I OW 210/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska(spr.) del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Ostrowa Wielkopolskiego a Prezydentem Miasta Poznania w przedmiocie: rozpoznania wniosku T. S. w sprawie skierowania do środowiskowego domu samopomocy i Hostelu środowiskowego domu samopomocy postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego jako organ właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wnioskiem z dnia 6 listopada 2009 r. T. S., zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu, Filia Stare Miasto o skierowanie do Środowiskowego Domu Samopomocy "[...]" w Poznaniu oraz hostelu przy "[...]". Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta Poznania przekazał do rozpatrzenia według właściwości, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrowie Wielkopolskim w/w sprawę w celu jej załatwienia. Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2009 r., Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania, a Prezydentem Miasta Ostrowa Wielkopolskiego, w sprawie skierowania do środowiskowego domu samopomocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że T. S. od 4 lat nieprzerwanie mieszka w Poznaniu i jest tam czasowo zameldowany. Ponadto ze złożonego oświadczenia wynika, że nie zamierza wracać do Ostrowa Wielkopolskiego i swoją przyszłość wiąże z Poznaniem. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Poznania wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Ostrowa Wielkopolskiego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o skierowanie do środowiskowego domu samopomocy i hostelu ŚDS. W uzasadnieniu podniesiono, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 8 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej, gdyż nie posiada zameldowania na pobyt stały w lokalu mieszkalnym. T. S. ostatni stały meldunek miał w Ostrowie Wielkopolskim na ul. [...]. Od 2006 r. w/w mieszka w Poznaniu w różnych miejscach. Bezpośrednio przed znalezieniem się w ŚDS w Poznaniu przez ponad rok przebywał na terenie ogródków działkowych. W ŚDS pojawił się 15 października 2009 r. Nadto ustalono, że od 2006 r. do 31 marca 2010 r. zainteresowany uzyskał czasowy meldunek w Pogotowiu Społecznym w Poznaniu. Meldunek ten, w ocenie Prezydenta Miasta Poznania, ma charakter fikcyjny. Ponadto, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały. Stosownie do art. 101 ust. 3 – 4 w przypadkach szczególnie uzasadnionych można przyznać w miejscu pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie świadczenia wymienione w art. 37-42 i 47-50. Skierowanie do środowiskowego domu samopomocy jest uregulowane w art. 51 ustawy o pomocy społecznej, zatem MOPR w Poznaniu nie może wydać decyzji kierującej do ŚDS osoby ostatnio zameldowanej w Ostrowie Wielkopolskim. W takiej sprawie właściwym jest ośrodek pomocy społecznej właściwy miejscowo dla Ostrowa Wielkopolskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość miejscowa organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stosownie do tych regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Na użytek ustawy o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej, wskazując w art. 6 pkt 8 tej ustawy, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem "lokal mieszkalny" rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że T. S. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Nie jest również zameldowany na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W świetle powyższych okoliczności, właściwość miejscową gminy należało ustalić na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. według ostatniego miejsca zameldowania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro ostatnim miejscem zameldowania T. S. był Ostrów Wielkopolski, to organem właściwym do rozpoznania jej wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Ostrowa Wielkopolskiego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.