I OW 217/21

Dnia 9 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Sokółki o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Sokółki a Burmistrzem Gminy i Miasta Grójec w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o udzielenie pomocy finansowej postanawia: wskazać Burmistrza Gminy i Miasta Grójec jako organ właściwy w sprawie. Burmistrz Sokółki wnioskiem z dnia 9 listopada 2021 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Gminy i Miasta Grójec w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. K. o udzielenie pomocy finansowej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z wnioskiem złożonym w dniu 15 września 2021 r. miejscem zamieszkania M. K. jest ul. [...] w G., a zatem właściwym do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Gminy i Miasta Grójec. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy i Miasta Grójec wskazał, że M. K. wraz z rodziną zamieszkują od 3 lat na terenie gminy Grójec w lokalu wynajętym od osoby prywatnej, złożonym z 2 pokoi z aneksem kuchennym i łazienką (pow. 43m2). Mieszkanie jest zadbane. Budynek należący do M. K., podpalony przez ojca zainteresowanej, jest położony w innym województwie, tj. w podlaskim - na terenie gminy Sokółka. Z powyższego wynika, że pomimo zdarzenia losowego związanego z podpaleniem zabudowań, rodzina ma zabezpieczone minimum egzystencji w miejscu zamieszkania w związku z tym, że posiada stałe źródło utrzymania: wynagrodzenie z pracy partnera M. K., M. R., renta socjalna siostry – M. K. oraz alimenty z Funduszu Alimentacyjnego z tytułu dalszego kształcenia M. K. i jest w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby we własnym zakresie. W ocenie organu, pomimo wskazań zawartych w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dotyczących właściwości miejscowej gminy zależnej od miejsca zamieszkania strony M. K. w miejscu zamieszkania ma zapewnione warunki do godnej egzystencji. Co więcej, wnioskodawczym na żadnym etapie postępowania nie deklarowała chęci powrotu do miejsca zamieszkania w Gminie Sokółka, tym samym, z uwagi na dyscyplinę finansów publicznych, nie można obciążać podatników kosztami czynności, które nie stanowią pomocy, a prowadzą do bezpodstawnego wzbogacenia wnioskodawczyni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Zaistniały w niniejszej sprawie spór jest sporem negatywnym, albowiem żaden z organów nie uznał się za właściwy do rozpoznania wniosku M. K. o udzielenie pomocy finansowej. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest dopuszczalny, bowiem organy pozostające w sporze nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652) gmina Sokółka znajduje się w powiecie sokólskim (część X załącznika do rozporządzenia). Na podstawie § 1 pkt 10 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925 ze zm.) obszar właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku obejmuje powiaty: grajewski, kolneński, łomżyński, wysokomazowiecki i zambrowski oraz miasto na prawach powiatu - Łomża. Gmina Grójec znajduje się natomiast w powiecie grójeckim (część VII załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie utworzenia powiatów). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu obejmuje powiaty: białobrzeski, grójecki, kozienicki, lipski, przysuski, radomski, szydłowiecki i zwoleński oraz miasto na prawach powiatu - Radom (§ 1 pkt 7 lit. d powołanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r.) Oznacza to, że będące w sporze jednostki samorządu terytorialnego – Burmistrz Sokółki i Burmistrz Gminy i Miasta Grójec, nie mają wspólnego organu wyższego stopnia. Naczelny Sąd Administracyjny jest zatem właściwy do rozpoznania sporu o właściwość pomiędzy tymi organami. Przystępując do rozstrzygnięcia sporu zainicjowanego wnioskiem Burmistrza Sokółki zwrócić należy uwagę, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do świadczeń z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności ustala się, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o takie świadczenie. Ponieważ powołana ustawa nie definiuje "miejsca zamieszania", należy posłużyć się definicją tego pojęcia zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy zatem, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu swoich czynności życiowych w danej miejscowości. W orzecznictwie przyjmuje się, że zamiar stałego pobytu powinien wynikać z takiego zachowania osoby fizycznej który wskazuje na rzeczywiste powiązanie jej działalności życiowej z określoną miejscowością. O zamiarze stałego pobytu można zatem mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym miejscem, gdzie koncentrują się aktualnie sprawy dorosłej osoby fizycznej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że aktualnym miejscem zamieszkania M. K. wnioskującej o przyznanie pomocy finansowej jest gmina Grójec. Jak podkreślił w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Burmistrz Gminy i Miasta Grójec M. K. wraz z rodziną zamieszkują od 3 lat na terenie gminy Grójec. Rodzina ma również zabezpieczone minimum egzystencji w miejscu zamieszkania w związku z tym, że posiada stałe źródło utrzymania i jest w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby we własnym zakresie. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że zainteresowana na żadnym etapie postępowania nie deklarowała chęci powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania w gminie Sokółka. Również z przeprowadzonego w dniu 23 września 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że M. K. zamieszkuje w G. w wynajętym mieszkaniu (umowa najmu zawarta jest na czas nieokreślony) przy ul. [...], składającym się z 2 pokoi z aneksem kuchennym i łazienką, gdzie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerem i siostrą, natomiast z S. wyprowadziła się 3 lata temu. W takich okolicznościach organem właściwym do rozpoznania wniosku M. K. jest Burmistrz Gminy i Miasta Grójec z uwagi na aktualne miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Odnosząc się do argumentów powoływanych w odpowiedzi na wniosek przez Burmistrza Gminy i Miasta Grójec wskazać należy, że zasadność ewentualnego przyznania zainteresowanej pomocy finansowej jest kwestią merytoryczną, niepodlegającą badaniu na obecnym etapie postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 P.p.s.a. i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.