I OW 224/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA E.Kremer Sędzia WSA del. M. Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku H.G. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta P. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Wnioskiem z dnia 7 października 2016 r. Prezydent Miasta P. zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta K., w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. G. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskiem z dnia 21 lipca 2016 r. H. G. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (dalej jako: "MOPR") w P. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. W dniu 29 sierpnia 2016 r. MOPR w P. przekazał wniosek wraz z wywiadem środowiskowym oraz niezbędną dokumentacją do MOPS w K. Pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r. Miejski Ośrodek pomocy Społecznej w K. zawiadomił MOPR w P. o przekazaniu sprawy według właściwości. Z przeprowadzonego przez pracownika socjalnego MOPS w P. wywiadu środowiskowego wynika, że zainteresowany zamieszkuje w K. w mieszkaniu, które stanowi jego własność, w nim jest również zameldowany na pobyt stały. Od 2003 r. zatrudniony jest w Zakładzie Sieci i Instalacji Inżynierskich S. w K. W 2015 r. po tym jak został pobity w wyniku czego doznał urazu czaszkowo-mózgowego również leczył się w mieście K., oddział ZUS mający siedzibę ww. mieście przyznał zainteresowanemu świadczenie rehabilitacyjne, natomiast obecnie w ZUS w G. toczy się postępowanie w sprawie przyznania renty inwalidzkiej. MOPR w P. podniósł, że Gmina P. nie jest właściwa miejscowo do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Wskazał, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W myśl art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te musza występować kumulatywnie. Ustalenie pierwszej przesłanki nie budzi wątpliwości, jednak przy ustaleniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli, wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. MOPR w P. podkreślił, że zainteresowany zamieszkuje w K., od 13 lat pracuje oraz korzysta ze świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej w szpitalach położonych również w tym mieście. W piśmie podniesiono kwestie przebywania od września 2015 r. H. G. w mieście P., jednak podkreślono, że ma to charakter czasowy i związane jest z tym, że ww. wymaga stałej opieki innej osoby, której w mieście K. nie może mieć zapewnionej, w związku z czym pobyt w mieście P. podyktowany jest koniecznością, nie zaś zamiarem osiedlenia się w tym mieście. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K. podniósł, że w dniu złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jak również w chwili obecnej, miejscem zamieszkania H. G. jest P. i w tym mieście koncentrują się wszystkie jego interesy życiowe. W odpowiedzi przyznano, że faktycznie ww. mieszkał i pracował w mieście K. oraz bezpośrednio po pobiciu leczył się w tym mieście oraz w Z., jednak następnie rozpoczął on leczenie w P., trwające w okresie od dnia 10 czerwca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. oraz w październiku 2015 r. Z diagnoz medycznych wynika, że zainteresowany nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie, w związku z czym przeniósł się do P. i funkcjonuje tam z pomocą najbliższych. Zatem jego interesy życiowe zostały automatycznie przeniesione do tego miasta, ponieważ od września 2015 r. nie zamieszkuje w K., również oświadczenie córki zainteresowanego, M.S., wobec pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej potwierdziło tę informację. Stosunek pracy na terenie Miasta K. został z zainteresowanym rozwiązany z dniem 30 września 2016 r. w związku z przejściem przez niego na rentę. Jak wynika z wyżej przytoczonych faktów, należy wnosić, że H.G. do K. nie wróci, co uwarunkowane jest jego obecną sytuacją życiową, obecnie w mieście tym posiada tylko zameldowanie w należącym do niego mieszkaniu, z którego nie będzie już w stanie samodzielnie korzystać. Podkreślono, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, w myśl art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wskazano, że w świetle art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm., dalej u.p.s.) w związku z art. 25 kodeksu cywilnego o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny, tj. fakt przebywania i wewnętrzny, tj. zamiar stałego pobytu. Organ podkreślił, że w judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Prezydent Miasta P. w replice na odpowiedź Prezydenta Miasta K. podtrzymał w całości twierdzenia zawarte we wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z dnia 20 września 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P. a Prezydentem Miasta K., jako organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego), dlatego Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozpatrzenia niniejszej sprawy. W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku o umieszczenie H. G. w domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, w myśl art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 101 ust.1 u.p.s. w związku z art. 25 kodeksu cywilnego o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny, tj. fakt przebywania i wewnętrzny, tj. zamiar stałego pobytu, oba te czynniki wskazują na miasto P. Dokonując analizy okoliczności niniejszej sprawy dla rozstrzygnięcia sporu, o to która z miejscowości stanowi miejsce stałego pobytu, w pierwszej kolejności należy uwzględnić fakt, iż zainteresowany w następstwie zaawansowanej choroby zmuszony został do zmiany wielu spraw w swoim życiu. Tym samym na obecnym etapie jego życia zdezaktualizowały się okoliczności wskazujące na miasto K., jako na miejsce jego zamieszkiwania. Biorąc pod uwagę aktualny stan jego zdrowia, nie ma żadnych podstaw do uznania, iż istnieje możliwość dalszego samodzielnego jego mieszkania w K. Obiektywne przeszkody w pobycie w miejscu, które objęte było dotychczas zamiarem zamieszkiwania na stałe, nakazują badanie faktu pobytu bardziej przez pryzmat usprawiedliwionych potrzeb zainteresowanego. H. G. od września 2015 r. przebywa stale w P., gdzie również mieszkają jego dwie córki, które się nim opiekują. W tej sytuacji, Prezydenta Miasta P. należy uznać za organ właściwy do wydania decyzji w przedmiocie skierowania H. G. do domu pomocy społecznej. Bez znaczenia dla ustalenia miejsca zamieszkania zainteresowanego był fakt, że jest on nadal zameldowany w mieście K., ponieważ przyjmuje się, że samo zameldowanie nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Należy zauważyć, iż konieczność korzystania z pomocy innych osób czy placówek zapewniających opiekę sprawiła, że w K. nie koncentrują się już interesy życiowe zainteresowanego. Bezspornym pozostaje fakt, że H. G. do K. nie wróci, co wynika z jego obecnej sytuacji życiowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i 15 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.