alimentacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że 14 października 2021 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: MGOPS) w D. wpłynęło pismo o przekazaniu sprawy według właściwości miejscowej wraz z aktami sprawy M. S. (dalej: strona) – zamieszkały ul. F. [...], [...] D. Strona złożyła podanie do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: MGOPS) w K. o umorzenie zadłużenia wraz z odsetkami. W podaniu strona zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości z uwagi na trudną sytuację materialną i rodzinną. Burmistrz Miasta i Gminy K. wskazał, że skoro strona zamieszkuje na terenie Gminy D. to Burmistrz D. jest organem właściwym dla niego, jako dłużnika powołując się na art. 2 pkt 9 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.; dalej: ustawa). Przepisy zawarte w art. 30 ust. 1 i 2 ustawy określają odrębne przesłanki, uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ustanawiają odmienną właściwość organów do orzekania w tym przedmiocie. Przepis art. 30 ust. 1 ustawy uzależnia umorzenie od skuteczności egzekucji i przewiduje w tym zakresie właściwość organu właściwego dłużnika, zaś art. 30 ust. 2 ustawy przewiduje umorzenie należności z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, przy czym w tym zakresie przewiduje właściwość organu właściwego wierzyciela. W ocenie wnioskodawcy treść wniosku złożonego przez stronę nie pozostawia wątpliwości, że jego podstawą jest przepis art. 30 ust. 2 ustawy stanowiący, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Miejsce zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego, tj. D. S., znajduje się bezspornie na terenie Gminy K. Skoro tak, to właściwym do rozpoznania wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy K., który pozostaje organem właściwym dla wierzyciela. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy K. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że po wpłynięciu do MGOPS w K. podania strony o umorzenie zadłużenia Burmistrz Miasta i Gminy K. w dniu 8 października 2021 r. przekazał do MGOPS w D. odpis tego podania do załatwienia jako organu właściwego dłużnika w oparciu o przepis art. 2 pkt 9 ustawy. Burmistrz Miasta i Gminy K. nie kwestionował swojej właściwości jako organu właściwego wierzyciela w przedmiotowej sprawie. Istota problemu sprowadza się jednak do tego czy mógł rozstrzygnąć przedmiotowy wniosek merytorycznie. Po analizie przepisów Burmistrz Miasta i Gminy K. uznał, że art. 30 ust. 2 ustawy nie stanowi podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Wobec tego, działając na podstawie art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), wydał postanowienie z 13 października 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zadłużenia na rzecz funduszu alimentacyjnego. Powyższe postanowienie zostało doręczone stronie 21 października 2021 r. Na powyższe postanowienie strona nie wniosła zażalenia, pomimo pouczenia w tym zakresie i stało się ono ostateczne w dniu 28 października 2021 r. Pismem z 14 października 2021 r. MGOPS w D. zwrócił się z zapytaniem o wysokość zadłużenia zaliczki alimentacyjnej strony. W odpowiedzi na to pismo Burmistrz Miasta i Gminy K. pismem z 20 października 2021 r. poinformował o wysokości zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Burmistrz D. zawiadomieniem o przekazaniu z 25 października 2021 r. przekazał podanie strony do załatwienia według właściwości. W odpowiedzi na to przekazanie Burmistrz Miasta i Gminy K. pismem z 8 listopada 2021 r. poinformował, że przedmiotowy wniosek został już rozpatrzony przez MGOPS w K. jako organ właściwy wierzyciela zgodnie z właściwością w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 ustawy. W tych okolicznościach wniosek Burmistrza D. skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest bezpodstawny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przez spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Odrębne unormowania w tym zakresie zostały zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 22 § 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 wyżej wymienionego przepisu rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia. Dopiero w razie braku takiego organu, właściwym do rozpoznania sporu jest sąd administracyjny. Jeżeli natomiast spór o właściwość powstał między organami jednostek samorządu terytorialnego w różnych województwach w sprawach należących do zadań z zakresu administracji rządowej, to rozstrzyga go minister właściwy do spraw administracji publicznej (art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a.). Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że Burmistrz D. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Miasta i Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. S. o umorzenie zadłużenia dla dłużnika alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.). Tymczasem, stosownie do treści art. 31 ust. 1 powołanej ustawy, przyznawanie i wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz podejmowanie działań wobec dłużników alimentacyjnych jest zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej finansowanym w formie dotacji celowej z budżetu państwa. Z załącznika do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M. P. z 2017 r., poz. 853) wynika ponadto, że miasto D. wchodzi w skład województwa [...], a Miasto i Gmina K. leży na obszarze województwa [...]. W sporze pozostają zatem organy jednostek samorządu terytorialnego położonych na terenie dwóch różnych województw. Mając zatem na uwadze, że gminy, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład różnych województw oraz że sprawa, której dotyczy przedmiotowy spór należy do zadań gminy z zakresu administracji rządowej, stwierdzić należy, że właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest – zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a. – minister właściwy do spraw administracji publicznej. Obecnie organem właściwym do spraw administracji publicznej jest, na podstawie art. 6 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1893 ze zm.), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu. W związku z powyższym wniosek Burmistrza D. skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.