I OW 194/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Jan Kacprzak (spr.) Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku W. E. i C. E. o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: I. K., E. D., J. R., J. A., M. S., A. L., J. B., J. R.- L., M. W., I. K.- M., C. P., Z. R., J. N., L. W. od orzekania w sprawie ze skargi Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej postanawia: 1. oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. od orzekania w sprawie skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (sygn. akt I OPP 56/09), 2. w pozostałym zakresie odrzucić wniosek. W dniu 6 listopada 2009 r. wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek W. E. i C. E. o wyłączenie m.in. sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: I. K., E. D., J. R., J. A., M. S., A. L., J. B., J. R. - L., M. W., I. K. - M., C. P., Z. R., J. N., L. W. od orzekania w sprawie ze skargi Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W uzasadnieniu podniesiono, że w niniejszej sprawie wymienieni sędziowie podejmowali czynności wbrew obowiązującym przepisom prawa, a ponadto wykazywali negatywny stosunek do przedmiotu postępowania. Dzień wcześniej tj. 5 listopada 2009 r. została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga W. E. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1290/07. Powyższa skarga została zarejestrowana pod sygn. akt I OPP 56/09, Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wyznaczył termin posiedzenia niejawnego i wskazał skład orzekający do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 135, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). Natomiast art. 19 powołanej ustawy stanowi, że - niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zarówno instytucja wyłączenia sędziego z mocy prawa, jak i na wniosek strony -dając możliwość eliminowania przyczyn, które mogłyby skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu konkretnego sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy - jest istotną gwarancją procesową. Wskazać jednak trzeba, że tylko obiektywnie zaistniałe i konkretnie sformułowane zastrzeżenia co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu określonej sprawy - stanowić mogą prawem przewidzianą podstawę wniosku o wyłączenie sędziego. Tym samym wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do osoby konkretnego sędziego i być oparty na podstawach wskazujących na istnienie takich indywidualnych, odnoszących się do tego sędziego okoliczności, które mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawą taką nie jest subiektywne przekonanie strony oparte wyłącznie na zastrzeżeniach co do sposobu orzekania sędziego, jego udziale w wydawaniu orzeczeń, z którym strona nie zgadzała się (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 328/08 - Lex nr 494203). Właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego jest sąd administracyjny przed którym sprawa się toczy (art. 22 § 1 p.p.s.a.). Wniosek o wyłączenie sędziego nie może być zatem żądaniem abstrakcyjnym, lecz musi być osadzony w konkretnym, toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wniosek o wyłączenie sędziów złożony w toku postępowania ma bowiem zagwarantować rozpoznanie sprawy przez bezstronny sąd. Z akt sądowych wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. oddalił skargę Zarządu Miasta i Gminy Sz. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2001 r. Aktualnie nie toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ani postępowanie wszczęte na skutek skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku, ani żadne postępowanie zażaleniowe. Zatem na gruncie przedmiotowej sprawy niedopuszczalne jest żądanie zawarte we wniosku z dnia 30 października 2009 r. dotyczące wyłączenia na przyszłość wszystkich sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, którzy wcześniej rozpoznawali wnioski W. E. o wyłączenie sędziów, bądź rozpoznawali zażalenia na postanowienia o odmowie wyłączenia sędziów w tej sprawie. Oparcie wniosku o wyłączenie sędziów NSA na subiektywnym odczuciu strony co do braku bezstronności tych sędziów w przyszłym postępowaniu sądowym drugiej instancji jest niedopuszczalne. Samo przeświadczenie strony co do tego, że dany, konkretny sędzia będzie prowadzić wadliwie bliżej nieokreślone postępowanie sądowoadministracyjne, nie może stanowić przesłanki do żądania wyłączenia sędziego. Mając na uwadze treść przepisu art. 20 § 1 p.p.s.a., nie ma więc podstaw do żądania wyłączenia od orzekania sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na przyszłość w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1290/07, a w której nie wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego żadne środki odwoławcze. Należy zatem uznać, że wniosek W. E. i C. E. o wyłączenie sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: I. K., E. D., J. R., J. A., J. B., J. R. - L., M. W., I. K. - M., C. P., A. L. jest niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu. Stanowisko wskazujące, że wniosek o wyłączenie sędziego innego sądu, przed którym nie toczy się postępowanie jest niedopuszczalny i należy go odrzucić, jest utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 252/08 - Lex nr 493776). Co do wniosku o wyłączenie sędziów NSA Z. R., J. N. i L. W. należy zauważyć, że sędziowie ci nie orzekają już w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, bowiem przeszli w stan spoczynku, a zatem wniosek o ich wyłączenie również jest niedopuszczalny (np. postanowienia NSA z dnia: 18 lipca 2008 r. sygn. akt I OZ 358/08 - niepubl. oraz 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 362-363/08 - niepubl.). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając wniosek o wyłączenie wymienionych wyżej sędziów NSA za niedopuszczalny, orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia o jego odrzuceniu w tej części na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. Natomiast wniosek W. E. i C. E. w części odnoszącej się do wyłączenia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. jako dopuszczalny podlega merytorycznemu rozpoznaniu, bowiem sędzia ten został wyznaczony przez Prezesa Izby Ogólnoadministracyjnej NSA do składu sędziowskiego rozpoznającego skargę W. E. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (sygn. akt I OPP 56/09). Nadmienić należy, że postępowanie ze skargi na przewlekłość postępowania w sensie prawnoprocesowym ma charakter postępowania odrębnego względem postępowania w określonej sprawie, którego ono dotyczy (por. uchwała SN z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt III SPZP 1/06, Biuletyn SN 2006, nr 10; uchwała SN z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt III SPZP 1/05, OSNP 2005, nr 19, poz. 312). Zwrócić należy uwagę, że w uzasadnieniu wniosku nie wskazano żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziego NSA M. S. od rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania. Podstawą wyłączenia sędziego nie może być samo stwierdzenie, że dany sędzia nie daje gwarancji bezstronności, bo brał udział w wydaniu orzeczeń, z których skarżąca nie była zadowolona. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wyliczonych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych (art. 19 p.p.s.a.), z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego lub też wykazanie wystąpienia jednej z takich przyczyn. Z oświadczenia złożonego przez sędziego wynika, że nie zachodzą przesłanki wyłączające go od udziału w sprawie na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (sygn. akt I OPP 56/09) ani inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie w rozumieniu przepisu art. 18 i 19 p.p.s.a. W związku z powyższym wniosek w tym zakresie podlegał oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w pkt 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a..