I OW 299/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji o przyznaniu T. T. zasiłku celowego postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie. Wójt Gminy [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji o przyznaniu T. T. zasiłku celowego. W uzasadnieniu wniosku organ podał, że pismem z dnia 23.09.2019 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS) przekazał wniosek T. T. o pomoc na obuwie, żywność, odzież, bieliznę osobistą i pościelową, środki czystości, gaz, części do roweru, leki plastry i inne potrzeby wraz z załącznikami do załatwienia według właściwości miejscowej. Z pisma tego, jak również posiadanej dokumentacji wynika, że postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] I Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia 25.09.2018 r. T.T. została całkowicie ubezwłasnowolniona, a opiekunem prawnym została E.K. zam. [...]. Pismem z dnia 04.10.2019 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej GOPS) poinformował MOPS w [...], że uznaje się za niewłaściwym miejscowo w załatwieniu tej sprawy, wskazując na zastosowanie w sprawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 2.03. 2004 r. o pomocy społecznej. Pismem z dnia 15.10.2019 r. Dyrektor MOPS w [...] ponownie uznał się niewłaściwym miejscowo w sprawie przyznania zasiłku Pani T.T.. W piśmie z dnia 04.11.2019 r. Kierownik GOPS w [...] podtrzymał swoje stanowisko, że nie jest właściwy miejscowo w sprawie udzielenia pomocy T.T. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor MOPS w [...] pismem z dnia 12.11.2019 r. ponownie stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie. W piśmie z dnia 19.11. 2019 r. GOPS w [...] ponownie potrzymał swoje stanowisko, że nie jest właściwy miejscowo do rozpatrzenia sprawy. W dniu 05.12.2019 r. GOPS w [...] otrzymał od MOPS w [...] oryginał wniosku T. T. wraz z dokumentacją w celu rozpatrzenia wniosku według właściwości. Zdaniem Wójta Gminy [...], stanowisko MOPS w [...] wydaje się nieuzasadnione. Organ podkreślił, że T. T. pomimo, że jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w miejscowości [...] gmina [...] i tam koncentruje swoje życie. Ponadto od kilkunastu lat nie utrzymywała kontaktu z córką – E.K., a tym samym nie prowadziła z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Istotne, zdaniem wnioskodawcy jest również to, że T. T. posiadała umowę najmu lokalu mieszkalnego zawartą z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Gminy [...]. Ponadto MOPS w [...] przyznawał pomoc finansową Pani T.T. pomimo, że od miesiąca września 2018 r. była osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz [...] wniósł o jego oddalenie i uznanie, że gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku T. T., całkowicie ubezwłasnowolnionej, o przyznanie pomocy na zakup: obuwia, żywności, odzieży, bielizny osobistej i pościelowej, środków czystości, gazu, części do roweru, leków, plastrów do leczenia i innych potrzeb jest Gmina [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2352 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Burmistrzem [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy w sprawie wydania decyzji o przyznaniu T. T. zasiłku celowego. Wyjaśnić w związku z tym należy, że właściwość miejscowa organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej jako "u.p.s."). Stosownie do tych regulacji, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust.1). Cytowana ustawa oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W taki sposób ustala się miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast w przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych art. 27 k.c. reguluje tę kwestię odmiennie. O miejscu zamieszkania takich osób przesądza bowiem miejsce zamieszkania ich opiekuna prawnego. Skoro tak, to należy przyjąć, że do rozpoznania wniosku osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej o przyznanie zasiłku celowego, organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że T.T. została całkowicie ubezwłasnowolniona (pismo Sądu Okręgowego w [...] z dnia 13 sierpnia 2019 r. informujące o wydaniu w tym przedmiocie postanowienia Sądu Okręgowego w [...] I Wydział Cywilny z dnia 25.09.2018 r., sygn. akt [...]), a opiekunem prawnym została E. K. zam. [...] (pismo Sądu Rejonowego w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt [...]).W takiej sytuacji o miejscu zamieszkiwania osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w sensie prawnym nie decyduje jego wola, ani miejsce jego faktycznego pobytu, a miejsce zamieszkania opiekuna prawnego. Istotne z punktu widzenia spornego w tej sprawie zagadnienia jest więc miejsce zamieszkania opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie w chwili obecnej. Okoliczności dotyczące tego, gdzie aktualnie przebywa osoba ubezwłasnowolniona nie są istotne, skoro decydujące znaczenie ma miejsce zamieszkania opiekuna prawnego. Wobec powyższego uznać należy, że organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Wójt Gminy [...]. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.