I OW 254/19

Dnia 11 sierpnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza C. z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem C. a Prezydentem Miasta Z. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. D. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Z. jako organ właściwy w sprawie. Pismem z [...] lipca 2019 r., znak: [...], Burmistrz C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową, zaistniałego między tym organem a Prezydentem Z. przez wskazanie Prezydenta Z. jako organu właściwego do załatwienia wniosku R. D. w sprawie udzielenia pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku Burmistrz C. stwierdził m.in., że [...] czerwca 2019 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wpłynęło zawiadomienie z [...] czerwca 2019 r., którym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przekazał wniosek R. D. w sprawie przyjęcia do domu pomocy społecznej. Z przekazanej dokumentacji wynika, że wnioskodawca od około 5 lat wynajmował pokój w Z., ale ze względu na brak higieny i konfliktowy charakter, wynajmujący mieszkanie nie chce, by wnioskodawca wrócił do lokalu. Ze względu na stan zdrowia od [...] maja 2019 r. ww. przebywał w Szpitalu Uniwersyteckim w Z., a obecnie przebywa w Zakładzie Opiekuńczo- Leczniczym w S. W ocenie organu, wobec tego, że wnioskodawca nie jest osobą bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej – do dziś zameldowany jest na pobyt stały w miejscowości C., gdzie zamieszkuje jego brat (K. D.) i zamieszkał na terenie Miasta Z. w lokalu mieszkalnym nie jako osoba bezdomna oraz nie dążył do zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały – w sprawie nie zachodzi właściwość z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym należy uznać Miasto Z. za właściwą miejscowo gminę zobowiązaną do rozpoznania sprawy dotyczącej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie). Burmistrz C. podkreślił, że do chwili umieszczenia w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w S., wszystkie sprawy osobiste i życiowe wnioskodawcy koncentrowały się w Z. (lekarz rodzinny, wcześniej: informacja dla Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Z. o miejscu zamieszkania ul. [...], Z.). Jednocześnie brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazujących na to, aby chciał on powrócić na teren Gminy C., również przed pogorszeniem się jego stanu zdrowia i pobytem w szpitalu. Wnioskodawca nie kontaktuje się z zamieszkującym pod adresem C., ul. [...] (Gmina C.) bratem i nie dąży do zamieszkania pod ww. adresem. Postanowieniem z 24 lipca 2019 r., sygn. akt II SO/Go 5/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę sądowi właściwemu – Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Prezydent Miasta Z. nie udzielił, pomimo prawidłowego wezwania, odpowiedzi na wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku R. D. o skierowanie go do domu pomocy społecznej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wniosek jest dopuszczalny, gdyż Burmistrz C. i Prezydent Miasta Z. nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Jak stanowi art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej jako "u.p.s.") osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Z kolei, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy w tej kwestii odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym czynniki te muszą wystąpić łącznie. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Podkreślić także trzeba, że samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05, postanowienie dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że R. D. prze 5 lat wynajmował pokój w Z. przy ulicy [...] i tam prowadził samodzielnie gospodarstwo domowe i tam koncentrowały się jego sprawy osobiste i życiowe. Tam też leczył się u lekarz rodzinnego. Ze względu na stan zdrowia od [...] maja 2019 r. przebywał w Szpitalu Uniwersyteckim w Z. Obecnie przebywa w Zakładzie Opiekuńczo – Leczniczym w S. R. D. jest zameldowany w miejscowości C. ul. [...] ale tam nie przebywa, ani nie deklaruje, że chce powrócić do tej miejscowości. Z uwagi na powyższe, uznać należy, że organem właściwym do rozpoznania wniosku R. D. z [...] maja 2019 r. i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 101 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 u.p.s. jest Prezydent Miasta Z. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 p.p.s.a. i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.